౭. ఉపాదాపరితస్సనాసుత్తం

౭. సావత్థినిదానం. ‘‘ఉపాదాపరితస్సనఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి అనుపాదాఅపరితస్సనఞ్చ. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి, ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, ఉపాదాపరితస్సనా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో, సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం. తస్స తం రూపం విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స రూపవిపరిణామఞ్ఞథాభావా రూపవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స రూపవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో పరియాదానా ఉత్తాసవా చ హోతి విఘాతవా చ అపేక్ఖవా చ ఉపాదాయ చ పరితస్సతి.

‘‘వేదనం అత్తతో సమనుపస్సతి, వేదనావన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా వేదనం, వేదనాయ వా అత్తానం. తస్స సా వేదనా విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స వేదనావిపరిణామఞ్ఞథాభావా వేదనావిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స వేదనావిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో పరియాదానా ఉత్తాసవా చ హోతి విఘాతవా చ అపేక్ఖవా చ ఉపాదాయ చ పరితస్సతి.

‘‘సఞ్ఞం అత్తతో సమనుపస్సతి…పే… సఙ్ఖారే అత్తతో సమనుపస్సతి, సఙ్ఖారవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా సఙ్ఖారే, సఙ్ఖారేసు వా అత్తానం. తస్స తే సఙ్ఖారా విపరిణమన్తి అఞ్ఞథా హోన్తి. తస్స సఙ్ఖారవిపరిణామఞ్ఞథాభావా సఙ్ఖారవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స సఙ్ఖారవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో పరియాదానా ఉత్తాసవా చ హోతి విఘాతవా చ అపేక్ఖవా చ ఉపాదాయ చ పరితస్సతి.

‘‘విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం; అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం. తస్స తం విఞ్ఞాణం విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స విఞ్ఞాణవిపరిణామఞ్ఞథాభావా విఞ్ఞాణవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స విఞ్ఞాణవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో పరియాదానా ఉత్తాసవా చ హోతి విఘాతవా చ అపేక్ఖవా చ ఉపాదాయ చ పరితస్సతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, ఉపాదాపరితస్సనా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనుపాదాఅపరితస్సనా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో, సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, న రూపవన్తం వా అత్తానం; న అత్తని వా రూపం, న రూపస్మిం వా అత్తానం. తస్స తం రూపం విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స రూపవిపరిణామఞ్ఞథాభావా న రూపవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స న రూపవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో అపరియాదానా న చేవుత్తాసవా [న చేవ ఉత్తాసవా (పీ. క.)] హోతి న చ విఘాతవా న చ అపేక్ఖవా, అనుపాదాయ చ న పరితస్సతి.

‘‘న వేదనం అత్తతో సమనుపస్సతి, న వేదనావన్తం వా అత్తానం; న అత్తని వా వేదనం, న వేదనాయ వా అత్తానం. తస్స సా వేదనా విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స వేదనావిపరిణామఞ్ఞథాభావా న వేదనావిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స న వేదనావిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో అపరియాదానా న చేవుత్తాసవా హోతి న చ విఘాతవా న చ అపేక్ఖవా, అనుపాదాయ చ న పరితస్సతి.

‘‘న సఞ్ఞం…పే… న సఙ్ఖారే అత్తతో సమనుపస్సతి, న సఙ్ఖారవన్తం వా అత్తానం; న అత్తని వా సఙ్ఖారే, న సఙ్ఖారేసు వా అత్తానం. తస్స తే సఙ్ఖారా విపరిణమన్తి అఞ్ఞథా హోన్తి. తస్స సఙ్ఖారవిపరిణామఞ్ఞథాభావా న సఙ్ఖారవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స న సఙ్ఖారవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో అపరియాదానా న చేవుత్తాసవా హోతి న చ విఘాతవా న చ అపేక్ఖవా, అనుపాదాయ చ న పరితస్సతి.

‘‘న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, న విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం…పే… తస్స తం విఞ్ఞాణం విపరిణమతి అఞ్ఞథా హోతి. తస్స విఞ్ఞాణవిపరిణామఞ్ఞథాభావా న విఞ్ఞాణవిపరిణామానుపరివత్తి విఞ్ఞాణం హోతి. తస్స న విఞ్ఞాణవిపరిణామానుపరివత్తిజా పరితస్సనా ధమ్మసముప్పాదా చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి. చేతసో అపరియాదానా న చేవుత్తాసవా హోతి న చ విఘాతవా న చ అపేక్ఖవా, అనుపాదాయ చ న పరితస్సతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అనుపాదా అపరితస్సనం హోతీ’’తి. సత్తమం.