౫. చక్కవత్తివగ్గో

౧. విధాసుత్తం

౨౨౨. సావత్థినిదానం. ‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, అతీతమద్ధానం సమణా వా బ్రాహ్మణా వా తిస్సో విధా పజహింసు, సబ్బే తే సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, అనాగతమద్ధానం సమణా వా బ్రాహ్మణా వా తిస్సో విధా పజహిస్సన్తి, సబ్బే తే సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, ఏతరహి సమణా వా బ్రాహ్మణా వా తిస్సో విధా పజహన్తి, సబ్బే తే సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా. కతమేసం సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, అతీతమద్ధానం సమణా వా బ్రాహ్మణా వా తిస్సో విధా పజహింసు…పే… పజహిస్సన్తి…పే… పజహన్తి, సబ్బే తే ఇమేసంయేవ సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా’’తి. పఠమం.

౨. చక్కవత్తిసుత్తం

౨౨౩. ‘‘రఞ్ఞో, భిక్ఖవే, చక్కవత్తిస్స పాతుభావా సత్తన్నం రతనానం పాతుభావో హోతి. కతమేసం సత్తన్నం? చక్కరతనస్స పాతుభావో హోతి, హత్థిరతనస్స పాతుభావో హోతి, అస్సరతనస్స పాతుభావో హోతి, మణిరతనస్స పాతుభావో హోతి, ఇత్థిరతనస్స పాతుభావో హోతి, గహపతిరతనస్స పాతుభావో హోతి, పరిణాయకరతనస్స పాతుభావో హోతి. రఞ్ఞో, భిక్ఖవే, చక్కవత్తిస్స పాతుభావా ఇమేసం సత్తన్నం రతనానం పాతుభావో హోతి.

‘‘తథాగతస్స, భిక్ఖవే, పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గరతనానం పాతుభావో హోతి. కతమేసం సత్తన్నం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స రతనస్స పాతుభావో హోతి…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స రతనస్స పాతుభావో హోతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, పాతుభావా అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స ఇమేసం సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గరతనానం పాతుభావో హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. మారసుత్తం

౨౨౪. ‘‘మారసేనప్పమద్దనం వో, భిక్ఖవే, మగ్గం దేసేస్సామి; తం సుణాథ. కతమో చ, భిక్ఖవే, మారసేనప్పమద్దనో మగ్గో? యదిదం – సత్త బోజ్ఝఙ్గా. కతమే సత్త? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం ఖో, భిక్ఖవే, మారసేనప్పమద్దనో మగ్గో’’తి. తతియం.

౪. దుప్పఞ్ఞసుత్తం

౨౨౫. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘దుప్పఞ్ఞో ఏళమూగో, దుప్పఞ్ఞో ఏళమూగో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ‘దుప్పఞ్ఞో ఏళమూగో’తి వుచ్చతీ’’తి? ‘‘సత్తన్నం ఖో, భిక్ఖు, బోజ్ఝఙ్గానం అభావితత్తా అబహులీకతత్తా ‘దుప్పఞ్ఞో ఏళమూగో’తి వుచ్చతి. కతమేసం సత్తన్నం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖు, సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం అభావితత్తా అబహులీకతత్తా ‘దుప్పఞ్ఞో ఏళమూగో’తి వుచ్చతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పఞ్ఞవన్తసుత్తం

౨౨౬. ‘‘‘పఞ్ఞవా అనేళమూగో, పఞ్ఞవా అనేళమూగో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ‘పఞ్ఞవా అనేళమూగో’తి వుచ్చతీ’’తి? ‘‘సత్తన్నం ఖో, భిక్ఖు, బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా ‘పఞ్ఞవా అనేళమూగో’తి వుచ్చతి. కతమేసం సత్తన్నం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖు, సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా ‘పఞ్ఞవా అనేళమూగో’తి వుచ్చతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. దలిద్దసుత్తం

౨౨౭. ‘‘‘దలిద్దో, దలిద్దో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ‘దలిద్దో’తి వుచ్చతీ’’తి? ‘‘సత్తన్నం ఖో, భిక్ఖు, బోజ్ఝఙ్గానం అభావితత్తా అబహులీకతత్తా ‘దలిద్దో’తి వుచ్చతి. కతమేసం సత్తన్నం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖు, సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం అభావితత్తా అబహులీకతత్తా ‘దలిద్దో’తి వుచ్చతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. అదలిద్దసుత్తం

౨౨౮. ‘‘‘అదలిద్దో, అదలిద్దో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ‘అదలిద్దో’తి వుచ్చతీ’’తి? ‘‘సత్తన్నం ఖో, భిక్ఖు, బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా ‘అదలిద్దో’తి వుచ్చతి. కతమేసం సత్తన్నం? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స …పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గస్స – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖు, సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం భావితత్తా బహులీకతత్తా ‘అదలిద్దో’తి వుచ్చతీ’’తి. సత్తమం.

౮. ఆదిచ్చసుత్తం

౨౨౯. ‘‘ఆదిచ్చస్స, భిక్ఖవే, ఉదయతో ఏతం పుబ్బఙ్గమం ఏతం పుబ్బనిమిత్తం, యదిదం – అరుణుగ్గం. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం ఉప్పాదాయ ఏతం పుబ్బఙ్గమం ఏతం పుబ్బనిమిత్తం, యదిదం – కల్యాణమిత్తతా. కల్యాణమిత్తస్సేతం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పాటికఙ్ఖం – సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేస్సతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరిస్సతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. అజ్ఝత్తికఙ్గసుత్తం

౨౩౦. ‘‘అజ్ఝత్తికం, భిక్ఖవే, అఙ్గన్తి కరిత్వా నాఞ్ఞం ఏకఙ్గమ్పి సమనుపస్సామి సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం ఉప్పాదాయ, యథయిదం – భిక్ఖవే, యోనిసోమనసికారో. యోనిసోమనసికారసమ్పన్నస్సేతం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పాటికఙ్ఖం – సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేస్సతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరిస్సతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యోనిసోమనసికారసమ్పన్నో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యోనిసోమనసికారసమ్పన్నో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతీ’’తి. నవమం.

౧౦. బాహిరఙ్గసుత్తం

౨౩౧. ‘‘బాహిరం, భిక్ఖవే, అఙ్గన్తి కరిత్వా నాఞ్ఞం ఏకఙ్గమ్పి సమనుపస్సామి సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం ఉప్పాదాయ, యథయిదం – భిక్ఖవే, కల్యాణమిత్తతా. కల్యాణమిత్తస్సేతం, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పాటికఙ్ఖం – సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేస్సతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరిస్సతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో సత్త బోజ్ఝఙ్గే భావేతి, సత్త బోజ్ఝఙ్గే బహులీకరోతీ’’తి. దసమం.

చక్కవత్తివగ్గో పఞ్చమో.

తస్సుద్దానం –

విధా చక్కవత్తి మారో, దుప్పఞ్ఞో పఞ్ఞవేన చ;

దలిద్దో అదలిద్దో చ, ఆదిచ్చఙ్గేన తే దసాతి.