౩. చన్దూపమసుత్తం

౧౪౬. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘చన్దూపమా, భిక్ఖవే, కులాని ఉపసఙ్కమథ – అపకస్సేవ కాయం, అపకస్స చిత్తం, నిచ్చనవకా కులేసు అప్పగబ్భా [అప్పగబ్బా (క.)]. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో జరుదపానం వా ఓలోకేయ్య పబ్బతవిసమం వా నదీవిదుగ్గం వా – అపకస్సేవ కాయం, అపకస్స చిత్తం; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, చన్దూపమా కులాని ఉపసఙ్కమథ – అపకస్సేవ కాయం, అపకస్స చిత్తం, నిచ్చనవకా కులేసు అప్పగబ్భా’’.

‘‘కస్సపో, భిక్ఖవే, చన్దూపమో కులాని ఉపసఙ్కమతి – అపకస్సేవ కాయం, అపకస్స చిత్తం, నిచ్చనవకో కులేసు అప్పగబ్భో. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కథంరూపో భిక్ఖు అరహతి కులాని ఉపసఙ్కమితు’’న్తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా భగవంనేత్తికా భగవంపటిసరణా. సాధు వత, భన్తే, భగవన్తంయేవ పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆకాసే పాణిం చాలేసి. ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, అయం ఆకాసే పాణి న సజ్జతి న గయ్హతి న బజ్ఝతి; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, యస్స కస్సచి భిక్ఖునో కులాని ఉపసఙ్కమతో కులేసు చిత్తం న సజ్జతి న గయ్హతి న బజ్ఝతి – ‘లభన్తు లాభకామా, పుఞ్ఞకామా కరోన్తు పుఞ్ఞానీ’తి; యథాసకేన లాభేన అత్తమనో హోతి సుమనో, ఏవం పరేసం లాభేన అత్తమనో హోతి సుమనో; ఏవరూపో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అరహతి కులాని ఉపసఙ్కమితుం.

‘‘కస్సపస్స, భిక్ఖవే, కులాని ఉపసఙ్కమతో కులేసు చిత్తం న సజ్జతి న గయ్హతి న బజ్ఝతి – ‘లభన్తు లాభకామా, పుఞ్ఞకామా కరోన్తు పుఞ్ఞానీ’తి; యథాసకేన లాభేన అత్తమనో హోతి సుమనో; ఏవం పరేసం లాభేన అత్తమనో హోతి సుమనో.

‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కథంరూపస్స భిక్ఖునో అపరిసుద్ధా ధమ్మదేసనా హోతి, కథంరూపస్స భిక్ఖునో పరిసుద్ధా ధమ్మదేసనా హోతీ’’తి? ‘‘భగవంమూలకా నో, భన్తే, ధమ్మా భగవంనేత్తికా భగవంపటిసరణా. సాధు వత, భన్తే, భగవన్తంయేవ పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవంచిత్తో పరేసం ధమ్మం దేసేతి – ‘అహో వత మే ధమ్మం సుణేయ్యుం, సుత్వా చ పన ధమ్మం పసీదేయ్యుం, పసన్నా చ మే పసన్నాకారం కరేయ్యు’న్తి; ఏవరూపస్స ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో అపరిసుద్ధా ధమ్మదేసనా హోతి.

‘‘యో చ ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవంచిత్తో పరేసం ధమ్మం దేసేతి – ‘స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో సన్దిట్ఠికో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీతి [విఞ్ఞూహి (?)]. అహో, వత మే ధమ్మం సుణేయ్యుం, సుత్వా చ పన ధమ్మం ఆజానేయ్యుం, ఆజానిత్వా చ పన తథత్తాయ పటిపజ్జేయ్యు’న్తి. ఇతి ధమ్మసుధమ్మతం పటిచ్చ పరేసం ధమ్మం దేసేతి, కారుఞ్ఞం పటిచ్చ అనుద్దయం [అనుదయం (బహూసు) ద్విత్తకారణం పన గవేసితబ్బం] పటిచ్చ అనుకమ్పం ఉపాదాయ పరేసం ధమ్మం దేసేతి. ఏవరూపస్స ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో పరిసుద్ధా ధమ్మదేసనా హోతి.

‘‘కస్సపో, భిక్ఖవే, ఏవంచిత్తో పరేసం ధమ్మం దేసేతి – ‘స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో సన్దిట్ఠికో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీతి. అహో, వత మే ధమ్మం సుణేయ్యుం, సుత్వా చ పన ధమ్మం ఆజానేయ్యుం, ఆజానిత్వా చ పన తథత్తాయ పటిపజ్జేయ్యు’న్తి. ఇతి ధమ్మసుధమ్మతం పటిచ్చ పరేసం ధమ్మం దేసేతి, కారుఞ్ఞం పటిచ్చ అనుద్దయం పటిచ్చ అనుకమ్పం ఉపాదాయ పరేసం ధమ్మం దేసేతి. కస్సపేన వా హి వో, భిక్ఖవే, ఓవదిస్సామి యో వా పనస్స కస్సపసదిసో, ఓవదితేహి చ పన వో తథత్తాయ పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి. తతియం.