౧. వేళుద్వారవగ్గో

౧. చక్కవత్తిరాజసుత్తం

౯౯౭. సావత్థినిదానం. తత్ర ఖో భగవా…పే… ఏతదవోచ – ‘‘కిఞ్చాపి, భిక్ఖవే, రాజా చక్కవత్తీ [చక్కవత్తి (స్యా. కం. పీ. క.)] చతున్నం దీపానం ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి దేవానం తావతింసానం సహబ్యతం, సో తత్థ నన్దనే వనే అచ్ఛరాసఙ్ఘపరివుతో దిబ్బేహి చ పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితో సమఙ్గీభూతో పరిచారేతి, సో చతూహి ధమ్మేహి అసమన్నాగతో, అథ ఖో సో అపరిముత్తోవ [అపరిముత్తో చ (స్యా. కం. క.)] నిరయా అపరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా అపరిముత్తో పేత్తివిసయా అపరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా. కిఞ్చాపి, భిక్ఖవే, అరియసావకో పిణ్డియాలోపేన యాపేతి, నన్తకాని చ ధారేతి, సో చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, అథ ఖో సో పరిముత్తో [పరిముత్తో చ (స్యా. కం. క.)] నిరయా పరిముత్తో తిరచ్ఛానయోనియా పరిముత్తో పేత్తివిసయా పరిముత్తో అపాయదుగ్గతివినిపాతా’’.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో సన్దిట్ఠికో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’తి. సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో, ఉజుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో, ఞాయప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో, సామీచిప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో, యదిదం – చత్తారి పురిసయుగాని అట్ఠ పురిసపుగ్గలా, ఏస భగవతో సావకసఙ్ఘో ఆహునేయ్యో పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’తి. అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి అచ్ఛిద్దేహి అసబలేహి అకమ్మాసేహి భుజిస్సేహి విఞ్ఞుప్పసత్థేహి అపరామట్ఠేహి సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో హోతి. యో చ, భిక్ఖవే, చతున్నం దీపానం పటిలాభో, యో చతున్నం ధమ్మానం పటిలాభో చతున్నం దీపానం పటిలాభో చతున్నం ధమ్మానం పటిలాభస్స కలం నాగ్ఘతి సోళసి’’న్తి. పఠమం.

౨. బ్రహ్మచరియోగధసుత్తం

౯౯౮. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన [వత్వా (సీ. పీ.) ఏవమీదిసేసు ఠానేసు] సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘యేసం సద్ధా చ సీలఞ్చ, పసాదో ధమ్మదస్సనం;

తే వే కాలేన పచ్చేన్తి, బ్రహ్మచరియోగధం సుఖ’’న్తి. దుతియం;

౩. దీఘావుఉపాసకసుత్తం

౯౯౯. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన దీఘావు ఉపాసకో ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. అథ ఖో దీఘావు ఉపాసకో పితరం జోతికం గహపతిం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, గహపతి, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్ద – ‘దీఘావు, భన్తే, ఉపాసకో ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘సాధు కిర, భన్తే, భగవా యేన దీఘావుస్స ఉపాసకస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. ‘‘ఏవం, తాతా’’తి ఖో జోతికో గహపతి దీఘావుస్స ఉపాసకస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో జోతికో గహపతి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘దీఘావు, భన్తే, ఉపాసకో ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి. ఏవఞ్చ వదేతి – ‘సాధు కిర, భన్తే, భగవా యేన దీఘావుస్స ఉపాసకస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన.

అథ ఖో భగవా నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన దీఘావుస్స ఉపాసకస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా దీఘావుం ఉపాసకం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి తే, దీఘావు, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం? కచ్చి దుక్ఖా వేదనా పటిక్కమన్తి, నో అభిక్కమన్తి; పటిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో అభిక్కమో’’తి? ‘‘న మే, భన్తే, ఖమనీయం, న యాపనీయం. బాళ్హా మే దుక్ఖా వేదనా అభిక్కమన్తి, నో పటిక్కమన్తి; అభిక్కమోసానం పఞ్ఞాయతి, నో పటిక్కమో’’తి. ‘‘తస్మాతిహ తే, దీఘావు, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో భవిస్సామి – ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో భవిస్సామి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి’. ఏవఞ్హి తే, దీఘావు, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి.

