౮. దుతియగద్దులబద్ధసుత్తం

౧౦౦. సావత్థినిదానం. ‘‘అనమతగ్గోయం, భిక్ఖవే, సంసారో. పుబ్బా కోటి న పఞ్ఞాయతి అవిజ్జానీవరణానం సత్తానం తణ్హాసంయోజనానం సన్ధావతం సంసరతం. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సా గద్దులబద్ధో దళ్హే ఖీలే వా థమ్భే వా ఉపనిబద్ధో. సో గచ్ఛతి చేపి తమేవ ఖీలం వా థమ్భం వా ఉపగచ్ఛతి; తిట్ఠతి చేపి తమేవ ఖీలం వా థమ్భం వా ఉపతిట్ఠతి; నిసీదతి చేపి తమేవ ఖీలం వా థమ్భం వా ఉపనిసీదతి; నిపజ్జతి చేపి తమేవ ఖీలం వా థమ్భం వా ఉపనిపజ్జతి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్సతి. వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం ‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’తి సమనుపస్సతి. సో గచ్ఛతి చేపి ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే ఉపగచ్ఛతి; తిట్ఠతి చేపి ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే ఉపతిట్ఠతి; నిసీదతి చేపి ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే ఉపనిసీదతి; నిపజ్జతి చేపి ఇమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే ఉపనిపజ్జతి. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, అభిక్ఖణం సకం చిత్తం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘దీఘరత్తమిదం చిత్తం సంకిలిట్ఠం రాగేన దోసేన మోహేనా’తి. చిత్తసంకిలేసా, భిక్ఖవే, సత్తా సంకిలిస్సన్తి; చిత్తవోదానా సత్తా విసుజ్ఝన్తి.

‘‘దిట్ఠం వో, భిక్ఖవే, చరణం నామ చిత్త’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘తమ్పి ఖో, భిక్ఖవే, చరణం నామ చిత్తం చిత్తేనేవ చిత్తితం. తేనపి ఖో, భిక్ఖవే, చరణేన చిత్తేన చిత్తఞ్ఞేవ చిత్తతరం. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, అభిక్ఖణం సకం చిత్తం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘దీఘరత్తమిదం చిత్తం సంకిలిట్ఠం రాగేన దోసేన మోహేనా’తి. చిత్తసంకిలేసా, భిక్ఖవే, సత్తా సంకిలిస్సన్తి; చిత్తవోదానా సత్తా విసుజ్ఝన్తి.

‘‘నాహం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞం ఏకనికాయమ్పి సమనుపస్సామి ఏవం చిత్తం. యథయిదం, భిక్ఖవే, తిరచ్ఛానగతా పాణా, తేపి ఖో, భిక్ఖవే, తిరచ్ఛానగతా పాణా చిత్తేనేవ చిత్తితా, తేహిపి ఖో, భిక్ఖవే, తిరచ్ఛానగతేహి పాణేహి చిత్తఞ్ఞేవ చిత్తతరం. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, అభిక్ఖణం సకం చిత్తం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘దీఘరత్తమిదం చిత్తం సంకిలిట్ఠం రాగేన దోసేన మోహేనా’తి. చిత్తసంకిలేసా, భిక్ఖవే, సత్తా సంకిలిస్సన్తి; చిత్తవోదానా సత్తా విసుజ్ఝన్తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రజకో వా చిత్తకారకో వా రజనాయ వా లాఖాయ వా హలిద్దియా వా నీలియా వా మఞ్జిట్ఠాయ [మఞ్జేట్ఠాయ (సీ. స్యా. కం.), మఞ్జేట్ఠియా (పీ.)] వా సుపరిమట్ఠే ఫలకే వా భిత్తియా వా దుస్సపట్టే వా ఇత్థిరూపం వా పురిసరూపం వా అభినిమ్మినేయ్య సబ్బఙ్గపచ్చఙ్గిం; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో రూపఞ్ఞేవ అభినిబ్బత్తేన్తో అభినిబ్బత్తేతి, వేదనఞ్ఞేవ…పే… సఞ్ఞఞ్ఞేవ… సఙ్ఖారే యేవ… విఞ్ఞాణఞ్ఞేవ అభినిబ్బత్తేన్తో అభినిబ్బత్తేతి. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, రూపం నిచ్చం వా అనిచ్చం వా’’తి? ‘‘అనిచ్చం, భన్తే’’. ‘‘వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం…పే… ‘‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ఏవం పస్సం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతీ’’తి. అట్ఠమం.