౧౨. దక్ఖిణావిభఙ్గసుత్తం

౩౭౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో మహాపజాపతి [మహాపజాపతీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] గోతమీ నవం దుస్సయుగం ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం మే, భన్తే, నవం దుస్సయుగం భగవన్తం ఉద్దిస్స సామం కన్తం సామం వాయితం. తం మే, భన్తే, భగవా పటిగ్గణ్హాతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. ఏవం వుత్తే, భగవా మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచ – ‘‘సఙ్ఘే, గోతమి, దేహి. సఙ్ఘే తే దిన్నే అహఞ్చేవ పూజితో భవిస్సామి సఙ్ఘో చా’’తి. దుతియమ్పి ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం మే, భన్తే, నవం దుస్సయుగం భగవన్తం ఉద్దిస్స సామం కన్తం సామం వాయితం. తం మే, భన్తే, భగవా పటిగ్గణ్హాతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచ – ‘‘సఙ్ఘే, గోతమి, దేహి. సఙ్ఘే తే దిన్నే అహఞ్చేవ పూజితో భవిస్సామి సఙ్ఘో చా’’తి. తతియమ్పి ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం మే, భన్తే, నవం దుస్సయుగం భగవన్తం ఉద్దిస్స సామం కన్తం సామం వాయితం. తం మే, భన్తే, భగవా పటిగ్గణ్హాతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. తతియమ్పి ఖో భగవా మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచ – ‘‘సఙ్ఘే, గోతమి, దేహి. సఙ్ఘే తే దిన్నే అహఞ్చేవ పూజితో భవిస్సామి సఙ్ఘో చా’’తి.

౩౭౭. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పటిగ్గణ్హాతు, భన్తే, భగవా మహాపజాపతియా గోతమియా నవం దుస్సయుగం. బహూపకారా [బహుకారా (స్యా. కం.)], భన్తే, మహాపజాపతి గోతమీ భగవతో మాతుచ్ఛా ఆపాదికా పోసికా ఖీరస్స దాయికా; భగవన్తం జనేత్తియా కాలఙ్కతాయ థఞ్ఞం పాయేసి. భగవాపి, భన్తే, బహూపకారో మహాపజాపతియా గోతమియా. భగవన్తం, భన్తే, ఆగమ్మ మహాపజాపతి గోతమీ బుద్ధం సరణం గతా, ధమ్మం సరణం గతా, సఙ్ఘం సరణం గతా. భగవన్తం, భన్తే, ఆగమ్మ మహాపజాపతి గోతమీ పాణాతిపాతా పటివిరతా అదిన్నాదానా పటివిరతా కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతా ముసావాదా పటివిరతా సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతా. భగవన్తం, భన్తే, ఆగమ్మ మహాపజాపతి గోతమీ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా, ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా, సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతా అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతా. భగవన్తం, భన్తే, ఆగమ్మ మహాపజాపతి గోతమీ దుక్ఖే నిక్కఙ్ఖా, దుక్ఖసముదయే నిక్కఙ్ఖా, దుక్ఖనిరోధే నిక్కఙ్ఖా, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ నిక్కఙ్ఖా. భగవాపి, భన్తే, బహూపకారో మహాపజాపతియా గోతమియా’’తి.

౩౭౮. ‘‘ఏవమేతం, ఆనన్ద. యం హానన్ద, పుగ్గలో పుగ్గలం ఆగమ్మ బుద్ధం సరణం గతో హోతి, ధమ్మం సరణం గతో హోతి, సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి, ఇమస్సానన్ద, పుగ్గలస్స ఇమినా పుగ్గలేన న సుప్పతికారం వదామి, యదిదం – అభివాదన-పచ్చుట్ఠాన-అఞ్జలికమ్మ సామీచికమ్మచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలా- నప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానుప్పదానేన.

‘‘యం హానన్ద, పుగ్గలో పుగ్గలం ఆగమ్మ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, ఇమస్సానన్ద, పుగ్గలస్స ఇమినా పుగ్గలేన న సుప్పతికారం వదామి, యదిదం – అభివాదన-పచ్చుట్ఠాన-అఞ్జలికమ్మ-సామీచికమ్మచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలా- నప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానుప్పదానేన.

‘‘యం హానన్ద, పుగ్గలో పుగ్గలం ఆగమ్మ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి, ధమ్మే… సఙ్ఘే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి, ఇమస్సానన్ద, పుగ్గలస్స ఇమినా పుగ్గలేన న సుప్పతికారం వదామి, యదిదం – అభివాదన-పచ్చుట్ఠాన-అఞ్జలికమ్మ-సామీచికమ్మచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలా- నప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానుప్పదానేన.