‘‘యానిమాని, భన్తే, భగవతా చత్తారి సోతాపత్తియఙ్గాని దేసితాని, సంవిజ్జన్తే తే ధమ్మా మయి, అహఞ్చ తేసు ధమ్మేసు సన్దిస్సామి. అహఞ్హి, భన్తే, బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహీ’’తి. ‘‘తస్మాతిహ త్వం, దీఘావు, ఇమేసు చతూసు సోతాపత్తియఙ్గేసు పతిట్ఠాయ ఛ విజ్జాభాగియే ధమ్మే ఉత్తరి భావేయ్యాసి. ఇధ త్వం, దీఘావు, సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్చానుపస్సీ విహరాహి, అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞీ, దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞీ పహానసఞ్ఞీ విరాగసఞ్ఞీ నిరోధసఞ్ఞీతి. ఏవఞ్హి తే, దీఘావు, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి.

‘‘యేమే, భన్తే, భగవతా ఛ విజ్జాభాగియా ధమ్మా దేసితా, సంవిజ్జన్తే తే ధమ్మా మయి, అహఞ్చ తేసు ధమ్మేసు సన్దిస్సామి. అహఞ్హి, భన్తే, సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్చానుపస్సీ విహరామి, అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞీ, దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞీ పహానసఞ్ఞీ విరాగసఞ్ఞీ నిరోధసఞ్ఞీ. అపి చ మే, భన్తే, ఏవం హోతి – ‘మా హేవాయం జోతికో గహపతి మమచ్చయేన విఘాతం ఆపజ్జీ’’’తి [ఆపజ్జతి (క.)]. ‘‘మా త్వం, తాత దీఘావు, ఏవం మనసాకాసి. ఇఙ్ఘ త్వం, తాత దీఘావు, యదేవ తే భగవా ఆహ, తదేవ త్వం సాధుకం మనసి కరోహీ’’తి.

అథ ఖో భగవా దీఘావుం ఉపాసకం ఇమినా ఓవాదేన ఓవదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో దీఘావు ఉపాసకో అచిరపక్కన్తస్స భగవతో కాలమకాసి. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘యో సో, భన్తే, దీఘావు నామ ఉపాసకో భగవతా సంఖిత్తేన ఓవాదేన ఓవదితో సో కాలఙ్కతో. తస్స కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో’’తి? ‘‘పణ్డితో, భిక్ఖవే, దీఘావు ఉపాసకో, పచ్చపాది [అహోసి సచ్చవాదీ (స్యా. కం. పీ. క.)] ధమ్మస్సానుధమ్మం, న చ మం ధమ్మాధికరణం [న చ ధమ్మాధికరణం (స్యా. కం. పీ. క.)] విహేసేసి [విహేఠేసి (ఇతిపి అఞ్ఞత్థ)]. దీఘావు, భిక్ఖవే, ఉపాసకో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా’’తి. తతియం.

౪. పఠమసారిపుత్తసుత్తం

౧౦౦౦. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ ఆనన్దో సావత్థియం విహరన్తి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘కతినం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, ధమ్మానం సమన్నాగమనహేతు ఏవమయం పజా భగవతా బ్యాకతా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా’’తి? ‘‘చతున్నం ఖో, ఆవుసో, ధమ్మానం సమన్నాగమనహేతు ఏవమయం పజా భగవతా బ్యాకతా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా’’.

