౧. అత్తదీపసుత్తం

౪౩. సావత్థినిదానం. ‘‘అత్తదీపా, భిక్ఖవే, విహరథ అత్తసరణా అనఞ్ఞసరణా, ధమ్మదీపా ధమ్మసరణా అనఞ్ఞసరణా. అత్తదీపానం, భిక్ఖవే, విహరతం అత్తసరణానం అనఞ్ఞసరణానం, ధమ్మదీపానం ధమ్మసరణానం అనఞ్ఞసరణానం యోని ఉపపరిక్ఖితబ్బా. కింజాతికా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా, కింపహోతికా’’తి?

‘‘కింజాతికా చ, భిక్ఖవే, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా, కింపహోతికా? ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో, రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం. తస్స తం రూపం విపరిణమతి, అఞ్ఞథా చ హోతి. తస్స రూపవిపరిణామఞ్ఞథాభావా ఉప్పజ్జన్తి సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా. వేదనం అత్తతో సమనుపస్సతి, వేదనావన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా వేదనం, వేదనాయ వా అత్తానం. తస్స సా వేదనా విపరిణమతి, అఞ్ఞథా చ హోతి. తస్స వేదనావిపరిణామఞ్ఞథాభావా ఉప్పజ్జన్తి సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా. సఞ్ఞం అత్తతో సమనుపస్సతి… సఙ్ఖారే అత్తతో సమనుపస్సతి… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం. తస్స తం విఞ్ఞాణం విపరిణమతి, అఞ్ఞథా చ హోతి. తస్స విఞ్ఞాణవిపరిణామఞ్ఞథాభావా ఉప్పజ్జన్తి సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా.

‘‘రూపస్స త్వేవ, భిక్ఖవే, అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామం విరాగం నిరోధం [విపరిణామ విరాగ నిరోధం (సీ.)], పుబ్బే చేవ రూపం ఏతరహి చ సబ్బం రూపం అనిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మన్తి, ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యే సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా తే పహీయన్తి. తేసం పహానా న పరితస్సతి, అపరితస్సం సుఖం విహరతి, సుఖవిహారీ భిక్ఖు ‘తదఙ్గనిబ్బుతో’తి వుచ్చతి. వేదనాయ త్వేవ, భిక్ఖవే, అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామం విరాగం నిరోధం, పుబ్బే చేవ వేదనా ఏతరహి చ సబ్బా వేదనా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మాతి, ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యే సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా తే పహీయన్తి. తేసం పహానా న పరితస్సతి, అపరితస్సం సుఖం విహరతి, సుఖవిహారీ భిక్ఖు ‘తదఙ్గనిబ్బుతో’తి వుచ్చతి. సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం త్వేవ, భిక్ఖవే, అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామం విరాగం నిరోధం, పుబ్బే చేవ సఙ్ఖారా ఏతరహి చ సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మాతి, ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యే సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా తే పహీయన్తి. తేసం పహానా న పరితస్సతి, అపరితస్సం సుఖం విహరతి, సుఖవిహారీ భిక్ఖు ‘తదఙ్గనిబ్బుతో’తి వుచ్చతి. విఞ్ఞాణస్స త్వేవ, భిక్ఖవే, అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామం విరాగం నిరోధం, పుబ్బే చేవ విఞ్ఞాణం ఏతరహి చ సబ్బం విఞ్ఞాణం అనిచ్చం దుక్ఖం విపరిణామధమ్మన్తి, ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో యే సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా తే పహీయన్తి. తేసం పహానా న పరితస్సతి, అపరితస్సం సుఖం విహరతి, సుఖవిహారీ భిక్ఖు ‘తదఙ్గనిబ్బుతో’తి వుచ్చతీ’’తి. పఠమం.