౧. భద్దేకరత్తసుత్తం

౨౭౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘భద్దేకరత్తస్స వో, భిక్ఖవే, ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య, నప్పటికఙ్ఖే అనాగతం;

యదతీతం పహీనం తం, అప్పత్తఞ్చ అనాగతం.

‘‘పచ్చుప్పన్నఞ్చ యో [యం (నేత్తిపాళి)] ధమ్మం, తత్థ తత్థ విపస్సతి;

అసంహీరం [అసంహిరం (స్యా. కం. క.)] అసంకుప్పం, తం విద్వా మనుబ్రూహయే.

‘‘అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పం [కిచ్చం ఆతప్పం (సీ. క.)], కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

న హి నో సఙ్గరం తేన, మహాసేనేన మచ్చునా.

‘‘ఏవం విహారిం ఆతాపిం, అహోరత్తమతన్దితం;

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే ముని’’ [మునీతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)].

౨౭౩. ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అతీతం అన్వాగమేతి? ‘ఏవంరూపో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ‘ఏవంవేదనో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ‘ఏవంసఞ్ఞో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ‘ఏవంసఙ్ఖారో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ‘ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అతీతం అన్వాగమేతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అతీతం నాన్వాగమేతి? ‘ఏవంరూపో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ‘ఏవంవేదనో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ‘ఏవంసఞ్ఞో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ‘ఏవంసఙ్ఖారో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ‘ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిం అతీతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అతీతం నాన్వాగమేతి.

౨౭౪. ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనాగతం పటికఙ్ఖతి? ‘ఏవంరూపో సియం అనాగతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో సియం…పే… ఏవంసఞ్ఞో సియం… ఏవంసఙ్ఖారో సియం… ఏవంవిఞ్ఞాణో సియం అనాగతమద్ధానన్తి తత్థ నన్దిం సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అనాగతం పటికఙ్ఖతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి? ‘ఏవంరూపో సియం అనాగతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి, ఏవంవేదనో సియం … ఏవంసఞ్ఞో సియం… ఏవంసఙ్ఖారో సియం… ‘ఏవంవిఞ్ఞాణో సియం అనాగతమద్ధాన’న్తి తత్థ నన్దిం న సమన్వానేతి – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అనాగతం నప్పటికఙ్ఖతి.

౨౭౫. ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అస్సుతవా పుథుజ్జనో అరియానం అదస్సావీ అరియధమ్మస్స అకోవిదో అరియధమ్మే అవినీతో సప్పురిసానం అదస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స అకోవిదో సప్పురిసధమ్మే అవినీతో రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, రూపవన్తం వా అత్తానం, అత్తని వా రూపం, రూపస్మిం వా అత్తానం; వేదనం…పే… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం అత్తని వా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సుతవా అరియసావకో అరియానం దస్సావీ అరియధమ్మస్స కోవిదో అరియధమ్మే సువినీతో సప్పురిసానం దస్సావీ సప్పురిసధమ్మస్స కోవిదో సప్పురిసధమ్మే సువినీతో న రూపం అత్తతో సమనుపస్సతి, న రూపవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా రూపం, న రూపస్మిం వా అత్తానం; న వేదనం… న సఞ్ఞం… న సఙ్ఖారే… న విఞ్ఞాణం అత్తతో సమనుపస్సతి, న విఞ్ఞాణవన్తం వా అత్తానం, న అత్తని వా విఞ్ఞాణం, న విఞ్ఞాణస్మిం వా అత్తానం – ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు న సంహీరతి.

‘‘అతీతం నాన్వాగమేయ్య, నప్పటికఙ్ఖే అనాగతం;

యదతీతం పహీనం తం, అప్పత్తఞ్చ అనాగతం.

‘‘పచ్చుప్పన్నఞ్చ యో ధమ్మం, తత్థ తత్థ విపస్సతి;

అసంహీరం అసంకుప్పం, తం విద్వా మనుబ్రూహయే.

‘‘అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పం, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

న హి నో సఙ్గరం తేన, మహాసేనేన మచ్చునా.

‘‘ఏవం విహారిం ఆతాపిం, అహోరత్తమతన్దితం;

తం వే భద్దేకరత్తోతి, సన్తో ఆచిక్ఖతే మునీ’’తి.

‘‘‘భద్దేకరత్తస్స వో, భిక్ఖవే, ఉద్దేసఞ్చ విభఙ్గఞ్చ దేసేస్సామీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్త’’న్తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

భద్దేకరత్తసుత్తం నిట్ఠితం పఠమం.