‘‘కతమేసం చతున్నం? ఇధావుసో, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. ఇమేసం ఖో, ఆవుసో, చతున్నం ధమ్మానం సమన్నాగమనహేతు ఏవమయం పజా భగవతా బ్యాకతా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియసారిపుత్తసుత్తం

౧౦౦౧. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘‘సోతాపత్తియఙ్గం, సోతాపత్తియఙ్గ’న్తి హిదం, సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో సారిపుత్త, సోతాపత్తియఙ్గ’’న్తి? ‘‘సప్పురిససంసేవో హి, భన్తే, సోతాపత్తియఙ్గం, సద్ధమ్మస్సవనం సోతాపత్తియఙ్గం, యోనిసోమనసికారో సోతాపత్తియఙ్గం, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపత్తి సోతాపత్తియఙ్గ’’న్తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! సప్పురిససంసేవో హి, సారిపుత్త, సోతాపత్తియఙ్గం, సద్ధమ్మస్సవనం సోతాపత్తియఙ్గం, యోనిసోమనసికారో సోతాపత్తియఙ్గం, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపత్తి సోతాపత్తియఙ్గం’’.

‘‘‘సోతో, సోతో’తి హిదం, సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమో ను ఖో, సారిపుత్త, సోతో’’తి? ‘‘అయమేవ హి, భన్తే, అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో సోతో, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి, సమ్మాసఙ్కప్పో, సమ్మావాచా, సమ్మాకమ్మన్తో, సమ్మాఆజీవో, సమ్మావాయామో, సమ్మాసతి, సమ్మాసమాధీ’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! అయమేవ హి, సారిపుత్త, అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో సోతో, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి’’.

‘‘‘సోతాపన్నో, సోతాపన్నో’తి హిదం, సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమో ను ఖో, సారిపుత్త, సోతాపన్నో’’తి? ‘‘యో హి, భన్తే, ఇమినా అరియేన అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన సమన్నాగతో అయం వుచ్చతి సోతాపన్నో, స్వాయం ఆయస్మా ఏవంనామో ఏవంగోత్తో’’తి. ‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! యో హి, సారిపుత్త, ఇమినా అరియేన అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన సమన్నాగతో అయం వుచ్చతి సోతాపన్నో, స్వాయం ఆయస్మా ఏవంనామో ఏవంగోత్తో’’తి. పఞ్చమం.

౬. థపతిసుత్తం

౧౦౦౨. సావత్థినిదానం. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ భగవతో చీవరకమ్మం కరోన్తి – ‘‘నిట్ఠితచీవరో భగవా తేమాసచ్చయేన చారికం పక్కమిస్సతీ’’తి. తేన ఖో పన సమయేన ఇసిదత్తపురాణా థపతయో సాధుకే పటివసన్తి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసుం ఖో ఇసిదత్తపురాణా థపతయో – ‘‘సమ్బహులా కిర భిక్ఖూ భగవతో చీవరకమ్మం కరోన్తి – ‘నిట్ఠితచీవరో భగవా తేమాసచ్చయేన చారికం పక్కమిస్సతీ’’’తి.

అథ ఖో ఇసిదత్తపురాణా థపతయో మగ్గే పురిసం ఠపేసుం – ‘‘యదా త్వం, అమ్భో పురిస, పస్సేయ్యాసి భగవన్తం ఆగచ్ఛన్తం అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధం, అథ అమ్హాకం ఆరోచేయ్యాసీ’’తి. ద్వీహతీహం ఠితో ఖో సో పురిసో అద్దస భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన యేన ఇసిదత్తపురాణా థపతయో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఇసిదత్తపురాణే థపతయో ఏతదవోచ – ‘‘అయం సో, భన్తే, భగవా ఆగచ్ఛతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. యస్స దాని కాలం మఞ్ఞథా’’తి.

