౨. పుబ్బేసమ్బోధసుత్తం

౧౧౫. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘పుబ్బేవ మే, భిక్ఖవే, సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్సేవ సతో ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో పథవీధాతుయా అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణం; కో ఆపోధాతుయా అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణం; కో తేజోధాతుయా అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణం; కో వాయోధాతుయా అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణ’’’న్తి?

‘‘తస్స మయ్హం, భిక్ఖవే, ఏతదహోసి – ‘యం ఖో పథవీధాతుం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం పథవీధాతుయా అస్సాదో; యం [యా (సీ.)] పథవీధాతు అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా, అయం పథవీధాతుయా ఆదీనవో; యో పథవీధాతుయా ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం, ఇదం పథవీధాతుయా నిస్సరణం. యం ఆపోధాతుం పటిచ్చ…పే… యం తేజోధాతుం పటిచ్చ…పే… యం వాయోధాతుం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం వాయోధాతుయా అస్సాదో; యం వాయోధాతు అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా, అయం వాయోధాతుయా ఆదీనవో; యో వాయోధాతుయా ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం, ఇదం వాయోధాతుయా నిస్సరణం’’’.

‘‘యావకీవఞ్చాహం, భిక్ఖవే, ఇమాసం చతున్నం ధాతూనం ఏవం అస్సాదఞ్చ అస్సాదతో ఆదీనవఞ్చ ఆదీనవతో నిస్సరణఞ్చ నిస్సరణతో యథాభూతం న అబ్భఞ్ఞాసిం, నేవ తావాహం, భిక్ఖవే, సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధోతి [అభిసమ్బుద్ధో (సీ. స్యా. కం.)] పచ్చఞ్ఞాసిం.

‘‘యతో చ ఖ్వాహం, భిక్ఖవే, ఇమాసం చతున్నం ధాతూనం ఏవం అస్సాదఞ్చ అస్సాదతో ఆదీనవఞ్చ ఆదీనవతో నిస్సరణఞ్చ నిస్సరణతో యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అథాహం, భిక్ఖవే, సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధోతి పచ్చఞ్ఞాసిం. ఞాణఞ్చ పన మే దస్సనం ఉదపాది – ‘అకుప్పా మే విముత్తి [చేతోవిముత్తి (సీ. పీ. క.)], అయమన్తిమా జాతి, నత్థి దాని పునబ్భవో’’’తి. దుతియం.