౮. ఛన్నసుత్తం

౯౦. ఏకం సమయం సమ్బహులా థేరా భిక్ఖూ బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా ఛన్నో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో అవాపురణం [అపాపురణం (సీ. స్యా. కం.)] ఆదాయ విహారేన విహారం ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘ఓవదన్తు మం ఆయస్మన్తో థేరా, అనుసాసన్తు మం ఆయస్మన్తో థేరా, కరోన్తు మే ఆయస్మన్తో థేరా ధమ్మిం కథం, యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్య’’న్తి.

ఏవం వుత్తే, థేరా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం ఛన్నం ఏతదవోచుం – ‘‘రూపం ఖో, ఆవుసో ఛన్న, అనిచ్చం; వేదనా అనిచ్చా; సఞ్ఞా అనిచ్చా; సఙ్ఖారా అనిచ్చా; విఞ్ఞాణం అనిచ్చం. రూపం అనత్తా; వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనత్తా. సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా; సబ్బే ధమ్మా అనత్తా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మతో ఛన్నస్స ఏతదహోసి – ‘‘మయ్హమ్పి ఖో ఏతం ఏవం [మయ్హమ్పి ఖో ఏవం (స్యా. కం.)] హోతి – ‘రూపం అనిచ్చం, వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనిచ్చం; రూపం అనత్తా, వేదనా … సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనత్తా. సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా, సబ్బే ధమ్మా అనత్తా’తి. అథ చ పన మే సబ్బసఙ్ఖారసమథే సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గే తణ్హాక్ఖయే విరాగే నిరోధే నిబ్బానే చిత్తం న పక్ఖన్దతి నప్పసీదతి న సన్తిట్ఠతి నాధిముచ్చతి. పరితస్సనా ఉపాదానం ఉప్పజ్జతి; పచ్చుదావత్తతి మానసం – ‘అథ కో చరహి మే అత్తా’తి? న ఖో పనేవం ధమ్మం పస్సతో హోతి. కో ను ఖో మే తథా ధమ్మం దేసేయ్య యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్య’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మతో ఛన్నస్స ఏతదహోసి – ‘‘అయం ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే సత్థు చేవ సంవణ్ణితో సమ్భావితో చ విఞ్ఞూనం సబ్రహ్మచారీనం, పహోతి చ మే ఆయస్మా ఆనన్దో తథా ధమ్మం దేసేతుం యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్యం; అత్థి చ మే ఆయస్మన్తే ఆనన్దే తావతికా విస్సట్ఠి [విస్సత్థి (?)]. యంనూనాహం యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమేయ్య’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఛన్నో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన కోసమ్బీ ఘోసితారామో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా ఆనన్దేన సద్ధిం సమ్మోది…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఛన్నో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ –

‘‘ఏకమిదాహం, ఆవుసో ఆనన్ద, సమయం బారాణసియం విహరామి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖ్వాహం, ఆవుసో, సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో అవాపురణం ఆదాయ విహారేన విహారం ఉపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచం – ‘ఓవదన్తు మం ఆయస్మన్తో థేరా, అనుసాసన్తు మం ఆయస్మన్తో థేరా, కరోన్తు మే ఆయస్మన్తో థేరా ధమ్మిం కథం యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్య’న్తి. ఏవం వుత్తే మం, ఆవుసో, థేరా భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘రూపం ఖో, ఆవుసో ఛన్న, అనిచ్చం; వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనిచ్చం; రూపం అనత్తా…పే… విఞ్ఞాణం అనత్తా. సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా, సబ్బే ధమ్మా అనత్తా’’’తి.

‘‘తస్స మయ్హం, ఆవుసో, ఏతదహోసి – ‘మయ్హమ్పి ఖో ఏతం ఏవం హోతి – రూపం అనిచ్చం…పే… విఞ్ఞాణం అనిచ్చం, రూపం అనత్తా, వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనత్తా. సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా, సబ్బే ధమ్మా అనత్తా’తి. అథ చ పన మే సబ్బసఙ్ఖారసమథే సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గే తణ్హాక్ఖయే విరాగే నిరోధే నిబ్బానే చిత్తం న పక్ఖన్దతి నప్పసీదతి న సన్తిట్ఠతి నాధిముచ్చతి. పరితస్సనా ఉపాదానం ఉప్పజ్జతి; పచ్చుదావత్తతి మానసం – ‘అథ కో చరహి మే అత్తా’తి? న ఖో పనేవం ధమ్మం పస్సతో హోతి. కో ను ఖో మే తథా ధమ్మం దేసేయ్య యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్యన్తి!

