౫. సమనుపస్సనాసుత్తం

౪౭. సావత్థినిదానం. ‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా అనేకవిహితం అత్తానం సమనుపస్సమానా సమనుపస్సన్తి, సబ్బేతే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే సమనుపస్సన్తి, ఏతేసం వా అఞ్ఞతరం. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం’’.

‘‘ఇతి అయఞ్చేవ సమనుపస్సనా ‘అస్మీ’తి చస్స అవిగతం [అధిగతం (బహూసు)] హోతి. ‘అస్మీ’తి ఖో పన, భిక్ఖవే, అవిగతే పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం అవక్కన్తి హోతి – చక్ఖున్ద్రియస్స సోతిన్ద్రియస్స ఘానిన్ద్రియస్స జివ్హిన్ద్రియస్స కాయిన్ద్రియస్స. అత్థి, భిక్ఖవే, మనో, అత్థి ధమ్మా, అత్థి అవిజ్జాధాతు. అవిజ్జాసమ్ఫస్సజేన, భిక్ఖవే, వేదయితేన ఫుట్ఠస్స అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స ‘అస్మీ’తిపిస్స హోతి; ‘అయమహమస్మీ’తిపిస్స హోతి; ‘భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘న భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘రూపీ భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘అరూపీ భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘సఞ్ఞీ భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘అసఞ్ఞీ భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి; ‘నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీ భవిస్స’న్తిపిస్స హోతి’’.

‘‘తిట్ఠన్తేవ ఖో [తిట్ఠన్తి ఖో పన (సీ. స్యా. కం. పీ.)], భిక్ఖవే, తత్థేవ [తథేవ (కత్థచి)] పఞ్చిన్ద్రియాని. అథేత్థ సుతవతో అరియసావకస్స అవిజ్జా పహీయతి, విజ్జా ఉప్పజ్జతి. తస్స అవిజ్జావిరాగా విజ్జుప్పాదా ‘అస్మీ’తిపిస్స న హోతి; ‘అయమహమస్మీ’తిపిస్స న హోతి; ‘భవిస్స’న్తి… ‘న భవిస్స’న్తి… రూపీ… అరూపీ … సఞ్ఞీ… అసఞ్ఞీ… ‘నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీ భవిస్స’న్తిపిస్స న హోతీ’’తి. పఞ్చమం.