౨. ఆనన్దభద్దేకరత్తసుత్తం

౨౭౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఆనన్దో ఉపట్ఠానసాలాయం భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ భాసతి.

అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనుపట్ఠానసాలా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘కో ను ఖో, భిక్ఖవే, ఉపట్ఠానసాలాయం భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసీ’’తి? ‘‘ఆయస్మా, భన్తే, ఆనన్దో ఉపట్ఠానసాలాయం భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘యథా కథం పన త్వం, ఆనన్ద, భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసీ’’తి? ‘‘ఏవం ఖో అహం, భన్తే, భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసిం సమాదపేసిం సముత్తేజేసిం సమ్పహంసేసిం, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసిం –

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య, నప్పటికఙ్ఖే అనాగతం;

యదతీతం పహీనం తం, అప్పత్తఞ్చ అనాగతం.

‘‘పచ్చుప్పన్నఞ్చ యో ధమ్మం, తత్థ తత్థ విపస్సతి;

అసంహీరం అసంకుప్పం, తం విద్వా మనుబ్రూహయే.

‘‘అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పం, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

న హి నో సఙ్గరం తేన, మహాసేనేన మచ్చునా.

‘‘ఏవం విహారిం ఆతాపిం, అహోరత్తమతన్దితం;

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే ముని’’.

౨౭౭. ‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, అతీతం అన్వాగమేతి? ఏవంరూపో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంసఞ్ఞో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంసఙ్ఖారో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, ఆవుసో, అతీతం అన్వాగమేతి.

‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, అతీతం నాన్వాగమేతి? ఏవంరూపో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంసఞ్ఞో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంసఙ్ఖారో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, ఆవుసో, అతీతం నాన్వాగమేతి.

‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, అనాగతం పటికఙ్ఖతి? ఏవంరూపో సియం అనాగతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో సియం…పే… ఏవంసఞ్ఞో సియం… ఏవంసఙ్ఖారో సియం… ఏవంవిఞ్ఞాణో సియం అనాగతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, ఆవుసో, అనాగతం పటికఙ్ఖతి.

‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి? ఏవంరూపో సియం అనాగతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో సియం…పే… ఏవంసఞ్ఞో సియం… ఏవంసఙ్ఖారో సియం… ఏవంవిఞ్ఞాణో సియం అనాగతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, ఆవుసో, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి.

‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి? ఇధ, ఆవుసో, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం, అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం; వేదనం… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం, అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం – ఏవం ఖో, ఆవుసో, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి.

‘‘కథఞ్చ, ఆవుసో, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి? ఇధ, ఆవుసో, సుతవా అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, న రూపవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా రూపం, న రూపస్మిం వా అత్తానం; న వేదనం… న సఞ్ఞం… న సఙ్ఖారే… న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, న విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా విఞ్ఞాణం, న విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం – ఏవం ఖో, ఆవుసో, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి.

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య, నప్పటికఙ్ఖే అనాగతం;

యదతీతం పహీనం తం, అప్పత్తఞ్చ అనాగతం.

‘‘పచ్చుప్పన్నఞ్చ యో ధమ్మం, తత్థ తత్థ విపస్సతి;

అసంహీరం అసంకుప్పం, తం విద్వా మనుబ్రూహయే.

‘‘అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పం, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

న హి నో సఙ్గరం తేన, మహాసేనేన మచ్చునా.

‘‘ఏవం విహారిం ఆతాపిం, అహోరత్తమతన్దితం;

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే మునీ’’తి.

‘‘ఏవం ఖో అహం, భన్తే, భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసిం సమాదపేసిం సముత్తేజేసిం సమ్పహంసేసిం, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసి’’న్తి.

౨౭౮. ‘‘సాధు, సాధు, ఆనన్ద! సాధు ఖో త్వం, ఆనన్ద, భిక్ఖూనం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి, భద్దేకరత్తస్స ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ అభాసి –

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య…పే…

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే మునీ’’తి.

‘‘కథఞ్చ, ఆనన్ద, అతీతం అన్వాగమేతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, అతీతం అన్వాగమేతి. కథఞ్చ, ఆనన్ద, అతీతం నాన్వాగమేతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, అతీతం నాన్వాగమేతి. కథఞ్చ, ఆనన్ద, అనాగతం పటికఙ్ఖతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, అనాగతం పటికఙ్ఖతి. కథఞ్చ, ఆనన్ద, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి. కథఞ్చ, ఆనన్ద, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి. కథఞ్చ, ఆనన్ద, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి…పే… ఏవం ఖో, ఆనన్ద, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి.

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య…పే…

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే మునీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

ఆనన్దభద్దేకరత్తసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.