‘‘తస్స మయ్హం, ఆవుసో, ఏతదహోసి – ‘అయం ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితరామే సత్థు చేవ సంవణ్ణితో సమ్భావితో చ విఞ్ఞూనం సబ్రహ్మచారీనం, పహోతి చ మే ఆయస్మా ఆనన్దో తథా ధమ్మం దేసేతుం యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్యం. అత్థి చ మే ఆయస్మన్తే ఆనన్దే తావతికా విస్సట్ఠి. యంనూనాహం యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమేయ్య’న్తి. ఓవదతు మం, ఆయస్మా ఆనన్దో; అనుసాసతు మం, ఆయస్మా ఆనన్దో; కరోతు మే, ఆయస్మా ఆనన్దో ధమ్మిం కథం యథాహం ధమ్మం పస్సేయ్య’’న్తి.

‘‘ఏత్తకేనపి మయం ఆయస్మతో ఛన్నస్స అత్తమనా అపి నామ తం [అత్తమనా అభిరద్ధా, తం (సీ. స్యా. కం.)] ఆయస్మా ఛన్నో ఆవి అకాసి ఖీలం ఛిన్ది [పభిన్ది (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. ఓదహావుసో, ఛన్న, సోతం; భబ్బోసి [భబ్బో త్వం (క.)] ధమ్మం విఞ్ఞాతు’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మతో ఛన్నస్స తావతకేనేవ [తావదేవ (సీ.)] ఉళారం పీతిపామోజ్జం ఉప్పజ్జి – ‘‘భబ్బో కిరస్మి ధమ్మం విఞ్ఞాతు’’న్తి.

‘‘సమ్ముఖా మేతం, ఆవుసో ఛన్న, భగవతో సుతం, సమ్ముఖా చ పటిగ్గహితం కచ్చానగోత్తం భిక్ఖుం ఓవదన్తస్స – ద్వయనిస్సితో ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన అత్థితఞ్చేవ నత్థితఞ్చ. లోకసముదయం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే నత్థితా, సా న హోతి. లోకనిరోధం ఖో, కచ్చాన, యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యా లోకే అత్థితా, సా న హోతి. ఉపయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో ఖ్వాయం, కచ్చాన, లోకో యేభుయ్యేన తం చాయం ఉపయుపాదానం చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయం న ఉపేతి న ఉపాదియతి నాధిట్ఠాతి ‘అత్తా మే’తి. దుక్ఖమేవ ఉప్పజ్జమానం ఉప్పజ్జతి, దుక్ఖం నిరుజ్ఝమానం నిరుజ్ఝతీతి న కఙ్ఖతి న విచికిచ్ఛతి. అపరప్పచ్చయా ఞాణమేవస్స ఏత్థ హోతి. ఏత్తావతా ఖో, కచ్చాన, సమ్మాదిట్ఠి హోతి. సబ్బమత్థీతి ఖో, కచ్చాన, అయమేకో అన్తో. సబ్బం నత్థీతి అయం దుతియో అన్తో. ఏతే తే, కచ్చాన, ఉభో అన్తే అనుపగమ్మ మజ్ఝేన తథాగతో ధమ్మం దేసేతి – అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. అవిజ్జాయ త్వేవ అసేసవిరాగనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స నిరోధో హోతీ’’తి.

‘‘ఏవమేతం, ఆవుసో ఆనన్ద, హోతి యేసం ఆయస్మన్తానం తాదిసా సబ్రహ్మచారయో అనుకమ్పకా అత్థకామా ఓవాదకా అనుసాసకా. ఇదఞ్చ పన మే ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ధమ్మదేసనం సుత్వా ధమ్మో అభిసమితో’’తి. అట్ఠమం.