౨. ముదుతరవగ్గో

౧. పటిలాభసుత్తం

౪౮౧. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం…పే…. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సద్ధిన్ద్రియం? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో సద్ధో హోతి, సద్దహతి తథాగతస్స బోధిం – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సద్ధిన్ద్రియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, వీరియిన్ద్రియం? యం ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సమ్మప్పధానే ఆరబ్భ వీరియం పటిలభతి – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, వీరియిన్ద్రియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సతిన్ద్రియం? యం ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సతిపట్ఠానే ఆరబ్భ సతిం పటిలభతి – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సతిన్ద్రియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సమాధిన్ద్రియం? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో వోస్సగ్గారమ్మణం కరిత్వా లభతి సమాధిం, లభతి చిత్తస్స ఏకగ్గతం – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సమాధిన్ద్రియం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పఞ్ఞిన్ద్రియం? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పఞ్ఞిన్ద్రియం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియానీ’’తి. పఠమం.

౨. పఠమసంఖిత్తసుత్తం

౪౮౨. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అనాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. దుతియసంఖిత్తసుత్తం

౪౮౩. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అనాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియవేమత్తతా ఫలవేమత్తతా హోతి, ఫలవేమత్తతా పుగ్గలవేమత్తతా’’తి. తతియం.

౪. తతియసంఖిత్తసుత్తం

౪౮౪. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అనాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, పరిపూరం పరిపూరకారీ ఆరాధేతి, పదేసం పదేసకారీ ఆరాధేతి. ‘అవఞ్ఝాని త్వేవాహం, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియానీ’తి వదామీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పఠమవిత్థారసుత్తం

౪౮౫. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అన్తరాపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉద్ధంసోతో హోతి అకనిట్ఠగామీ, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియవిత్థారసుత్తం

౪౮౬. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అన్తరాపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉద్ధంసోతో హోతి అకనిట్ఠగామీ, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియవేమత్తతా ఫలవేమత్తతా హోతి, ఫలవేమత్తతా పుగ్గలవేమత్తతా హోతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. తతియవిత్థారసుత్తం

౪౮౭. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అన్తరాపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ హోతి, తతో ముదుతరేహి ఉద్ధంసోతో హోతి అకనిట్ఠగామీ, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి ధమ్మానుసారీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సద్ధానుసారీ హోతి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, పరిపూరం పరిపూరకారీ ఆరాధేతి, పదేసం పదేసకారీ ఆరాధేతి. ‘అవఞ్ఝాని త్వేవాహం, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియానీ’తి వదామీ’’తి. సత్తమం.

౮. పటిపన్నసుత్తం

౪౮౮. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం సమత్తా పరిపూరత్తా అరహం హోతి, తతో ముదుతరేహి అరహత్తఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి అనాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి సకదాగామీ హోతి, తతో ముదుతరేహి సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపన్నో హోతి, తతో ముదుతరేహి సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో హోతి. యస్స ఖో, భిక్ఖవే, ఇమాని పఞ్చిన్ద్రియాని సబ్బేన సబ్బం సబ్బథా సబ్బం నత్థి, తమహం ‘బాహిరో పుథుజ్జనపక్ఖే ఠితో’తి వదామీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. సమ్పన్నసుత్తం

౪౮౯. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘‘ఇన్ద్రియసమ్పన్నో, ఇన్ద్రియసమ్పన్నో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ఇన్ద్రియసమ్పన్నో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, భిక్ఖు, భిక్ఖు సద్ధిన్ద్రియం భావేతి ఉపసమగామిం సమ్బోధగామిం, వీరియిన్ద్రియం భావేతి ఉపసమగామిం సమ్బోధగామిం, సతిన్ద్రియం భావేతి ఉపసమగామిం సమ్బోధగామిం, సమాధిన్ద్రియం భావేతి ఉపసమగామిం సమ్బోధగామిం, పఞ్ఞిన్ద్రియం భావేతి ఉపసమగామిం సమ్బోధగామిం. ఏత్తావతా ఖో, భిక్ఖు, భిక్ఖు ఇన్ద్రియసమ్పన్నో హోతీ’’తి. నవమం.

౧౦. ఆసవక్ఖయసుత్తం

౪౯౦. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిన్ద్రియాని. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం భావితత్తా బహులీకతత్తా భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి. దసమం.

ముదుతరవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

పటిలాభో తయో సంఖిత్తా, విత్థారా అపరే తయో;

పటిపన్నో చ సమ్పన్నో [పటిపన్నో చూపసమో (స్యా. కం. పీ. క.)], దసమం ఆసవక్ఖయన్తి.