౨. అనిచ్చవగ్గో

౧. అనిచ్చసుత్తం

౧౨. ఏవం మే సుతం – సావత్థియం. తత్ర ఖో…పే… ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం, వేదనా అనిచ్చా, సఞ్ఞా అనిచ్చా, సఙ్ఖారా అనిచ్చా, విఞ్ఞాణం అనిచ్చం. ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో రూపస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, వేదనాయపి నిబ్బిన్దతి, సఞ్ఞాయపి నిబ్బిన్దతి, సఙ్ఖారేసుపి నిబ్బిన్దతి, విఞ్ఞాణస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి. విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. పఠమం.

౨. దుక్ఖసుత్తం

౧౩. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం, వేదనా దుక్ఖా, సఞ్ఞా దుక్ఖా, సఙ్ఖారా దుక్ఖా, విఞ్ఞాణం దుక్ఖం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. దుతియం.

౩. అనత్తసుత్తం

౧౪. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనత్తా, వేదనా అనత్తా, సఞ్ఞా అనత్తా, సఙ్ఖారా అనత్తా, విఞ్ఞాణం అనత్తా. ఏవం పస్సం, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో రూపస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి, వేదనాయపి నిబ్బిన్దతి, సఞ్ఞాయపి నిబ్బిన్దతి, సఙ్ఖారేసుపి నిబ్బిన్దతి, విఞ్ఞాణస్మిమ్పి నిబ్బిన్దతి. నిబ్బిన్దం విరజ్జతి; విరాగా విముచ్చతి. విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం హోతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతీ’’తి. తతియం.

౪. యదనిచ్చసుత్తం

౧౫. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. వేదనా అనిచ్చా. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. సఞ్ఞా అనిచ్చా…పే… సఙ్ఖారా అనిచ్చా… విఞ్ఞాణం అనిచ్చం. యదనిచ్చం తం దుక్ఖం; యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. యందుక్ఖసుత్తం

౧౬. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం. యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. వేదనా దుక్ఖా… సఞ్ఞా దుక్ఖా… సఙ్ఖారా దుక్ఖా… విఞ్ఞాణం దుక్ఖం. యం దుక్ఖం తదనత్తా; యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. యదనత్తాసుత్తం

౧౭. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. వేదనా అనత్తా… సఞ్ఞా అనత్తా… సఙ్ఖారా అనత్తా… విఞ్ఞాణం అనత్తా. యదనత్తా తం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సహేతుఅనిచ్చసుత్తం

౧౮. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనిచ్చం. యోపి హేతు, యోపి పచ్చయో రూపస్స ఉప్పాదాయ, సోపి అనిచ్చో. అనిచ్చసమ్భూతం, భిక్ఖవే, రూపం కుతో నిచ్చం భవిస్సతి! వేదనా అనిచ్చా. యోపి హేతు, యోపి పచ్చయో వేదనాయ ఉప్పాదాయ, సోపి అనిచ్చో. అనిచ్చసమ్భూతా, భిక్ఖవే, వేదనా కుతో నిచ్చా భవిస్సతి! సఞ్ఞా అనిచ్చా… సఙ్ఖారా అనిచ్చా. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో సఙ్ఖారానం ఉప్పాదాయ, సోపి అనిచ్చో. అనిచ్చసమ్భూతా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా కుతో నిచ్చా భవిస్సన్తి! విఞ్ఞాణం అనిచ్చం. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో విఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి అనిచ్చో. అనిచ్చసమ్భూతం, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం కుతో నిచ్చం భవిస్సతి! ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. సత్తమం.

౮. సహేతుదుక్ఖసుత్తం

౧౯. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, దుక్ఖం. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో రూపస్స ఉప్పాదాయ, సోపి దుక్ఖో. దుక్ఖసమ్భూతం, భిక్ఖవే, రూపం కుతో సుఖం భవిస్సతి! వేదనా దుక్ఖా… సఞ్ఞా దుక్ఖా… సఙ్ఖారా దుక్ఖా… విఞ్ఞాణం దుక్ఖం. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో విఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి దుక్ఖో. దుక్ఖసమ్భూతం, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం కుతో సుఖం భవిస్సతి! ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. సహేతుఅనత్తసుత్తం

౨౦. సావత్థినిదానం. ‘‘రూపం, భిక్ఖవే, అనత్తా. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో రూపస్స ఉప్పాదాయ, సోపి అనత్తా. అనత్తసమ్భూతం, భిక్ఖవే, రూపం కుతో అత్తా భవిస్సతి! వేదనా అనత్తా… సఞ్ఞా అనత్తా… సఙ్ఖారా అనత్తా… విఞ్ఞాణం అనత్తా. యోపి హేతు యోపి పచ్చయో విఞ్ఞాణస్స ఉప్పాదాయ, సోపి అనత్తా. అనత్తసమ్భూతం, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణం కుతో అత్తా భవిస్సతి! ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. నవమం.

౧౦. ఆనన్దసుత్తం

౨౧. సావత్థియం … ఆరామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘నిరోధో నిరోధో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కతమేసానం ఖో, భన్తే, ధమ్మానం నిరోధో [నిరోధా (సీ. పీ.)] ‘నిరోధో’తి వుచ్చతీ’’తి? ‘‘రూపం ఖో, ఆనన్ద, అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం. తస్స నిరోధో [నిరోధా (సీ. పీ.)] ‘నిరోధో’తి వుచ్చతి. వేదనా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. తస్సా నిరోధో ‘నిరోధో’తి వుచ్చతి. సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా. తేసం నిరోధో ‘నిరోధో’తి వుచ్చతి. విఞ్ఞాణం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం. తస్స నిరోధో ‘నిరోధో’తి వుచ్చతి. ఇమేసం ఖో, ఆనన్ద, ధమ్మానం నిరోధో ‘నిరోధో’తి వుచ్చతీ’’తి. దసమం.

అనిచ్చవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా, యదనిచ్చాపరే తయో;

హేతునాపి తయో వుత్తా, ఆనన్దేన చ తే దసాతి.