౫. సామణ్డకసంయుత్తం
౧. సామణ్డకసుత్తం
౩౩౦. ఏకం సమయం ఆయస్మా సారిపుత్తో వజ్జీసు విహరతి ఉక్కచేలాయం గఙ్గాయ నదియా తీరే. అథ ఖో సామణ్డకో [సామణ్డకాని (సీ.)] పరిబ్బాజకో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా సారిపుత్తేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సామణ్డకో పరిబ్బాజకో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ –
‘‘‘నిబ్బానం, నిబ్బాన’న్తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమం ను ఖో, ఆవుసో, నిబ్బాన’’న్తి? ‘‘యో ఖో, ఆవుసో, రాగక్ఖయో దోసక్ఖయో మోహక్ఖయో – ఇదం వుచ్చతి నిబ్బాన’’న్తి. ‘‘అత్థి పనావుసో, మగ్గో అత్థి పటిపదా, ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి? ‘‘అత్థి ఖో, ఆవుసో, మగ్గో అత్థి పటిపదా, ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి.
‘‘కతమో పనావుసో, మగ్గో కతమా పటిపదా ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి? ‘‘అయమేవ ఖో, ఆవుసో, అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాచా సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మాఆజీవో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి. అయం ఖో, ఆవుసో, మగ్గో అయం పటిపదా, ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి. ‘‘భద్దకో, ఆవుసో, మగ్గో భద్దికా పటిపదా, ఏతస్స నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ. అలఞ్చ పనావుసో సారిపుత్త, అప్పమాదాయా’’తి. పఠమం.
(యథా జమ్బుఖాదకసంయుత్తం, తథా విత్థారేతబ్బం).
౨. దుక్కరసుత్తం
౩౩౧. ‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే దుక్కర’’న్తి? ‘‘పబ్బజ్జా ఖో, ఆవుసో, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే దుక్కరా’’తి. ‘‘పబ్బజితేన పనావుసో, కిం దుక్కర’’న్తి? ‘‘పబ్బజితేన ఖో, ఆవుసో, అభిరతి దుక్కరా’’తి. ‘‘అభిరతేన పనావుసో, కిం దుక్కర’’న్తి? ‘‘అభిరతేన ఖో, ఆవుసో, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపత్తి దుక్కరా’’తి. ‘‘కీవచిరం పనావుసో, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖు అరహం అస్సా’’తి? ‘‘నచిరం, ఆవుసో’’తి. సోళసమం.
(పురిమకసదిసం ఉద్దానం.)
సామణ్డకసంయుత్తం సమత్తం.