౭. పఠమగేలఞ్ఞసుత్తం

౨౫౫. ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన గిలానసాలా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

‘‘సతో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానో కాలం ఆగమేయ్య. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి…పే… చిత్తే చిత్తానుపస్సీ విహరతి…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా, వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అభిక్కన్తే పటిక్కన్తే సమ్పజానకారీ హోతి, ఆలోకితే విలోకితే సమ్పజానకారీ హోతి, సమిఞ్జితే పసారితే సమ్పజానకారీ హోతి, సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణే సమ్పజానకారీ హోతి, అసితే పీతే ఖాయితే సాయితే సమ్పజానకారీ హోతి, ఉచ్చారపస్సావకమ్మే సమ్పజానకారీ హోతి, గతే ఠితే నిసిన్నే సుత్తే జాగరితే భాసితే తుణ్హీభావే సమ్పజానకారీ హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానకారీ హోతి. సతో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్పజానో కాలం ఆగమేయ్య. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ.

‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఏవం సతస్స సమ్పజానస్స అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో ఉప్పజ్జతి సుఖా వేదనా, సో ఏవం పజానాతి – ‘ఉప్పన్నా ఖో మ్యాయం సుఖా వేదనా. సా చ ఖో పటిచ్చ, నో అప్పటిచ్చ. కిం పటిచ్చ? ఇమమేవ కాయం పటిచ్చ. అయం ఖో పన కాయో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో. అనిచ్చం ఖో పన సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం కాయం పటిచ్చ ఉప్పన్నా సుఖా వేదనా కుతో నిచ్చా భవిస్సతీ’తి! సో కాయే చ సుఖాయ చ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సీ విహరతి, వయానుపస్సీ విహరతి, విరాగానుపస్సీ విహరతి, నిరోధానుపస్సీ విహరతి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ విహరతి. తస్స కాయే చ సుఖాయ చ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సినో విహరతో, వయానుపస్సినో విహరతో, విరాగానుపస్సినో విహరతో, నిరోధానుపస్సినో విహరతో, పటినిస్సగ్గానుపస్సినో విహరతో, యో కాయే చ సుఖాయ చ వేదనాయ రాగానుసయో, సో పహీయతి.

‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఏవం సతస్స సమ్పజానస్స అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో ఉప్పజ్జతి దుక్ఖా వేదనా. సో ఏవం పజానాతి – ‘ఉప్పన్నా ఖో మ్యాయం దుక్ఖా వేదనా. సా చ ఖో పటిచ్చ, నో అప్పటిచ్చ. కిం పటిచ్చ? ఇమమేవ కాయం పటిచ్చ. అయం ఖో పన కాయో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో. అనిచ్చం ఖో పన సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం కాయం పటిచ్చ ఉప్పన్నా దుక్ఖా వేదనా కుతో నిచ్చా భవిస్సతీ’తి! సో కాయే చ దుక్ఖాయ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సీ విహరతి, వయానుపస్సీ విహరతి, విరాగానుపస్సీ విహరతి, నిరోధానుపస్సీ విహరతి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ విహరతి. తస్స కాయే చ దుక్ఖాయ చ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సినో విహరతో…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సినో విహరతో, యో కాయే చ దుక్ఖాయ చ వేదనాయ పటిఘానుసయో, సో పహీయతి.

‘‘తస్స చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఏవం సతస్స సమ్పజానస్స అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో ఉప్పజ్జతి అదుక్ఖమసుఖా వేదనా, సో ఏవం పజానాతి – ‘ఉప్పన్నా ఖో మ్యాయం అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. సా చ ఖో పటిచ్చ, నో అప్పటిచ్చ. కిం పటిచ్చ? ఇమమేవ కాయం పటిచ్చ. అయం ఖో పన కాయో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో. అనిచ్చం ఖో పన సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం కాయం పటిచ్చ ఉప్పన్నా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా కుతో నిచ్చా భవిస్సతీ’తి! సో కాయే చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సీ విహరతి, వయానుపస్సీ విహరతి, విరాగానుపస్సీ విహరతి, నిరోధానుపస్సీ విహరతి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ విహరతి. తస్స కాయే చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాయ అనిచ్చానుపస్సినో విహరతో…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సినో విహరతో, యో కాయే చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాయ అవిజ్జానుసయో, సో పహీయతి.

‘‘సో సుఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, సా అనిచ్చాతి పజానాతి, అనజ్ఝోసితాతి పజానాతి, అనభినన్దితాతి పజానాతి; దుక్ఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, సా అనిచ్చాతి పజానాతి, అనజ్ఝోసితాతి పజానాతి, అనభినన్దితాతి పజానాతి; అదుక్ఖమసుఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, సా అనిచ్చాతి పజానాతి, అనజ్ఝోసితాతి పజానాతి, అనభినన్దితాతి పజానాతి. సో సుఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, విసఞ్ఞుత్తో నం వేదయతి; దుక్ఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, విసఞ్ఞుత్తో నం వేదయతి; అదుక్ఖమసుఖఞ్చే వేదనం వేదయతి, విసఞ్ఞుత్తో నం వేదయతి. సో కాయపరియన్తికం వేదనం వేదయమానో ‘కాయపరియన్తికం వేదనం వేదయామీ’తి పజానాతి, జీవితపరియన్తికం వేదనం వేదయమానో ‘జీవితపరియన్తికం వేదనం వేదయామీ’తి పజానాతి. ‘కాయస్స భేదా ఉద్ధం జీవితపరియాదానా ఇధేవ సబ్బవేదయితాని అనభినన్దితాని సీతీభవిస్సన్తీ’తి [సీతిభవిస్సన్తీతి (సీ. పీ. క.)] పజానాతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, తేలఞ్చ పటిచ్చ వట్టిఞ్చ పటిచ్చ తేలప్పదీపో ఝాయేయ్య, తస్సేవ తేలస్స చ వట్టియా చ పరియాదానా అనాహారో నిబ్బాయేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయపరియన్తికం వేదనం వేదయమానో ‘కాయపరియన్తికం వేదనం వేదయామీ’తి పజానాతి. జీవితపరియన్తికం వేదనం వేదయమానో ‘జీవితపరియన్తికం వేదనం వేదయామీ’తి పజానాతి. ‘కాయస్స భేదా ఉద్ధం జీవితపరియాదానా ఇధేవ సబ్బవేదయితాని అనభినన్దితాని సీతీభవిస్సన్తీ’తి పజానాతీ’’తి. సత్తమం.