అథ ఖో ఇసిదత్తపురాణా థపతయో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా భగవన్తం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధింసు. అథ ఖో భగవా మగ్గా ఓక్కమ్మ యేన అఞ్ఞతరం రుక్ఖమూలం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. ఇసిదత్తపురాణా థపతయో భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే ఇసిదత్తపురాణా థపతయో భగవన్తం ఏతదవోచుం –

‘‘యదా మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘సావత్థియా కోసలేసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘సావత్థియా కోసలేసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కోసలేహి మల్లేసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కోసలేహి మల్లేసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మల్లేహి వజ్జీసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మల్లేహి వజ్జీసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘వజ్జీహి కాసీసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే భగవన్తం సుణామ – ‘వజ్జీహి కాసీసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కాసీహి మాగధే చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కాసీహి మాగధే చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి అనప్పకా నో తస్మిం సమయే అనత్తమనతా హోతి అనప్పకం దోమనస్సం – ‘దూరే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మాగధేహి కాసీసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మాగధేహి కాసీసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కాసీహి వజ్జీసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కాసీహి వజ్జీసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘వజ్జీహి మల్లేసు చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘వజ్జీహి మల్లేసు చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మల్లేహి కోసలే చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘మల్లేహి కోసలే చారికం పక్కన్తో’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా’’’తి.

‘‘యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘కోసలేహి సావత్థిం చారికం పక్కమిస్సతీ’తి, హోతి నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా భవిస్సతీ’తి. యదా పన మయం, భన్తే, భగవన్తం సుణామ – ‘సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే’తి, హోతి అనప్పకా నో తస్మిం సమయే అత్తమనతా హోతి అనప్పకం సోమనస్సం – ‘ఆసన్నే నో భగవా’’’తి.

‘‘తస్మాతిహ, థపతయో, సమ్బాధో ఘరావాసో రజాపథో, అబ్భోకాసో పబ్బజ్జా. అలఞ్చ పన వో, థపతయో, అప్పమాదాయా’’తి. ‘‘అత్థి ఖో నో, భన్తే, ఏతమ్హా సమ్బాధా అఞ్ఞో సమ్బాధో సమ్బాధతరో చేవ సమ్బాధసఙ్ఖాతతరో చా’’తి. ‘‘కతమో పన వో, థపతయో, ఏతమ్హా సమ్బాధా అఞ్ఞో సమ్బాధో సమ్బాధతరో చేవ సమ్బాధసఙ్ఖాతతరో చా’’తి?

‘‘ఇధ మయం, భన్తే, యదా రాజా పసేనది కోసలో ఉయ్యానభూమిం నియ్యాతుకామో హోతి, యే తే రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స నాగా ఓపవయ్హా తే కప్పేత్వా, యా తా రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స పజాపతియో పియా మనాపా తా ఏకం పురతో ఏకం పచ్ఛతో నిసీదాపేమ. తాసం ఖో పన, భన్తే, భగినీనం ఏవరూపో గన్ధో హోతి, సేయ్యథాపి నామ గన్ధకరణ్డకస్స తావదేవ వివరియమానస్స, యథా తం రాజకఞ్ఞానం గన్ధేన విభూసితానం. తాసం ఖో పన, భన్తే, భగినీనం ఏవరూపో కాయసమ్ఫస్సో హోతి, సేయ్యథాపి నామ తూలపిచునో వా కప్పాసపిచునో వా, యథా తం రాజకఞ్ఞానం సుఖేధితానం. తస్మిం ఖో పన, భన్తే, సమయే నాగోపి రక్ఖితబ్బో హోతి, తాపి భగినియో రక్ఖితబ్బా హోన్తి, అత్తాపి రక్ఖితబ్బో హోతి. న ఖో పన మయం, భన్తే, అభిజానామ తాసు భగినీసు పాపకం చిత్తం ఉప్పాదేతా. అయం ఖో నో, భన్తే, ఏతమ్హా సమ్బాధా అఞ్ఞో సమ్బాధో సమ్బాధతరో చేవ సమ్బాధసఙ్ఖాతతరో చా’’తి.

‘‘తస్మాతిహ, థపతయో, సమ్బాధో ఘరావాసో రజాపథో, అబ్భోకాసో పబ్బజ్జా. అలఞ్చ పన వో, థపతయో, అప్పమాదాయ. చతూహి ఖో, థపతయో, ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో.

