౧౦. దేవదూతసుత్తం

౨౬౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ద్వే అగారా సద్వారా [సన్ధిద్వారా (క.)], తత్థ చక్ఖుమా పురిసో మజ్ఝే ఠితో పస్సేయ్య మనుస్సే గేహం పవిసన్తేపి నిక్ఖమన్తేపి అనుచఙ్కమన్తేపి అనువిచరన్తేపి; ఏవమేవ ఖో అహం, భిక్ఖవే, దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సామి చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానామి – ‘ఇమే వత భోన్తో సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా; తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా. ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా; తే కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్సేసు ఉపపన్నా. ఇమే వత భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా; తే కాయస్స భేదా పరం మరణా పేత్తివిసయం ఉపపన్నా. ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా; తే కాయస్స భేదా పరం మరణా తిరచ్ఛానయోనిం ఉపపన్నా. ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా; తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా’’’తి.

౨౬౨. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా నానాబాహాసు గహేత్వా యమస్స రఞ్ఞో దస్సేన్తి – ‘అయం, దేవ, పురిసో అమత్తేయ్యో అపేత్తేయ్యో అసామఞ్ఞో అబ్రాహ్మఞ్ఞో, న కులే జేట్ఠాపచాయీ. ఇమస్స దేవో దణ్డం పణేతూ’తి. తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా పఠమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు పఠమం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు దహరం కుమారం మన్దం ఉత్తానసేయ్యకం సకే ముత్తకరీసే పలిపన్నం సేమాన’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి జాతిధమ్మో, జాతిం అనతీతో. హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే, పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదవతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం [పాపం కమ్మం (సీ. పీ.)] నేవ మాతరా కతం న పితరా కతం న భాతరా కతం న భగినియా కతం న మిత్తామచ్చేహి కతం న ఞాతిసాలోహితేహి కతం న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం న దేవతాహి కతం, తయావేతం పాపకమ్మం [పాపం కమ్మం (సీ. పీ.)] కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

౨౬౩. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా పఠమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా దుతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు దుతియం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ( ) [(ఆసీతికం వా నావుతికం వా వస్ససతికం వా జాతియా) (క. సీ. స్యా. కం. పీ.) తికఙ్గుత్తరేపి] జిణ్ణం గోపానసివఙ్కం భోగ్గం దణ్డపరాయనం పవేధమానం గచ్ఛన్తం ఆతురం గతయోబ్బనం ఖణ్డదన్తం పలితకేసం విలూనం ఖలితసిరం [ఖలితంసిరో (సీ.), ఖలితంసిరం (స్యా. కం. పీ.)] వలినం తిలకాహతగత్త’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి జరాధమ్మో, జరం అనతీతో. హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే, పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదవతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం నేవ మాతరా కతం న పితరా కతం న భాతరా కతం న భగినియా కతం న మిత్తామచ్చేహి కతం న ఞాతిసాలోహితేహి కతం న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం న దేవతాహి కతం, తయావేతం పాపకమ్మం కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

౨౬౪. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా దుతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా తతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు తతియం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ఆబాధికం దుక్ఖితం బాళ్హగిలానం సకే ముత్తకరీసే పలిపన్నం సేమానం అఞ్ఞేహి వుట్ఠాపియమానం అఞ్ఞేహి సంవేసియమాన’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి బ్యాధిధమ్మో, బ్యాధిం అనతీతో. హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే, పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదవతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం నేవ మాతరా కతం న పితరా కతం న భాతరా కతం న భగినియా కతం న మిత్తామచ్చేహి కతం న ఞాతిసాలోహితేహి కతం న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం న దేవతాహి కతం, తయావేతం పాపకమ్మం కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

