౧౧. పఞ్చగతిపేయ్యాలవగ్గో
౧. మనుస్సచుతినిరయసుత్తం
౧౧౭౨. అథ ఖో భగవా పరిత్తం నఖసిఖాయం పంసుం ఆరోపేత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం – యో వాయం మయా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో, అయం వా మహాపథవీ’’తి? ‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం, యదిదం – మహాపథవీ; అప్పమత్తకాయం భగవతా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో. సఙ్ఖమ్పి న ఉపేతి, ఉపనిధమ్పి న ఉపేతి, కలభాగమ్పి న ఉపేతి మహాపథవిం ఉపనిధాయ భగవతా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో’’తి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే మనుస్సా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే మనుస్సా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. పఠమం.
౨. మనుస్సచుతితిరచ్ఛానసుత్తం
౧౧౭౩. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే మనుస్సా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే మనుస్సా చుతా తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే…. దుతియం.
౩. మనుస్సచుతిపేత్తివిసయసుత్తం
౧౧౭౪. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే మనుస్సా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే మనుస్సా చుతా పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. తతియం.
౪-౫-౬. మనుస్సచుతిదేవనిరయాదిసుత్తం
౧౧౭౫-౧౧౭౭. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే మనుస్సా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే మనుస్సా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. ఛట్ఠం.
౭-౯. దేవచుతినిరయాదిసుత్తం
౧౧౭౮-౧౧౮౦. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే దేవా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే దేవా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. నవమం.
౧౦-౧౨. దేవమనుస్సనిరయాదిసుత్తం
౧౧౮౧-౧౧౮౩. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే దేవా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే దేవా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. ద్వాదసమం.
౧౩-౧౫. నిరయమనుస్సనిరయాదిసుత్తం
౧౧౮౪-౧౧౮౬. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే నిరయా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే నిరయా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. పన్నరసమం.
౧౬-౧౮. నిరయదేవనిరయాదిసుత్తం
౧౧౮౭-౧౧౮౯. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే నిరయా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే నిరయా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. అట్ఠారసమం.
౧౯-౨౧. తిరచ్ఛానమనుస్సనిరయాదిసుత్తం
౧౧౯౦-౧౧౯౨. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే తిరచ్ఛానయోనియా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే తిరచ్ఛానయోనియా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. ఏకవీసతిమం.
౨౨-౨౪. తిరచ్ఛానదేవనిరయాదిసుత్తం
౧౧౯౩-౧౧౯౫. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే తిరచ్ఛానయోనియా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే తిరచ్ఛానయోనియా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. చతువీసతిమం.
౨౫-౨౭. పేత్తిమనుస్సనిరయాదిసుత్తం
౧౧౯౬-౧౧౯౮. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా మనుస్సేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే… పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి…పే…. సత్తవీసతిమం.
౨౮-౨౯. పేత్తిదేవనిరయాదిసుత్తం
౧౧౯౯-౧౨౦౦. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా నిరయే పచ్చాజాయన్తి…పే… ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా తిరచ్ఛానయోనియా పచ్చాజాయన్తి…పే…. ఏకూనతింసతిమం.
౩౦. పేత్తిదేవపేత్తివిసయసుత్తం
౧౨౦౧. …పే… ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అప్పకా తే సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా దేవేసు పచ్చాజాయన్తి; అథ ఖో ఏతేవ బహుతరా సత్తా యే పేత్తివిసయా చుతా పేత్తివిసయే పచ్చాజాయన్తి. తం కిస్స హేతు? అదిట్ఠత్తా భిక్ఖవే, చతున్నం అరియసచ్చానం. కతమేసం చతున్నం? దుక్ఖస్స అరియసచ్చస్స, దుక్ఖసముదయస్స అరియసచ్చస్స, దుక్ఖనిరోధస్స అరియసచ్చస్స, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ అరియసచ్చస్స’’.
‘‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యోగో కరణీయో, ‘అయం దుక్ఖసముదయో’తి యోగో కరణీయో, ‘అయం దుక్ఖనిరోధో’తి యోగో కరణీయో, ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యోగో కరణీయో’’తి. ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి. తింసతిమం.
పఞ్చగతిపేయ్యాలవగ్గో ఏకాదసమో.
తస్సుద్దానం –
మనుస్సతో చుతా ఛాపి, దేవా చుతా నిరయతో;
తిరచ్ఛానపేత్తివిసయా, తింసమత్తో గతివగ్గోతి.
సచ్చసంయుత్తం ద్వాదసమం.