౨. ఛబ్బిసోధనసుత్తం

౯౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞం బ్యాకరోతి – ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానామీ’తి. తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో భాసితం నేవ అభినన్దితబ్బం నప్పటిక్కోసితబ్బం. అనభినన్దిత్వా అప్పటిక్కోసిత్వా పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో – ‘చత్తారోమే, ఆవుసో, వోహారా తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కతమే చత్తారో? దిట్ఠే దిట్ఠవాదితా, సుతే సుతవాదితా, ముతే ముతవాదితా, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదితా – ఇమే ఖో, ఆవుసో, చత్తారో వోహారా తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కథం జానతో పనాయస్మతో, కథం పస్సతో ఇమేసు చతూసు వోహారేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి? ఖీణాసవస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో వుసితవతో కతకరణీయస్స ఓహితభారస్స అనుప్పత్తసదత్థస్స పరిక్ఖీణభవసంయోజనస్స సమ్మదఞ్ఞావిముత్తస్స అయమనుధమ్మో హోతి వేయ్యాకరణాయ – ‘దిట్ఠే ఖో అహం, ఆవుసో, అనుపాయో అనపాయో అనిస్సితో అప్పటిబద్ధో విప్పముత్తో విసంయుత్తో విమరియాదీకతేన చేతసా విహరామి. సుతే ఖో అహం, ఆవుసో…పే… ముతే ఖో అహం, ఆవుసో… విఞ్ఞాతే ఖో అహం, ఆవుసో, అనుపాయో అనపాయో అనిస్సితో అప్పటిబద్ధో విప్పముత్తో విసంయుత్తో విమరియాదీకతేన చేతసా విహరామి. ఏవం ఖో మే, ఆవుసో, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమేసు చతూసు వోహారేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి. తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దితబ్బం అనుమోదితబ్బం. ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉత్తరిం పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో.

౯౯. ‘‘‘పఞ్చిమే, ఆవుసో, ఉపాదానక్ఖన్ధా తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కతమే పఞ్చ? సేయ్యథిదం – రూపుపాదానక్ఖన్ధో, వేదనుపాదానక్ఖన్ధో, సఞ్ఞుపాదానక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారుపాదానక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో – ఇమే ఖో, ఆవుసో, పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కథం జానతో పనాయస్మతో, కథం పస్సతో ఇమేసు పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి? ఖీణాసవస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో వుసితవతో కతకరణీయస్స ఓహితభారస్స అనుప్పత్తసదత్థస్స పరిక్ఖీణభవసంయోజనస్స సమ్మదఞ్ఞావిముత్తస్స అయమనుధమ్మో హోతి వేయ్యాకరణాయ – ‘రూపం ఖో అహం, ఆవుసో, అబలం విరాగునం [విరాగం (సీ. పీ.), విరాగుతం (టీకా)] అనస్సాసికన్తి విదిత్వా యే రూపే ఉపాయూపాదానా [ఉపయూపాదానా (క.)] చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. వేదనం ఖో అహం, ఆవుసో…పే… సఞ్ఞం ఖో అహం, ఆవుసో… సఙ్ఖారే ఖో అహం, ఆవుసో… విఞ్ఞాణం ఖో అహం, ఆవుసో, అబలం విరాగునం అనస్సాసికన్తి విదిత్వా యే విఞ్ఞాణే ఉపాయూపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. ఏవం ఖో మే, ఆవుసో, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమేసు పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి. తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దితబ్బం, అనుమోదితబ్బం. ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉత్తరిం పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో.