‘‘కతమేహి చతూహి? ఇధ, థపతయో, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అజ్ఝాగారం వసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో. ఇమేహి ఖో, థపతయో, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో అరియసావకో సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో.

‘‘తుమ్హే ఖో, థపతయో, బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… యం ఖో పన కిఞ్చి కులే దేయ్యధమ్మం సబ్బం తం అప్పటివిభత్తం సీలవన్తేహి కల్యాణధమ్మేహి. తం కిం మఞ్ఞథ, థపతయో, కతివిధా తే కోసలేసు మనుస్సా యే తుమ్హాకం సమసమా, యదిదం – దానసంవిభాగే’’తి? ‘‘లాభా నో, భన్తే, సులద్ధం నో, భన్తే! యేసం నో భగవా ఏవం పజానాతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. వేళుద్వారేయ్యసుత్తం

౧౦౦౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం యేన వేళుద్వారం నామ కోసలానం బ్రాహ్మణగామో తదవసరి. అస్సోసుం ఖో తే వేళుద్వారేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా – ‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం వేళుద్వారం అనుప్పత్తో. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా [భగవాతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి’. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీ’’తి.

అథ ఖో తే వేళుద్వారేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా అప్పేకచ్చే భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే భగవతా సద్ధిం సమ్మోదింసు; సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే భగవతో సన్తికే నామగోత్తం సావేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అప్పేకచ్చే తుణ్హీభూతా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే వేళుద్వారేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘మయం, భో గోతమ, ఏవంకామా ఏవంఛన్దా ఏవంఅధిప్పాయా – పుత్తసమ్బాధసయనం అజ్ఝావసేయ్యామ, కాసికచన్దనం పచ్చనుభవేయ్యామ, మాలాగన్ధవిలేపనం ధారేయ్యామ, జాతరూపరజతం సాదియేయ్యామ, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జేయ్యామ. తేసం నో భవం గోతమో అమ్హాకం ఏవంకామానం ఏవంఛన్దానం ఏవంఅధిప్పాయానం తథా ధమ్మం దేసేతు యథా మయం పుత్తసమ్బాధసయనం అజ్ఝావసేయ్యామ…పే… సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జేయ్యామా’’తి.

