౫. సత్తట్ఠానసుత్తం

౫౭. సావత్థినిదానం. ‘‘సత్తట్ఠానకుసలో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తివిధూపపరిక్ఖీ ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలీ వుసితవా ఉత్తమపురిసోతి వుచ్చతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్తట్ఠానకుసలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు రూపం పజానాతి, రూపసముదయం పజానాతి, రూపనిరోధం పజానాతి, రూపనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి; రూపస్స అస్సాదం పజానాతి, రూపస్స ఆదీనవం పజానాతి, రూపస్స నిస్సరణం పజానాతి; వేదనం పజానాతి … సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం పజానాతి, విఞ్ఞాణసముదయం పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధం పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి; విఞ్ఞాణస్స అస్సాదం పజానాతి, విఞ్ఞాణస్స ఆదీనవం పజానాతి, విఞ్ఞాణస్స నిస్సరణం పజానాతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, రూపం? చత్తారో చ మహాభూతా, చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయ రూపం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, రూపం. ఆహారసముదయా రూపసముదయో; ఆహారనిరోధా రూపనిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో రూపనిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి.

‘‘యం రూపం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం – అయం రూపస్స అస్సాదో. యం రూపం అనిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం – అయం రూపస్స ఆదీనవో. యో రూపస్మిం ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం – ఇదం రూపస్స నిస్సరణం.

‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం రూపం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపనిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపనిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ; ఏవం రూపస్స అస్సాదం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపస్స ఆదీనవం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపస్స నిస్సరణం అభిఞ్ఞాయ రూపస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నా, తే సుప్పటిపన్నా. యే సుప్పటిపన్నా, తే ఇమస్మిం ధమ్మవినయే గాధన్తి.

‘‘యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం రూపం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపనిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపనిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ; ఏవం రూపస్స అస్సాదం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపస్స ఆదీనవం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం రూపస్స నిస్సరణం అభిఞ్ఞాయ రూపస్స నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదా విముత్తా, తే సువిముత్తా. యే సువిముత్తా, తే కేవలినో. యే కేవలినో వట్టం తేసం నత్థి పఞ్ఞాపనాయ.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, వేదనా? ఛయిమే, భిక్ఖవే, వేదనాకాయా – చక్ఖుసమ్ఫస్సజా వేదనా…పే… మనోసమ్ఫస్సజా వేదనా. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, వేదనా. ఫస్ససముదయా వేదనాసముదయో; ఫస్సనిరోధా వేదనానిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి.

‘‘యం వేదనం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం – అయం వేదనాయ అస్సాదో. యా వేదనా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా – అయం వేదనాయ ఆదీనవో. యో వేదనాయ ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం – ఇదం వేదనాయ నిస్సరణం.

‘‘యే హి, కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం వేదనం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం వేదనాసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం వేదనానిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం వేదనానిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ; ఏవం వేదనాయ అస్సాదం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం వేదనాయ ఆదీనవం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం వేదనాయ నిస్సరణం అభిఞ్ఞాయ వేదనాయ నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నా, తే సుప్పటిపన్నా. యే సుప్పటిపన్నా, తే ఇమస్మిం ధమ్మవినయే గాధన్తి.

‘‘యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం వేదనం అభిఞ్ఞాయ…పే… వట్టం తేసం నత్థి పఞ్ఞాపనాయ.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, సఞ్ఞా? ఛయిమే, భిక్ఖవే, సఞ్ఞాకాయా – రూపసఞ్ఞా, సద్దసఞ్ఞా, గన్ధసఞ్ఞా, రససఞ్ఞా, ఫోట్ఠబ్బసఞ్ఞా, ధమ్మసఞ్ఞా. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సఞ్ఞా. ఫస్ససముదయా సఞ్ఞాసముదయో; ఫస్సనిరోధా సఞ్ఞానిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో సఞ్ఞానిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి…పే… వట్టం తేసం నత్థి పఞ్ఞాపనాయ.

‘‘కతమే చ, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా? ఛయిమే, భిక్ఖవే, చేతనాకాయా – రూపసఞ్చేతనా, సద్దసఞ్చేతనా, గన్ధసఞ్చేతనా, రససఞ్చేతనా, ఫోట్ఠబ్బసఞ్చేతనా, ధమ్మసఞ్చేతనా. ఇమే వుచ్చన్తి భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా. ఫస్ససముదయా సఙ్ఖారసముదయో; ఫస్సనిరోధా సఙ్ఖారనిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో సఙ్ఖారనిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి.

‘‘యం సఙ్ఖారే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం – అయం సఙ్ఖారానం అస్సాదో. యే సఙ్ఖారా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా – అయం సఙ్ఖారానం ఆదీనవో. యో సఙ్ఖారేసు ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం – ఇదం సఙ్ఖారానం నిస్సరణం.

‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం సఙ్ఖారే అభిఞ్ఞాయ, ఏవం సఙ్ఖారసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం సఙ్ఖారనిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం సఙ్ఖారనిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ…పే… సఙ్ఖారానం నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నా తే సుప్పటిపన్నా. యే సుప్పటిపన్నా, తే ఇమస్మిం ధమ్మవినయే గాధన్తి…పే… వట్టం తేసం నత్థి పఞ్ఞాపనాయ.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం? ఛయిమే, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణకాయా – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోవిఞ్ఞాణం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం. నామరూపసముదయా విఞ్ఞాణసముదయో; నామరూపనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో విఞ్ఞాణనిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి.

‘‘యం విఞ్ఞాణం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం – అయం విఞ్ఞాణస్స అస్సాదో. యం విఞ్ఞాణం అనిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మం – అయం విఞ్ఞాణస్స ఆదీనవో. యో విఞ్ఞాణస్మిం ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం – ఇదం విఞ్ఞాణస్స నిస్సరణం.

‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం విఞ్ఞాణం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణనిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ; ఏవం విఞ్ఞాణస్స అస్సాదం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణస్స ఆదీనవం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణస్స నిస్సరణం అభిఞ్ఞాయ విఞ్ఞాణస్స నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నా, తే సుప్పటిపన్నా. యే సుప్పటిపన్నా, తే ఇమస్మిం ధమ్మవినయే గాధన్తి.

‘‘యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఏవం విఞ్ఞాణం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణసముదయం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణనిరోధం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం అభిఞ్ఞాయ; ఏవం విఞ్ఞాణస్స అస్సాదం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణస్స ఆదీనవం అభిఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణస్స నిస్సరణం అభిఞ్ఞాయ విఞ్ఞాణస్స నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదా విముత్తా, తే సువిముత్తా. యే సువిముత్తా, తే కేవలినో. యే కేవలినో వట్టం తేసం నత్థి పఞ్ఞాపనాయ. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్తట్ఠానకుసలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తివిధూపపరిక్ఖీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధాతుసో ఉపపరిక్ఖతి, ఆయతనసో ఉపపరిక్ఖతి, పటిచ్చసముప్పాదసో ఉపపరిక్ఖతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తివిధూపపరిక్ఖీ హోతి. సత్తట్ఠానకుసలో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తివిధూపపరిక్ఖీ, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలీ వుసితవా ‘ఉత్తమపురిసో’తి వుచ్చతీ’’తి. పఞ్చమం.