౧౦౦. ‘‘‘ఛయిమా, ఆవుసో, ధాతుయో తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కతమా ఛ? పథవీధాతు, ఆపోధాతు, తేజోధాతు, వాయోధాతు, ఆకాసధాతు, విఞ్ఞాణధాతు – ఇమా ఖో, ఆవుసో, ఛ ధాతుయో తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా. కథం జానతో పనాయస్మతో, కథం పస్సతో ఇమాసు ఛసు ధాతూసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి? ఖీణాసవస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో వుసితవతో కతకరణీయస్స ఓహితభారస్స అనుప్పత్తసదత్థస్స పరిక్ఖీణభవసంయోజనస్స సమ్మదఞ్ఞావిముత్తస్స అయమనుధమ్మో హోతి వేయ్యాకరణాయ – ‘పథవీధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో, న అత్తతో ఉపగచ్ఛిం, న చ పథవీధాతునిస్సితం అత్తానం. యే చ పథవీధాతునిస్సితా ఉపాయూపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. ఆపోధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో…పే… తేజోధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో… వాయోధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో… ఆకాసధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో… విఞ్ఞాణధాతుం ఖో అహం, ఆవుసో, న అత్తతో ఉపగచ్ఛిం, న చ విఞ్ఞాణధాతునిస్సితం అత్తానం. యే చ విఞ్ఞాణధాతునిస్సితా ఉపాయూపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. ఏవం ఖో మే, ఆవుసో, జానతో, ఏవం పస్సతో ఇమాసు ఛసు ధాతూసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి. తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దితబ్బం, అనుమోదితబ్బం. ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉత్తరిం పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో.

౧౦౧. ‘‘‘ఛ ఖో పనిమాని, ఆవుసో, అజ్ఝత్తికబాహిరాని [అజ్ఝత్తికాని బాహిరాని (స్యా. కం. పీ.)] ఆయతనాని తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతాని. కతమాని ఛ? చక్ఖు చేవ రూపా చ, సోతఞ్చ సద్దా చ, ఘానఞ్చ గన్ధా చ, జివ్హా చ రసా చ, కాయో చ ఫోట్ఠబ్బా చ, మనో చ ధమ్మా చ – ఇమాని ఖో, ఆవుసో, ఛ అజ్ఝత్తికబాహిరాని ఆయతనాని తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతాని. కథం జానతో పనాయస్మతో, కథం పస్సతో ఇమేసు ఛసు అజ్ఝత్తికబాహిరేసు ఆయతనేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి? ఖీణాసవస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో వుసితవతో కతకరణీయస్స ఓహితభారస్స అనుప్పత్తసదత్థస్స పరిక్ఖీణభవసంయోజనస్స సమ్మదఞ్ఞావిముత్తస్స అయమనుధమ్మో హోతి వేయ్యాకరణాయ – ‘చక్ఖుస్మిం, ఆవుసో, రూపే చక్ఖువిఞ్ఞాణే చక్ఖువిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బేసు ధమ్మేసు యో ఛన్దో యో రాగో యా నన్దీ [నన్ది (సీ. స్యా. కం. పీ.)] యా తణ్హా యే చ ఉపాయూపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. సోతస్మిం, ఆవుసో, సద్దే సోతవిఞ్ఞాణే…పే… ఘానస్మిం, ఆవుసో, గన్ధే ఘానవిఞ్ఞాణే… జివ్హాయ, ఆవుసో, రసే జివ్హావిఞ్ఞాణే… కాయస్మిం, ఆవుసో, ఫోట్ఠబ్బే కాయవిఞ్ఞాణే… మనస్మిం, ఆవుసో, ధమ్మే మనోవిఞ్ఞాణే మనోవిఞ్ఞాణవిఞ్ఞాతబ్బేసు ధమ్మేసు యో ఛన్దో యో రాగో యా నన్దీ యా తణ్హా యే చ ఉపాయూపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా తేసం ఖయా విరాగా నిరోధా చాగా పటినిస్సగ్గా విముత్తం మే చిత్తన్తి పజానామి. ఏవం ఖో మే, ఆవుసో, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమేసు ఛసు అజ్ఝత్తికబాహిరేసు ఆయతనేసు అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముత్త’న్తి. తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దితబ్బం అనుమోదితబ్బం. ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉత్తరిం పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో.

