౧౨. ధమ్మకథికవగ్గో

౧. అవిజ్జాసుత్తం

౧౧౩. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా అవిజ్జా’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, భన్తే, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, భిక్ఖు, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపం నప్పజానాతి, రూపసముదయం నప్పజానాతి, రూపనిరోధం నప్పజానాతి, రూపనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానాతి; వేదనం నప్పజానాతి… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే నప్పజానాతి…పే… విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖు, అవిజ్జా. ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి. పఠమం.

౨. విజ్జాసుత్తం

౧౧౪. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా విజ్జా’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, భన్తే, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, భిక్ఖు, సుతవా అరియసావకో రూపం పజానాతి, రూపసముదయం పజానాతి, రూపనిరోధం పజానాతి, రూపనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే పజానాతి…పే… విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖు, విజ్జా. ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. ధమ్మకథికసుత్తం

౧౧౫. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘ధమ్మకథికో ధమ్మకథికో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ధమ్మకథికో హోతీ’’తి? ‘‘రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. వేదనాయ చే, భిక్ఖు…పే… సఞ్ఞాయ చే, భిక్ఖు… సఙ్ఖారానం చే, భిక్ఖు… విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి. తతియం.

౪. దుతియధమ్మకథికసుత్తం

౧౧౬. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘ధమ్మకథికో ధమ్మకథికో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, ధమ్మకథికో హోతి, కిత్తావతా ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో హోతి, కిత్తావతా దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో హోతీ’’తి? ‘‘రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. రూపస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. వేదనాయ చే, భిక్ఖు…పే… సఞ్ఞాయ చే, భిక్ఖు… సఙ్ఖారానం చే, భిక్ఖు… విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ధమ్మం దేసేతి, ‘ధమ్మకథికో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ పటిపన్నో హోతి, ‘ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ. విఞ్ఞాణస్స చే, భిక్ఖు, నిబ్బిదా విరాగా నిరోధా అనుపాదావిముత్తో హోతి, ‘దిట్ఠధమ్మనిబ్బానప్పత్తో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి. చతుత్థం.

౫. బన్ధనసుత్తం

౧౧౭. సావత్థినిదానం. ‘‘ఇధ భిక్ఖవే అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ…పే… సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపబన్ధనబద్ధో సన్తరబాహిరబన్ధనబద్ధో అతీరదస్సీ అపారదస్సీ, బద్ధో జీయతి [బద్ధో జాయతి (సీ. పీ.) బద్ధో జాయతి బద్ధో జీయతి (సీ. అట్ఠ. స్యా. అట్ఠ.)] బద్ధో మీయతి బద్ధో అస్మా లోకా పరం లోకం గచ్ఛతి. వేదనం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… వేదనాయ వా అత్తానం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో వేదనాబన్ధనబద్ధో సన్తరబాహిరబన్ధనబద్ధో అతీరదస్సీ అపారదస్సీ, బద్ధో జీయతి బద్ధో మీయతి బద్ధో అస్మా లోకా పరం లోకం గచ్ఛతి. సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో విఞ్ఞాణబన్ధనబద్ధో సన్తరబాహిరబన్ధనబద్ధో అతీరదస్సీ అపారదస్సీ, బద్ధో జీయతి బద్ధో మీయతి బద్ధో అస్మా లోకా పరం లోకం గచ్ఛతి’’.

‘‘సుతవా చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరియానం దస్సావీ…పే… సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, న రూపవన్తం వా అత్తానం; న అత్తని వా రూపం, న రూపస్మిం వా అత్తానం. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో న రూపబన్ధనబద్ధో, న సన్తరబాహిరబన్ధనబద్ధో, తీరదస్సీ, పారదస్సీ; ‘పరిముత్తో సో దుక్ఖస్మా’తి వదామి. న వేదనం అత్తతో…పే… న సఞ్ఞం అత్తతో…పే… న సఙ్ఖారే అత్తతో…పే… న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో న విఞ్ఞాణబన్ధనబద్ధో, న సన్తరబాహిరబన్ధనబద్ధో, తీరదస్సీ, పారదస్సీ, ‘పరిముత్తో సో దుక్ఖస్మా’తి వదామీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. పరిపుచ్ఛితసుత్తం

౧౧౮. సావత్థినిదానం. ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్సథా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే! రూపం, భిక్ఖవే, ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. ‘‘వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్సథా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే! విఞ్ఞాణం, భిక్ఖవే, ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం…పే… ఏవం పస్సం…పే… కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీతి. ఛట్ఠం.

౭. దుతియపరిపుచ్ఛితసుత్తం

౧౧౯. సావత్థినిదానం. ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి సమనుపస్సథా’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సాధు భిక్ఖవే! రూపం, భిక్ఖవే, ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి సమనుపస్సథా’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సాధు భిక్ఖవే! విఞ్ఞాణం, భిక్ఖవే, ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దట్ఠబ్బం…పే… ఏవం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. సత్తమం.

౮. సంయోజనియసుత్తం

౧౨౦. సావత్థినిదానం. ‘‘సంయోజనియే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మే దేసేస్సామీ సంయోజనఞ్చ. తం సుణాథ. కతమే చ, భిక్ఖవే, సంయోజనియా ధమ్మా, కతమం సంయోజనం? రూపం, భిక్ఖవే, సంయోజనియో ధమ్మో; యో తత్థ ఛన్దరాగో, తం తత్థ సంయోజనం. వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం సంయోజనియో ధమ్మో; యో తత్థ ఛన్దరాగో, తం తత్థ సంయోజనం. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, సంయోజనియా ధమ్మా, ఇదం సంయోజన’’న్తి. అట్ఠమం.