౨౬౫. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా తతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా చతుత్థం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు చతుత్థం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు రాజానో చోరం ఆగుచారిం గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తే – కసాహిపి తాళేన్తే వేత్తేహిపి తాళేన్తే అద్ధదణ్డకేహిపి తాళేన్తే హత్థమ్పి ఛిన్దన్తే పాదమ్పి ఛిన్దన్తే హత్థపాదమ్పి ఛిన్దన్తే కణ్ణమ్పి ఛిన్దన్తే నాసమ్పి ఛిన్దన్తే కణ్ణనాసమ్పి ఛిన్దన్తే బిలఙ్గథాలికమ్పి కరోన్తే సఙ్ఖముణ్డికమ్పి కరోన్తే రాహుముఖమ్పి కరోన్తే జోతిమాలికమ్పి కరోన్తే హత్థపజ్జోతికమ్పి కరోన్తే ఏరకవత్తికమ్పి కరోన్తే చీరకవాసికమ్పి కరోన్తే ఏణేయ్యకమ్పి కరోన్తే బళిసమంసికమ్పి కరోన్తే కహాపణికమ్పి కరోన్తే ఖారాపతచ్ఛికమ్పి కరోన్తే పలిఘపరివత్తికమ్పి కరోన్తే పలాలపీఠకమ్పి కరోన్తే తత్తేనపి తేలేన ఓసిఞ్చన్తే సునఖేహిపి ఖాదాపేన్తే జీవన్తమ్పి సూలే ఉత్తాసేన్తే అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తే’తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – యే కిర, భో, పాపకాని కమ్మాని కరోన్తి తే దిట్ఠేవ ధమ్మే ఏవరూపా వివిధా కమ్మకారణా కరీయన్తి, కిమఙ్గం [కిమఙ్గ (సీ. పీ.)] పన పరత్థ! హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే, పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదవతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం నేవ మాతరా కతం న పితరా కతం న భాతరా కతం న భగినియా కతం న మిత్తామచ్చేహి కతం న ఞాతిసాలోహితేహి కతం న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం న దేవతాహి కతం, తయావేతం పాపకమ్మం కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

౨౬౬. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా చతుత్థం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా పఞ్చమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు పఞ్చమం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ఏకాహమతం వా ద్వీహమతం వా తీహమతం వా ఉద్ధుమాతకం వినీలకం విపుబ్బకజాత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి మరణధమ్మో, మరణం అనతీతో. హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే, పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదవతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం నేవ మాతరా కతం న పితరా కతం న భాతరా కతం న భగినియా కతం న మిత్తామచ్చేహి కతం న ఞాతిసాలోహితేహి కతం న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం న దేవతాహి కతం, తయావేతం పాపకమ్మం కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

౨౬౭. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా పఞ్చమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా తుణ్హీ హోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా పఞ్చవిధబన్ధనం నామ కమ్మకారణం కరోన్తి – తత్తం అయోఖిలం హత్థే గమేన్తి, తత్తం అయోఖిలం దుతియే హత్థే గమేన్తి, తత్తం అయోఖిలం పాదే గమేన్తి, తత్తం అయోఖిలం దుతియే పాదే గమేన్తి, తత్తం అయోఖిలం మజ్ఝేఉరస్మిం గమేన్తి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలం కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా సంవేసేత్వా కుఠారీహి తచ్ఛన్తి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధంపాదం అధోసిరం గహేత్వా వాసీహి తచ్ఛన్తి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా రథే యోజేత్వా ఆదిత్తాయ పథవియా సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ సారేన్తిపి, పచ్చాసారేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహన్తం అఙ్గారపబ్బతం ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం ఆరోపేన్తిపి ఓరోపేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధంపాదం అధోసిరం గహేత్వా తత్తాయ లోహకుమ్భియా పక్ఖిపన్తి ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ. సో తత్థ ఫేణుద్దేహకం పచ్చతి. సో తత్థ ఫేణుద్దేహకం పచ్చమానో సకిమ్పి ఉద్ధం గచ్ఛతి, సకిమ్పి అధో గచ్ఛతి, సకిమ్పి తిరియం గచ్ఛతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహానిరయే పక్ఖిపన్తి. సో ఖో పన, భిక్ఖవే, మహానిరయో –

‘‘చతుక్కణ్ణో చతుద్వారో, విభత్తో భాగసో మితో;

అయోపాకారపరియన్తో, అయసా పటికుజ్జితో.

‘‘తస్స అయోమయా భూమి, జలితా తేజసాయుతా;

సమన్తా యోజనసతం, ఫరిత్వా తిట్ఠతి సబ్బదా’’.