‘‘అత్తూపనాయికం వో, గహపతయో, ధమ్మపరియాయం దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో తే వేళుద్వారేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, గహపతయో, అత్తుపనాయికో ధమ్మపరియాయో? ఇధ, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అహం ఖోస్మి జీవితుకామో అమరితుకామో సుఖకామో దుక్ఖప్పటికూలో. యో ఖో మం జీవితుకామం అమరితుకామం సుఖకామం దుక్ఖప్పటికూలం జీవితా వోరోపేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరం జీవితుకామం అమరితుకామం సుఖకామం దుక్ఖప్పటికూలం జీవితా వోరోపేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, పరస్స పేసో ధమ్మో అప్పియో అమనాపో. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, కథాహం పరం తేన సంయోజేయ్య’న్తి! సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి, పాణాతిపాతా వేరమణియా చ వణ్ణం భాసతి. ఏవమస్సాయం కాయసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యో ఖో మే అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదియేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరస్స అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదియేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, పరస్స పేసో ధమ్మో అప్పియో అమనాపో. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, కథాహం పరం తేన సంయోజేయ్య’న్తి! సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ అత్తనా చ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ అదిన్నాదానా వేరమణియా సమాదపేతి, అదిన్నాదానా వేరమణియా చ వణ్ణం భాసతి. ఏవమస్సాయం కాయసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యో ఖో మే దారేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరస్స దారేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, పరస్స పేసో ధమ్మో అప్పియో అమనాపో. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, కథాహం పరం తేన సంయోజేయ్య’న్తి! సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ అత్తనా చ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా సమాదపేతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా చ వణ్ణం భాసతి. ఏవమస్సాయం కాయసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యో ఖో మే ముసావాదేన అత్థం భఞ్జేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరస్స ముసావాదేన అత్థం భఞ్జేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, పరస్స పేసో ధమ్మో అప్పియో అమనాపో. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, కథాహం పరం తేన సంయోజేయ్య’న్తి! సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ అత్తనా చ ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ ముసావాదా వేరమణియా సమాదపేతి, ముసావాదా వేరమణియా చ వణ్ణం భాసతి. ఏవమస్సాయం వచీసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – యో ఖో మం పిసుణాయ వాచాయ మిత్తే భిన్దేయ్య [మిత్తేహి భేదేయ్య (స్యా. కం. పీ. క.)], న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరం పిసుణాయ వాచాయ మిత్తే భిన్దేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం…పే… ఏవమస్సాయం వచీసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – యో ఖో మం ఫరుసాయ వాచాయ సముదాచరేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరం ఫరుసాయ వాచాయ సముదాచరేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో…పే… ఏవమస్సాయం వచీసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘పున చపరం, గహపతయో, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యో ఖో మం సమ్ఫభాసేన సమ్ఫప్పలాపభాసేన సముదాచరేయ్య, న మేతం అస్స పియం మనాపం. అహఞ్చేవ ఖో పన పరం సమ్ఫభాసేన సమ్ఫప్పలాపభాసేన సముదాచరేయ్యం, పరస్సపి తం అస్స అప్పియం అమనాపం. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, పరస్స పేసో ధమ్మో అప్పియో అమనాపో. యో ఖో మ్యాయం ధమ్మో అప్పియో అమనాపో, కథాహం పరం తేన సంయోజేయ్య’న్తి! సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ అత్తనా చ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ సమ్ఫప్పలాపా వేరమణియా సమాదపేతి, సమ్ఫప్పలాపా వేరమణియా చ వణ్ణం భాసతి. ఏవమస్సాయం వచీసమాచారో తికోటిపరిసుద్ధో హోతి.

‘‘సో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి; ధమ్మే …పే… సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సాతి. అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. యతో ఖో, గహపతయో, అరియసావకో ఇమేహి సత్తహి సద్ధమ్మేహి [ధమ్మేహి (సీ.)] సమన్నాగతో హోతి ఇమేహి చతూహి ఆకఙ్ఖియేహి ఠానేహి, సో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని [ఖీణతిరచ్ఛానయోనియో (సీ. స్యా. కం. పీ.), ఖీణతిరచ్ఛానయోనికో (క.)] ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి.

ఏవం వుత్తే వేళుద్వారేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఏతే మయం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామ ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకే నో భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతే [పాణుపేతం (క.)] సరణం గతే’’తి. సత్తమం.

౮. పఠమగిఞ్జకావసథసుత్తం

౧౦౦౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా ఞాతికే విహరతి గిఞ్జకావసథే. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘సాళ్హో నామ, భన్తే, భిక్ఖు కాలఙ్కతో; తస్స కా గతి కో అభిసమ్పరాయో? నన్దా నామ, భన్తే, భిక్ఖునీ కాలఙ్కతా; తస్సా కా గతి కో అభిసమ్పరాయో? సుదత్తో నామ, భన్తే, ఉపాసకో కాలఙ్కతో; తస్స కా గతి కో అభిసమ్పరాయో? సుజాతా నామ, భన్తే, ఉపాసికా కాలఙ్కతా; తస్సా కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో’’తి?

‘‘సాళ్హో, ఆనన్ద, భిక్ఖు కాలఙ్కతో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి. నన్దా, ఆనన్ద, భిక్ఖునీ కాలఙ్కతా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినీ అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా. సుదత్తో, ఆనన్ద, ఉపాసకో కాలఙ్కతో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామీ; సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సతి. సుజాతా, ఆనన్ద, ఉపాసికా కాలఙ్కతా తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా.