౯. ఉపాదానియసుత్తం

౧౨౧. సావత్థినిదానం. ‘‘ఉపాదానియే చ, భిక్ఖవే, ధమ్మే దేసేస్సామి ఉపాదానఞ్చ. తం సుణాథ. కతమే చ, భిక్ఖవే, ఉపాదానియా ధమ్మా, కతమం ఉపాదానం? రూపం, భిక్ఖవే, ఉపాదానియో ధమ్మో, యో తత్థ ఛన్దరాగో, తం తత్థ ఉపాదానం. వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం ఉపాదానియో ధమ్మో; యో తత్థ ఛన్దరాగో, తం తత్థ ఉపాదానం. ఇమే వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఉపాదానియా ధమ్మా, ఇదం ఉపాదాన’’న్తి. నవమం.

౧౦. సీలవన్తసుత్తం

౧౨౨. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో [మహాకోట్ఠితో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏతదవోచ – ‘‘సీలవతావుసో, సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసికాతబ్బా’’తి? ‘‘సీలవతావుసో, కోట్ఠిక, భిక్ఖునా పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. కతమే పఞ్చ? సేయ్యథిదం – రూపుపాదానక్ఖన్ధో, వేదనుపాదానక్ఖన్ధో, సఞ్ఞుపాదానక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారుపాదానక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో. సీలవతావుసో, కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి యం సీలవా భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘సోతాపన్నేన పనావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘సోతాపన్నేనపి ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి యం సోతాపన్నో భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో సకదాగామిఫలం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘సకదాగామినా పనావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘సకదాగామినాపి ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి యం సకదాగామీ భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో అనాగామిఫలం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘అనాగామినా పనావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘అనాగామినాపి ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి యం అనాగామీ భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో అరహత్తం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘అరహతా పనావుసో సారిపుత్త, కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘అరహతాపి ఖో, ఆవుసో కోట్ఠిక, ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. నత్థి, ఖ్వావుసో, అరహతో ఉత్తరి కరణీయం కతస్స వా పతిచయో; అపి చ ఇమే ధమ్మా భావితా బహులీకతా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారా చేవ సంవత్తన్తి సతిసమ్పజఞ్ఞా చా’’తి. దసమం.

౧౧. సుతవన్తసుత్తం

౧౨౩. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా…పే… ఏతదవోచ –

‘‘సుతవతావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘సుతవతావుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. కతమే పఞ్చ? సేయ్యథిదం – రూపుపాదానక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో. సుతవతావుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి – యం సుతవా భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘సోతాపన్నేన పనావుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునా కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘సోతాపన్నేనపి ఖో ఆవుసో కోట్ఠిక, భిక్ఖునా ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. ఠానం ఖో పనేతం, ఆవుసో, విజ్జతి – యం సోతాపన్నో భిక్ఖు ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… అనత్తతో యోనిసో మనసి కరోన్తో సకదాగామిఫలం…పే… అనాగామిఫలం…పే… అరహత్తఫలం సచ్ఛికరేయ్యా’’తి.

‘‘అరహతా పనావుసో సారిపుత్త, కతమే ధమ్మా యోనిసో మనసి కాతబ్బా’’తి? ‘‘అరహతాపి ఖ్వావుసో, కోట్ఠిక, ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో యోనిసో మనసి కాతబ్బా. నత్థి, ఖ్వావుసో, అరహతో ఉత్తరి కరణీయం, కతస్స వా పతిచయో; అపి చ ఖో ఇమే ధమ్మా భావితా బహులీకతా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారాయ చేవ సంవత్తన్తి సతిసమ్పజఞ్ఞా చా’’తి. ఏకాదసమం.

౧౨. కప్పసుత్తం

౧౨౪. సావత్థినిదానం. అథ ఖో ఆయస్మా కప్పో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా కప్పో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కథం ను ఖో, భన్తే, జానతో కథం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహఙ్కారమమఙ్కారమానానుసయా న హోన్తీ’’తి?

‘‘యం కిఞ్చి, కప్ప, రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, సబ్బం రూపం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతి. యా కాచి వేదనా…పే… యా కాచి సఞ్ఞా… యే కేచి సఙ్ఖారా… యం కిఞ్చి విఞ్ఞాణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, సబ్బం విఞ్ఞాణం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతి. ఏవం ఖో, కప్ప, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహఙ్కారమమఙ్కారమానానుసయా న హోన్తీ’’తి. ద్వాదసమం.

౧౩. దుతియకప్పసుత్తం

౧౨౫. సావత్థినిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా కప్పో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కథం ను ఖో, భన్తే, జానతో కథం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహఙ్కారమమఙ్కారమానాపగతం మానసం హోతి విధా సమతిక్కన్తం సన్తం సువిముత్త’’న్తి?

‘‘యం కిఞ్చి, కప్ప, రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం…పే… సబ్బం రూపం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా అనుపాదావిముత్తో హోతి. యా కాచి వేదనా… యా కాచి సఞ్ఞా… యే కేచి సఙ్ఖారా… యం కిఞ్చి విఞ్ఞాణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, సబ్బం విఞ్ఞాణం ‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా అనుపాదావిముత్తో హోతి. ఏవం ఖో, కప్ప, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహఙ్కారమమఙ్కారమానాపగతం మానసం హోతి విధా సమతిక్కన్తం సన్తం సువిముత్త’’న్తి. తేరసమం.

ధమ్మకథికవగ్గో ద్వాదసమో.

తస్సుద్దానం –

అవిజ్జా విజ్జా ద్వే కథికా, బన్ధనా పరిపుచ్ఛితా దువే;

సంయోజనం ఉపాదానం, సీలం సుతవా ద్వే చ కప్పేనాతి.