౧౩. అవిజ్జావగ్గో

౧. సముదయధమ్మసుత్తం

౧౨౬. సావత్థినిదానం. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా అవిజ్జా’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, భన్తే, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధ, భిక్ఖు, అస్సుతవా పుథుజ్జనో సముదయధమ్మం రూపం ‘సముదయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి; వయధమ్మం రూపం ‘వయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి; సముదయవయధమ్మం రూపం ‘సముదయవయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం వేదనం ‘సముదయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి; వయధమ్మం వేదనం ‘వయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి; సముదయవయధమ్మం వేదనం ‘సముదయవయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం సఞ్ఞం…పే… సముదయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి; వయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘వయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి; సముదయవయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయవయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి; వయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘వయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి; సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖు, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా విజ్జా’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, భన్తే, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధ, భిక్ఖు, సుతవా అరియసావకో సముదయధమ్మం రూపం ‘సముదయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి; వయధమ్మం రూపం ‘వయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి; సముదయవయధమ్మం రూపం ‘సముదయవయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి. సముదయధమ్మం వేదనం ‘సముదయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం పజానాతి; వయధమ్మం వేదనం ‘వయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం పజానాతి; సముదయవయధమ్మం వేదనం ‘సముదయవయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం పజానాతి. సముదయధమ్మం సఞ్ఞం… సముదయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం పజానాతి; వయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘వయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం పజానాతి; సముదయవయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయవయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం పజానాతి. సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి; వయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘వయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి; సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖు, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. పఠమం.

౨. దుతియసముదయధమ్మసుత్తం

౧౨౭. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో అస్సుతవా పుథుజ్జనో సముదయధమ్మం రూపం ‘సముదయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి; వయధమ్మం రూపం…పే… ‘సముదయవయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం వేదనం…పే… వయధమ్మం వేదనం…పే… ‘సముదయవయధమ్మా వేదనా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం సఞ్ఞం…పే… సముదయధమ్మే సఙ్ఖారే…పే… వయధమ్మే సఙ్ఖారే…పే… సముదయవయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయవయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం నప్పజానాతి. సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణం…పే… సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతి, ఆవుసో, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. తతియసముదయధమ్మసుత్తం

౧౨౮. ఏకం సమయం ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా, విజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, సుతవా అరియసావకో సముదయధమ్మం రూపం ‘సముదయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి; వయధమ్మం రూపం…పే… సముదయవయధమ్మం రూపం ‘సముదయవయధమ్మం రూప’న్తి యథాభూతం పజానాతి; సముదయధమ్మం వేదనం…పే… సముదయవయధమ్మా వేదనా … సముదయధమ్మం సఞ్ఞం…పే… సముదయధమ్మే సఙ్ఖారే… వయధమ్మే సఙ్ఖారే… సముదయవయధమ్మే సఙ్ఖారే ‘సముదయవయధమ్మా సఙ్ఖారా’తి యథాభూతం పజానాతి. సముదయధమ్మం విఞ్ఞాణం… వయధమ్మం విఞ్ఞాణం… సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణం ‘సముదయవయధమ్మం విఞ్ఞాణ’న్తి యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. తతియం.

౪. అస్సాదసుత్తం

౧౨౯. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియఅస్సాదసుత్తం

౧౩౦. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ‘‘‘విజ్జా, విజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, సుతవా అరియసావకో రూపస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. సముదయసుత్తం

౧౩౧. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపస్స సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. దుతియసముదయసుత్తం

౧౩౨. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా, విజ్జా’తి, ఆవుసో సారిపుత్త, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, సుతవా అరియసావకో రూపస్స సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. సత్తమం.

౮. కోట్ఠికసుత్తం

౧౩౩. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో సాయన్హసమయం…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో కోట్ఠిక, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా, విజ్జా’తి, ఆవుసో కోట్ఠిక, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో సుతవా అరియసావకో రూపస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారానం… విఞ్ఞాణస్స అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. దుతియకోట్ఠికసుత్తం

౧౩౪. బారాణసియం విహరన్తి ఇసిపతనే మిగదాయే…పే… ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో కోట్ఠిక, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

౧౦. తతియకోట్ఠికసుత్తం

౧౩౫. తఞ్ఞేవ నిదానం. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘‘అవిజ్జా, అవిజ్జా’తి, ఆవుసో కోట్ఠిక, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, అవిజ్జా, కిత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి?

‘‘ఇధావుసో, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపం నప్పజానాతి, రూపసముదయం నప్పజానాతి, రూపనిరోధం నప్పజానాతి, రూపనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానాతి. వేదనం నప్పజానాతి…పే… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం నప్పజానాతి, విఞ్ఞాణసముదయం నప్పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధం నప్పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, అవిజ్జా; ఏత్తావతా చ అవిజ్జాగతో హోతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘‘విజ్జా, విజ్జా’తి, ఆవుసో కోట్ఠిక, వుచ్చతి. కతమా ను ఖో, ఆవుసో, విజ్జా, కిత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధావుసో, సుతవా అరియసావకో రూపం పజానాతి, రూపసముదయం పజానాతి, రూపనిరోధం పజానాతి, రూపనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం పజానాతి, విఞ్ఞాణసముదయం పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధం పజానాతి, విఞ్ఞాణనిరోధగామినిం పటిపదం పజానాతి. అయం వుచ్చతావుసో, విజ్జా; ఏత్తావతా చ విజ్జాగతో హోతీ’’తి. దసమం.

అవిజ్జావగ్గో తేరసమో.

తస్సుద్దానం –

సముదయధమ్మే తీణి, అస్సాదో అపరే దువే;

సముదయే చ ద్వే వుత్తా, కోట్ఠికే అపరే తయోతి.