‘‘అనచ్ఛరియం ఖో పనేతం, ఆనన్ద, యం మనుస్సభూతో కాలం కరేయ్య; తస్మిం తస్మిం చే మం కాలఙ్కతే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం పటిపుచ్ఛిస్సథ. విహేసా పేసా, ఆనన్ద, అస్స తథాగతస్స. తస్మాతిహానన్ద, ధమ్మాదాసం నామ ధమ్మపరియాయం దేసేస్సామి; యేన సమన్నాగతో అరియసావకో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’.

‘‘కతమో చ సో, ఆనన్ద, ధమ్మాదాసో ధమ్మపరియాయో; యేన సమన్నాగతో అరియసావకో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’?

‘‘ఇధ, ఆనన్ద, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. అయం ఖో సో, ఆనన్ద, ధమ్మాదాసో ధమ్మపరియాయో; యేన సమన్నాగతో అరియసావకో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి. అట్ఠమం.

(తీణిపి సుత్తన్తాని ఏకనిదానాని).

౯. దుతియగిఞ్జకావసథసుత్తం

౧౦౦౫. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అసోకో నామ, భన్తే, భిక్ఖు కాలఙ్కతో; తస్స కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో? అసోకా నామ, భన్తే, భిక్ఖునీ కాలఙ్కతా…పే… అసోకో నామ, భన్తే, ఉపాసకో కాలఙ్కతో…పే… అసోకా నామ, భన్తే, ఉపాసికా కాలఙ్కతా; తస్సా కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో’’తి?

‘‘అసోకో, ఆనన్ద, భిక్ఖు కాలఙ్కతో ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహాసి…పే… (పురిమవేయ్యాకరణేన ఏకనిదానం).

‘‘అయం ఖో సో, ఆనన్ద, ధమ్మాదాసో ధమ్మపరియాయో; యేన సమన్నాగతో అరియసావకో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి. నవమం.

౧౦. తతియగిఞ్జకావసథసుత్తం

౧౦౦౬. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కక్కటో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో కాలఙ్కతో; తస్స కా గతి, కో అభిసమ్పరాయో? కళిభో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… నికతో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… కటిస్సహో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… తుట్ఠో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… సన్తుట్ఠో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… భద్దో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో…పే… సుభద్దో నామ, భన్తే, ఞాతికే ఉపాసకో కాలఙ్కతో; తస్స కా గతి కో అభిసమ్పరాయో’’తి?

‘‘కక్కటో, ఆనన్ద, ఉపాసకో కాలఙ్కతో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. కళిభో, ఆనన్ద …పే… నికతో, ఆనన్ద…పే… కటిస్సహో, ఆనన్ద …పే… తుట్ఠో, ఆనన్ద…పే… సన్తుట్ఠో, ఆనన్ద…పే… భద్దో, ఆనన్ద…పే… సుభద్దో, ఆనన్ద, ఉపాసకో కాలఙ్కతో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. (సబ్బే ఏకగతికా కాతబ్బా).

‘‘పరోపఞ్ఞాస, ఆనన్ద, ఞాతికే ఉపాసకా కాలఙ్కతా పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికా తత్థ పరినిబ్బాయినో అనావత్తిధమ్మా తస్మా లోకా. సాధికనవుతి, ఆనన్ద, ఞాతికే ఉపాసకా కాలఙ్కతా తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామినో; సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సన్తి. ఛాతిరేకాని ఖో, ఆనన్ద, పఞ్చసతాని ఞాతికే ఉపాసకా కాలఙ్కతా తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నా అవినిపాతధమ్మా నియతా సమ్బోధిపరాయణా.

‘‘ఇధానన్ద, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ఇతిపి సో భగవా…పే… సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవాతి. ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి…పే… సమాధిసంవత్తనికేహి. అయం ఖో సో, ఆనన్ద, ధమ్మాదాసో ధమ్మపరియాయో; యేన సమన్నాగతో అరియసావకో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి. దసమం.

వేళుద్వారవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

రాజా ఓగధదీఘావు, సారిపుత్తాపరే దువే;

థపతీ వేళుద్వారేయ్యా, గిఞ్జకావసథే తయోతి.