౨౬౮. ‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, మహానిరయస్స పురత్థిమాయ భిత్తియా అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా పచ్ఛిమాయ భిత్తియా పటిహఞ్ఞతి, పచ్ఛిమాయ భిత్తియా అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా పురత్థిమాయ భిత్తియా పటిహఞ్ఞతి, ఉత్తరాయ భిత్తియా అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా దక్ఖిణాయ భిత్తియా పటిహఞ్ఞతి, దక్ఖిణాయ భిత్తియా అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా ఉత్తరాయ భిత్తియా పటిహఞ్ఞతి, హేట్ఠా అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా ఉపరి పటిహఞ్ఞతి, ఉపరితో అచ్చి ఉట్ఠహిత్వా హేట్ఠా పటిహఞ్ఞతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన తస్స మహానిరయస్స పురత్థిమం ద్వారం అపాపురీయతి [అవాపురీయతి (సీ.)]. సో తత్థ సీఘేన జవేన ధావతి. తస్స సీఘేన జవేన ధావతో ఛవిమ్పి డయ్హతి, చమ్మమ్పి డయ్హతి, మంసమ్పి డయ్హతి, న్హారుమ్పి డయ్హతి, అట్ఠీనిపి సమ్పధూపాయన్తి, ఉబ్భతం తాదిసమేవ హోతి. యతో చ ఖో సో, భిక్ఖవే, బహుసమ్పత్తో హోతి, అథ తం ద్వారం పిధీయతి [పిథీయతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన తస్స మహానిరయస్స పచ్ఛిమం ద్వారం అపాపురీయతి…పే… ఉత్తరం ద్వారం అపాపురీయతి…పే… దక్ఖిణం ద్వారం అపాపురీయతి. సో తత్థ సీఘేన జవేన ధావతి. తస్స సీఘేన జవేన ధావతో ఛవిమ్పి డయ్హతి, చమ్మమ్పి డయ్హతి, మంసమ్పి డయ్హతి, న్హారుమ్పి డయ్హతి, అట్ఠీనిపి సమ్పధూపాయన్తి, ఉబ్భతం తాదిసమేవ హోతి. యతో చ ఖో సో, భిక్ఖవే, బహుసమ్పత్తో హోతి, అథ తం ద్వారం పిధీయతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన తస్స మహానిరయస్స పురత్థిమం ద్వారం అపాపురీయతి. సో తత్థ సీఘేన జవేన ధావతి. తస్స సీఘేన జవేన ధావతో ఛవిమ్పి డయ్హతి, చమ్మమ్పి డయ్హతి, మంసమ్పి డయ్హతి, న్హారుమ్పి డయ్హతి, అట్ఠీనిపి సమ్పధూపాయన్తి, ఉబ్భతం తాదిసమేవ హోతి. సో తేన ద్వారేన నిక్ఖమతి.

౨౬౯. ‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, మహానిరయస్స సమనన్తరా సహితమేవ మహన్తో గూథనిరయో. సో తత్థ పతతి. తస్మిం ఖో పన, భిక్ఖవే, గూథనిరయే సూచిముఖా పాణా ఛవిం ఛిన్దన్తి, ఛవిం ఛేత్వా చమ్మం ఛిన్దన్తి, చమ్మం ఛేత్వా మంసం ఛిన్దన్తి, మంసం ఛేత్వా న్హారుం ఛిన్దన్తి, న్హారుం ఛేత్వా అట్ఠిం ఛిన్దన్తి, అట్ఠిం ఛేత్వా అట్ఠిమిఞ్జం ఖాదన్తి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, గూథనిరయస్స సమనన్తరా సహితమేవ మహన్తో కుక్కులనిరయో. సో తత్థ పతతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, కుక్కులనిరయస్స సమనన్తరా సహితమేవ మహన్తం సిమ్బలివనం ఉద్ధం [ఉచ్చం (స్యా. కం.), ఉబ్భతో (క.)] యోజనముగ్గతం సోళసఙ్గులకణ్టకం [సోళసఙ్గులకణ్డకం (సీ.)] ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం. తత్థ ఆరోపేన్తిపి ఓరోపేన్తిపి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, సిమ్బలివనస్స సమనన్తరా సహితమేవ మహన్తం అసిపత్తవనం. సో తత్థ పవిసతి. తస్స వాతేరితాని పత్తాని పతితాని హత్థమ్పి ఛిన్దన్తి, పాదమ్పి ఛిన్దన్తి, హత్థపాదమ్పి ఛిన్దన్తి, కణ్ణమ్పి ఛిన్దన్తి, నాసమ్పి ఛిన్దన్తి, కణ్ణనాసమ్పి ఛిన్దన్తి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, అసిపత్తవనస్స సమనన్తరా సహితమేవ మహతీ ఖారోదకా నదీ [ఖారోదికా నదీ (సీ.)]. సో తత్థ పతతి. సో తత్థ అనుసోతమ్పి వుయ్హతి, పటిసోతమ్పి వుయ్హతి, అనుసోతపటిసోతమ్పి వుయ్హతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