‘‘యం హానన్ద, పుగ్గలో పుగ్గలం ఆగమ్మ దుక్ఖే నిక్కఙ్ఖో హోతి, దుక్ఖసముదయే నిక్కఙ్ఖో హోతి, దుక్ఖనిరోధే నిక్కఙ్ఖో హోతి, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ నిక్కఙ్ఖో హోతి, ఇమస్సానన్ద, పుగ్గలస్స ఇమినా పుగ్గలేన న సుప్పతికారం వదామి, యదిదం – అభివాదన-పచ్చుట్ఠానఅఞ్జలికమ్మ-సామీచికమ్మ-చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలా- నప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానుప్పదానేన.

౩౭౯. ‘‘చుద్దస ఖో పనిమానన్ద, పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. కతమా చుద్దస? తథాగతే అరహన్తే సమ్మాసమ్బుద్ధే దానం దేతి – అయం పఠమా పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. పచ్చేకసమ్బుద్ధే [పచ్చేకబుద్ధే (సీ. పీ.)] దానం దేతి – అయం దుతియా పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. తథాగతసావకే అరహన్తే దానం దేతి – అయం తతియా పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. అరహత్తఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే దానం దేతి – అయం చతుత్థీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. అనాగామిస్స దానం దేతి – అయం పఞ్చమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే దానం దేతి – అయం ఛట్ఠీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. సకదాగామిస్స దానం దేతి – అయం సత్తమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే దానం దేతి – అయం అట్ఠమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. సోతాపన్నే దానం దేతి – అయం నవమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే దానం దేతి – అయం దసమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. బాహిరకే కామేసు వీతరాగే దానం దేతి – అయం ఏకాదసమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. పుథుజ్జనసీలవన్తే దానం దేతి – అయం ద్వాదసమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. పుథుజ్జనదుస్సీలే దానం దేతి – అయం తేరసమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణా. తిరచ్ఛానగతే దానం దేతి – అయం చుద్దసమీ పాటిపుగ్గలికా దక్ఖిణాతి.

‘‘తత్రానన్ద, తిరచ్ఛానగతే దానం దత్వా సతగుణా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా, పుథుజ్జనదుస్సీలే దానం దత్వా సహస్సగుణా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా, పుథుజ్జనసీలవన్తే దానం దత్వా సతసహస్సగుణా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా, బాహిరకే కామేసు వీతరాగే దానం దత్వా కోటిసతసహస్సగుణా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా, సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే దానం దత్వా అసఙ్ఖేయ్యా అప్పమేయ్యా దక్ఖిణా పాటికఙ్ఖితబ్బా, కో పన వాదో సోతాపన్నే, కో పన వాదో సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే, కో పన వాదో సకదాగామిస్స, కో పన వాదో అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే, కో పన వాదో అనాగామిస్స, కో పన వాదో అరహత్తఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నే, కో పన వాదో అరహన్తే, కో పన వాదో పచ్చేకసమ్బుద్ధే, కో పన వాదో తథాగతే అరహన్తే సమ్మాసమ్బుద్ధే!

౩౮౦. ‘‘సత్త ఖో పనిమానన్ద, సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. కతమా సత్త? బుద్ధప్పముఖే ఉభతోసఙ్ఘే దానం దేతి – అయం పఠమా సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. తథాగతే పరినిబ్బుతే ఉభతోసఙ్ఘే దానం దేతి – అయం దుతియా సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. భిక్ఖుసఙ్ఘే దానం దేతి – అయం తతియా సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. భిక్ఖునిసఙ్ఘే దానం దేతి – అయం చతుత్థీ సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. ‘ఏత్తకా మే భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ సఙ్ఘతో ఉద్దిస్సథా’తి దానం దేతి – అయం పఞ్చమీ సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. ‘ఏత్తకా మే భిక్ఖూ సఙ్ఘతో ఉద్దిస్సథా’తి దానం దేతి – అయం ఛట్ఠీ సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా. ‘ఏత్తకా మే భిక్ఖునియో సఙ్ఘతో ఉద్దిస్సథా’తి దానం దేతి – అయం సత్తమీ సఙ్ఘగతా దక్ఖిణా.

