౧౦. భిక్ఖునుపస్సయసుత్తం

౩౭౬. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖునుపస్సయో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖునియో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తా భిక్ఖునియో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచుం –

‘‘ఇధ, భన్తే ఆనన్ద, సమ్బహులా భిక్ఖునియో చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తా [సుపట్ఠితచిత్తా (సీ. పీ. క.)] విహరన్తియో ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం సఞ్జానన్తీ’’తి [సమ్పజానన్తీతి (క.)]. ‘‘ఏవమేతం, భగినియో, ఏవమేతం, భగినియో! యో హి కోచి, భగినియో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తో విహరతి, తస్సేతం పాటికఙ్ఖం – ‘ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం సఞ్జానిస్సతీ’’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో తా భిక్ఖునియో ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదిం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖునుపస్సయో తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీదిం. అథ ఖో, భన్తే, సమ్బహులా భిక్ఖునియో యేనాహం తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో, భన్తే, తా భిక్ఖునియో మం ఏతదవోచుం – ‘ఇధ, భన్తే ఆనన్ద, సమ్బహులా భిక్ఖునియో చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తా విహరన్తియో ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం సఞ్జానన్తీ’తి. ఏవం వుత్తాహం, భన్తే, తా భిక్ఖునియో ఏతదవోచం – ‘ఏవమేతం, భగినియో, ఏవమేతం, భగినియో! యో హి కోచి, భగినియో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తో విహరతి, తస్సేతం పాటికఙ్ఖం – ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం సఞ్జానిస్సతీ’’’తి.

‘‘ఏవమేతం, ఆనన్ద, ఏవమేతం, ఆనన్ద! యో హి కోచి, ఆనన్ద, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా చతూసు సతిపట్ఠానేసు సుప్పతిట్ఠితచిత్తో విహరతి, తస్సేతం పాటికఙ్ఖం – ‘ఉళారం పుబ్బేనాపరం విసేసం సఞ్జానిస్సతి’’’ [సఞ్జానిస్సతీతి (బహూసు)].

‘‘కతమేసు చతూసు? ఇధానన్ద, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స కాయే కాయానుపస్సినో విహరతో కాయారమ్మణో వా ఉప్పజ్జతి కాయస్మిం పరిళాహో, చేతసో వా లీనత్తం, బహిద్ధా వా చిత్తం విక్ఖిపతి. తేనానన్ద [తేనహానన్ద (సీ.)], భిక్ఖునా కిస్మిఞ్చిదేవ పసాదనీయే నిమిత్తే చిత్తం పణిదహితబ్బం. తస్స కిస్మిఞ్చిదేవ పసాదనీయే నిమిత్తే చిత్తం పణిదహతో పామోజ్జం జాయతి. పముదితస్స పీతి జాయతి. పీతిమనస్స కాయో పస్సమ్భతి. పస్సద్ధకాయో సుఖం వేదయతి [వేదియతి (సీ.)]. సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. సో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యస్స ఖ్వాహం అత్థాయ చిత్తం పణిదహిం, సో మే అత్థో అభినిప్ఫన్నో. హన్ద, దాని పటిసంహరామీ’తి. సో పటిసంహరతి చేవ న చ వితక్కేతి న చ విచారేతి. ‘అవితక్కోమ్హి అవిచారో, అజ్ఝత్తం సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి’’.

‘‘పున చపరం, ఆనన్ద, భిక్ఖు వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. తస్స ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సినో విహరతో ధమ్మారమ్మణో వా ఉప్పజ్జతి కాయస్మిం పరిళాహో, చేతసో వా లీనత్తం, బహిద్ధా వా చిత్తం విక్ఖిపతి. తేనానన్ద, భిక్ఖునా కిస్మిఞ్చిదేవ పసాదనీయే నిమిత్తే చిత్తం పణిదహితబ్బం. తస్స కిస్మిఞ్చిదేవ పసాదనీయే నిమిత్తే చిత్తం పణిదహతో పామోజ్జం జాయతి. పముదితస్స పీతి జాయతి. పీతిమనస్స కాయో పస్సమ్భతి. పస్సద్ధకాయో సుఖం వేదయతి. సుఖినో చిత్తం సమాధియతి. సో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యస్స ఖ్వాహం అత్థాయ చిత్తం పణిదహిం, సో మే అత్థో అభినిప్ఫన్నో. హన్ద, దాని పటిసంహరామీ’తి. సో పటిసంహరతి చేవ న చ వితక్కేతి న చ విచారేతి. ‘అవితక్కోమ్హి అవిచారో, అజ్ఝత్తం సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి. ఏవం ఖో, ఆనన్ద, పణిధాయ భావనా హోతి.

‘‘కథఞ్చానన్ద, అప్పణిధాయ భావనా హోతి? బహిద్ధా, ఆనన్ద, భిక్ఖు చిత్తం అప్పణిధాయ ‘అప్పణిహితం మే బహిద్ధా చిత్త’న్తి పజానాతి. అథ పచ్ఛాపురే ‘అసంఖిత్తం విముత్తం అప్పణిహిత’న్తి పజానాతి. అథ చ పన ‘కాయే కాయానుపస్సీ విహరామి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి. బహిద్ధా, ఆనన్ద, భిక్ఖు చిత్తం అప్పణిధాయ ‘అప్పణిహితం మే బహిద్ధా చిత్త’న్తి పజానాతి. అథ పచ్ఛాపురే ‘అసంఖిత్తం విముత్తం అప్పణిహిత’న్తి పజానాతి. అథ చ పన ‘వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరామి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి. బహిద్ధా, ఆనన్ద, భిక్ఖు చిత్తం అప్పణిధాయ ‘అప్పణిహితం మే బహిద్ధా చిత్త’న్తి పజానాతి. అథ పచ్ఛాపురే ‘అసంఖిత్తం విముత్తం అప్పణిహిత’న్తి పజానాతి. అథ చ పన ‘చిత్తే చిత్తానుపస్సీ విహరామి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి. బహిద్ధా, ఆనన్ద, భిక్ఖు చిత్తం అప్పణిధాయ ‘అప్పణిహితం మే బహిద్ధా చిత్త’న్తి పజానాతి. అథ పచ్ఛాపురే ‘అసంఖిత్తం విముత్తం అప్పణిహిత’న్తి పజానాతి. అథ చ పన ‘ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరామి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా సుఖమస్మీ’తి పజానాతి. ఏవం ఖో, ఆనన్ద, అప్పణిధాయ భావనా హోతి.

‘‘ఇతి ఖో, ఆనన్ద, దేసితా మయా పణిధాయ భావనా, దేసితా అప్పణిధాయ భావనా. యం, ఆనన్ద, సత్థారా కరణీయం సావకానం హితేసినా అనుకమ్పకేన అనుకమ్పం ఉపాదాయ, కతం వో తం మయా. ఏతాని, ఆనన్ద, రుక్ఖమూలాని, ఏతాని సుఞ్ఞాగారాని! ఝాయథానన్ద, మా పమాదత్థ; మా పచ్ఛా విప్పటిసారినో అహువత్థ! అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి. దసమం.

అమ్బపాలివగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

అమ్బపాలి సతో భిక్ఖు, సాలా కుసలరాసి చ;

సకుణగ్ధి మక్కటో సూదో, గిలానో భిక్ఖునుపస్సయోతి.