౨౭౦. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా బలిసేన ఉద్ధరిత్వా థలే పతిట్ఠాపేత్వా ఏవమాహంసు – ‘అమ్భో పురిస, కిం ఇచ్ఛసీ’తి? సో ఏవమాహ – ‘జిఘచ్ఛితోస్మి, భన్తే’తి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా తత్తేన అయోసఙ్కునా ముఖం వివరిత్వా ఆదిత్తేన సమ్పజ్జలితేన సజోతిభూతేన తత్తం లోహగుళం ముఖే పక్ఖిపన్తి ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం. సో తస్స [తం తస్స (క.), తస్స (సీ. పీ.)] ఓట్ఠమ్పి దహతి [డయ్హతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)], ముఖమ్పి దహతి, కణ్ఠమ్పి దహతి, ఉరమ్పి [ఉదరమ్పి (సీ. స్యా. కం.)] దహతి, అన్తమ్పి అన్తగుణమ్పి ఆదాయ అధోభాగా నిక్ఖమతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఏవమాహంసు – ‘అమ్భో పురిస, కిం ఇచ్ఛసీ’తి? సో ఏవమాహ – ‘పిపాసితోస్మి, భన్తే’తి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా తత్తేన అయోసఙ్కునా ముఖం వివరిత్వా ఆదిత్తేన సమ్పజ్జలితేన సజోతిభూతేన తత్తం తమ్బలోహం ముఖే ఆసిఞ్చన్తి ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం. తం తస్స [ఏత్థ పన పాఠభేదో నత్థి] ఓట్ఠమ్పి దహతి, ముఖమ్పి దహతి, కణ్ఠమ్పి దహతి, ఉరమ్పి దహతి, అన్తమ్పి అన్తగుణమ్పి ఆదాయ అధోభాగా నిక్ఖమతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదేతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి, యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా పున మహానిరయే పక్ఖిపన్తి.

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, యమస్స రఞ్ఞో ఏతదహోసి – ‘యే కిర, భో, లోకే పాపకాని అకుసలాని కమ్మాని కరోన్తి తే ఏవరూపా వివిధా కమ్మకారణా కరీయన్తి. అహో వతాహం మనుస్సత్తం లభేయ్యం. తథాగతో చ లోకే ఉప్పజ్జేయ్య అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. తఞ్చాహం భగవన్తం పయిరుపాసేయ్యం. సో చ మే భగవా ధమ్మం దేసేయ్య. తస్స చాహం భగవతో ధమ్మం ఆజానేయ్య’న్తి. తం ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, నాఞ్ఞస్స సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా సుత్వా వదామి, అపి చ యదేవ సామం ఞాతం సామం దిట్ఠం సామం విదితం తదేవాహం వదామీ’’తి.

౨౭౧. ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన [ఇదం వత్వా (సీ. పీ.) ఏవమీదిసేసు ఠానేసు] సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘చోదితా దేవదూతేహి, యే పమజ్జన్తి మాణవా;

తే దీఘరత్తం సోచన్తి, హీనకాయూపగా నరా.

‘‘యే చ ఖో దేవదూతేహి, సన్తో సప్పురిసా ఇధ;

చోదితా నప్పమజ్జన్తి, అరియధమ్మే కుదాచనం.

‘‘ఉపాదానే భయం దిస్వా, జాతిమరణసమ్భవే;

అనుపాదా విముచ్చన్తి, జాతిమరణసఙ్ఖయే.

‘‘తే ఖేమప్పత్తా సుఖినో, దిట్ఠధమ్మాభినిబ్బుతా;

సబ్బవేరభయాతీతా, సబ్బదుక్ఖం [సబ్బదుక్ఖా (క.)] ఉపచ్చగు’’న్తి.

దేవదూతసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.

సుఞ్ఞతవగ్గో నిట్ఠితో తతియో.