౮. మహాలిసుత్తం

౬౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో మహాలి లిచ్ఛవి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి …పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మహాలి లిచ్ఛవి భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘పూరణో, భన్తే, కస్సపో ఏవమాహ – ‘నత్థి హేతు నత్థి పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ; అహేతూ అప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తి. నత్థి హేతు నత్థి పచ్చయో సత్తానం విసుద్ధియా; అహేతూ అప్పచ్చయా సత్తా విసుజ్ఝన్తీ’తి. ఇధ, భగవా కిమాహా’’తి?

‘‘అత్థి, మహాలి, హేతు అత్థి పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ; సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తి. అత్థి, మహాలి, హేతు, అత్థి పచ్చయో సత్తానం విసుద్ధియా; సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా విసుజ్ఝన్తీ’’తి.

‘‘కతమో పన, భన్తే, హేతు కతమో పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ; కథం సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తీ’’తి?

‘‘రూపఞ్చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తదుక్ఖం అభవిస్స దుక్ఖానుపతితం దుక్ఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం సుఖేన, నయిదం సత్తా రూపస్మిం సారజ్జేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, రూపం సుఖం సుఖానుపతితం సుఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం దుక్ఖేన, తస్మా సత్తా రూపస్మిం సారజ్జన్తి; సారాగా సంయుజ్జన్తి; సంయోగా సంకిలిస్సన్తి. అయం ఖో, మహాలి, హేతు, అయం పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ; ఏవం సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తి.

‘‘వేదనా చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తదుక్ఖా అభవిస్స దుక్ఖానుపతితా దుక్ఖావక్కన్తా అనవక్కన్తా సుఖేన, నయిదం సత్తా వేదనాయ సారజ్జేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, వేదనా సుఖా సుఖానుపతితా సుఖావక్కన్తా అనవక్కన్తా దుక్ఖేన, తస్మా సత్తా వేదనాయ సారజ్జన్తి; సారాగా సంయుజ్జన్తి; సంయోగా సంకిలిస్సన్తి. అయమ్పి ఖో, మహాలి, హేతు, అయం పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ. ఏవమ్పి సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తి.

‘‘సఞ్ఞా చ హిదం, మహాలి…పే… సఙ్ఖారా చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తదుక్ఖా అభవిస్సంసు దుక్ఖానుపతితా దుక్ఖావక్కన్తా అనవక్కన్తా సుఖేన, నయిదం సత్తా సఙ్ఖారేసు సారజ్జేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, సఙ్ఖారా సుఖా సుఖానుపతితా సుఖావక్కన్తా అనవక్కన్తా దుక్ఖేన, తస్మా సత్తా సఙ్ఖారేసు సారజ్జన్తి; సారాగా సంయుజ్జన్తి; సంయోగా సంకిలిస్సన్తి. అయమ్పి ఖో, మహాలి, హేతు, అయం పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ. ఏవమ్పి సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తి.

‘‘విఞ్ఞాణఞ్చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తదుక్ఖం అభవిస్స దుక్ఖానుపతితం దుక్ఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం సుఖేన, నయిదం సత్తా విఞ్ఞాణస్మిం సారజ్జేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, విఞ్ఞాణం సుఖం సుఖానుపతితం సుఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం దుక్ఖేన, తస్మా సత్తా విఞ్ఞాణస్మిం సారజ్జన్తి; సారాగా సంయుజ్జన్తి; సంయోగా సంకిలిస్సన్తి. అయమ్పి ఖో, మహాలి, హేతు అయం పచ్చయో సత్తానం సంకిలేసాయ. ఏవమ్పి సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా సంకిలిస్సన్తీ’’తి.

‘‘కతమో పన, భన్తే, హేతు కతమో పచ్చయో సత్తానం విసుద్ధియా; కథం సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా విసుజ్ఝన్తీ’’తి? ‘‘రూపఞ్చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తసుఖం అభవిస్స సుఖానుపతితం సుఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం దుక్ఖేన, నయిదం సత్తా రూపస్మిం నిబ్బిన్దేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, రూపం దుక్ఖం దుక్ఖానుపతితం దుక్ఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం సుఖేన, తస్మా సత్తా రూపస్మిం నిబ్బిన్దన్తి; నిబ్బిన్దం విరజ్జన్తి; విరాగా విసుజ్ఝన్తి. అయం ఖో, మహాలి, హేతు, అయం పచ్చయో, సత్తానం విసుద్ధియా. ఏవం సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా విసుజ్ఝన్తి’’.

‘‘వేదనా చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తసుఖా అభవిస్స…పే… సఞ్ఞా చ హిదం, మహాలి…పే… సఙ్ఖారా చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తసుఖా అభవిస్సంసు…పే… విఞ్ఞాణఞ్చ హిదం, మహాలి, ఏకన్తసుఖం అభవిస్స సుఖానుపతితం సుఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం దుక్ఖేన, నయిదం సత్తా విఞ్ఞాణస్మిం నిబ్బిన్దేయ్యుం. యస్మా చ ఖో, మహాలి, విఞ్ఞాణం దుక్ఖం దుక్ఖానుపతితం దుక్ఖావక్కన్తం అనవక్కన్తం సుఖేన, తస్మా సత్తా విఞ్ఞాణస్మిం నిబ్బిన్దన్తి; నిబ్బిన్దం విరజ్జన్తి; విరాగా విసుజ్ఝన్తి. అయం ఖో, మహాలి, హేతు, అయం పచ్చయో, సత్తానం విసుద్ధియా. ఏవమ్పి సహేతూ సప్పచ్చయా సత్తా విసుజ్ఝన్తీ’’తి. అట్ఠమం.