‘‘భవిస్సన్తి ఖో పనానన్ద, అనాగతమద్ధానం గోత్రభునో కాసావకణ్ఠా దుస్సీలా పాపధమ్మా. తేసు దుస్సీలేసు సఙ్ఘం ఉద్దిస్స దానం దస్సన్తి. తదాపాహం, ఆనన్ద, సఙ్ఘగతం దక్ఖిణం అసఙ్ఖేయ్యం అప్పమేయ్యం వదామి. న త్వేవాహం, ఆనన్ద, కేనచి పరియాయేన సఙ్ఘగతాయ దక్ఖిణాయ పాటిపుగ్గలికం దానం మహప్ఫలతరం వదామి.

౩౮౧. ‘‘చతస్సో ఖో ఇమా, ఆనన్ద, దక్ఖిణా విసుద్ధియో. కతమా చతస్సో? అత్థానన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో. అత్థానన్ద, దక్ఖిణా పటిగ్గాహకతో విసుజ్ఝతి నో దాయకతో. అత్థానన్ద, దక్ఖిణా నేవ దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో. అత్థానన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో చేవ విసుజ్ఝతి పటిగ్గాహకతో చ.

‘‘కథఞ్చానన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో? ఇధానన్ద, దాయకో హోతి సీలవా కల్యాణధమ్మో, పటిగ్గాహకా హోన్తి దుస్సీలా పాపధమ్మా – ఏవం ఖో, ఆనన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో.

‘‘కథఞ్చానన్ద, దక్ఖిణా పటిగ్గాహకతో విసుజ్ఝతి నో దాయకతో? ఇధానన్ద, దాయకో హోతి దుస్సీలో పాపధమ్మో, పటిగ్గాహకా హోన్తి సీలవన్తో [సీలవన్తా (సీ.)] కల్యాణధమ్మా – ఏవం ఖో, ఆనన్ద, దక్ఖిణా పటిగ్గాహకతో విసుజ్ఝతి నో దాయకతో.

‘‘కథఞ్చానన్ద, దక్ఖిణా నేవ దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో? ఇధానన్ద, దాయకో చ హోతి దుస్సీలో పాపధమ్మో, పటిగ్గాహకా చ హోన్తి దుస్సీలా పాపధమ్మా – ఏవం ఖో, ఆనన్ద, దక్ఖిణా నేవ దాయకతో విసుజ్ఝతి నో పటిగ్గాహకతో.

‘‘కథఞ్చానన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో చేవ విసుజ్ఝతి పటిగ్గాహకతో చ? ఇధానన్ద, దాయకో చ హోతి సీలవా కల్యాణధమ్మో, పటిగ్గాహకా చ హోన్తి సీలవన్తో కల్యాణధమ్మా – ఏవం ఖో, ఆనన్ద, దక్ఖిణా దాయకతో చేవ విసుజ్ఝతి పటిగ్గాహకతో చ. ఇమా ఖో, ఆనన్ద, చతస్సో దక్ఖిణా విసుద్ధియో’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

౩౮౨. ‘‘యో సీలవా దుస్సీలేసు దదాతి దానం,

ధమ్మేన లద్ధం [లద్ధా (సీ. పీ.)] సుపసన్నచిత్తో;

అభిసద్దహం కమ్మఫలం ఉళారం,

సా దక్ఖిణా దాయకతో విసుజ్ఝతి.

‘‘యో దుస్సీలో సీలవన్తేసు దదాతి దానం,

అధమ్మేన లద్ధం అప్పసన్నచిత్తో;

అనభిసద్దహం కమ్మఫలం ఉళారం,

సా దక్ఖిణా పటిగ్గాహకతో విసుజ్ఝతి.

‘‘యో దుస్సీలో దుస్సీలేసు దదాతి దానం,

అధమ్మేన లద్ధం అప్పసన్నచిత్తో;

అనభిసద్దహం కమ్మఫలం ఉళారం,

న తం దానం విపులప్ఫలన్తి బ్రూమి.

‘‘యో సీలవా సీలవన్తేసు దదాతి దానం,

ధమ్మేన లద్ధం సుపసన్నచిత్తో;

అభిసద్దహం కమ్మఫలం ఉళారం,

తం వే దానం విపులప్ఫలన్తి బ్రూమి [సా దక్ఖిణా నేవుభతో విసుజ్ఝతి (సీ. పీ.)].

‘‘యో వీతరాగో వీతరాగేసు దదాతి దానం,

ధమ్మేన లద్ధం సుపసన్నచిత్తో;

అభిసద్దహం కమ్మఫలం ఉళారం,

తం వే దానం ఆమిసదానానమగ్గ’’ [తం వే దానం విపులన్తి బ్రూమి (సీ.)] న్తి.

దక్ఖిణావిభఙ్గసుత్తం నిట్ఠితం ద్వాదసమం.

విభఙ్గవగ్గో నిట్ఠితో చతుత్థో.