౧౦౨. ‘‘‘కథం జానతో పనాయస్మతో, కథం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహంకారమమంకారమానానుసయా సమూహతా’తి [సుసమూహతాతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]? ఖీణాసవస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో వుసితవతో కతకరణీయస్స ఓహితభారస్స అనుప్పత్తసదత్థస్స పరిక్ఖీణభవసంయోజనస్స సమ్మదఞ్ఞావిముత్తస్స అయమనుధమ్మో హోతి వేయ్యాకరణాయ – ‘పుబ్బే ఖో అహం, ఆవుసో, అగారియభూతో సమానో అవిద్దసు అహోసిం. తస్స మే తథాగతో వా తథాగతసావకో వా ధమ్మం దేసేసి. తాహం ధమ్మం సుత్వా తథాగతే సద్ధం పటిలభిం. సో తేన సద్ధాపటిలాభేన సమన్నాగతో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖిం – సమ్బాధో ఘరావాసో రజాపథో, అబ్భోకాసో పబ్బజ్జా. నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం. యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’’’న్తి.

‘‘సో ఖో అహం, ఆవుసో, అపరేన సమయేన అప్పం వా భోగక్ఖన్ధం పహాయ మహన్తం వా భోగక్ఖన్ధం పహాయ, అప్పం వా ఞాతిపరివట్టం పహాయ మహన్తం వా ఞాతిపరివట్టం పహాయ కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిం. సో ఏవం పబ్బజితో సమానో భిక్ఖూనం సిక్ఖాసాజీవసమాపన్నో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో అహోసిం నిహితదణ్డో నిహితసత్థో, లజ్జీ దయాపన్నో సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహాసిం. అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో అహోసిం దిన్నాదాయీ దిన్నపాటికఙ్ఖీ, అథేనేన సుచిభూతేన అత్తనా విహాసిం. అబ్రహ్మచరియం పహాయ బ్రహ్మచారీ అహోసిం ఆరాచారీ విరతో మేథునా గామధమ్మా. ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో అహోసిం సచ్చవాదీ సచ్చసన్ధో థేతో పచ్చయికో అవిసంవాదకో లోకస్స. పిసుణం వాచం పహాయ పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో అహోసిం, ఇతో సుత్వా న అముత్ర అక్ఖాతా ఇమేసం భేదాయ, అముత్ర వా సుత్వా న ఇమేసం అక్ఖాతా అమూసం భేదాయ; ఇతి భిన్నానం వా సన్ధాతా సహితానం వా అనుప్పదాతా సమగ్గారామో సమగ్గరతో సమగ్గనన్దీ సమగ్గకరణిం వాచం భాసితా అహోసిం. ఫరుసం వాచం పహాయ ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో అహోసిం; యా సా వాచా నేలా కణ్ణసుఖా పేమనీయా హదయఙ్గమా పోరీ బహుజనకన్తా బహుజనమనాపా తథారూపిం వాచం భాసితా అహోసిం. సమ్ఫప్పలాపం పహాయ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో అహోసిం; కాలవాదీ భూతవాదీ అత్థవాదీ ధమ్మవాదీ వినయవాదీ నిధానవతిం వాచం భాసితా అహోసిం కాలేన సాపదేసం పరియన్తవతిం అత్థసంహితం.

‘‘సో బీజగామభూతగామసమారమ్భా పటివిరతో అహోసిం, ఏకభత్తికో అహోసిం రత్తూపరతో విరతో వికాలభోజనా. నచ్చగీతవాదితవిసూకదస్సనా పటివిరతో అహోసిం. మాలాగన్ధవిలేపనధారణమణ్డనవిభూసనట్ఠానా పటివిరతో అహోసిం. ఉచ్చాసయనమహాసయనా పటివిరతో అహోసిం. జాతరూపరజతపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, ఆమకధఞ్ఞపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, ఆమకమంసపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం; ఇత్థికుమారికపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, దాసిదాసపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, అజేళకపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, కుక్కుటసూకరపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, హత్థిగవస్సవళవపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం, ఖేత్తవత్థుపటిగ్గహణా పటివిరతో అహోసిం. దూతేయ్యపహిణగమనానుయోగా పటివిరతో అహోసిం, కయవిక్కయా పటివిరతో అహోసిం, తులాకూటకంసకూటమానకూటా పటివిరతో అహోసిం, ఉక్కోటనవఞ్చననికతిసాచియోగా పటివిరతో అహోసిం, ఛేదనవధబన్ధనవిపరామోసఆలోపసహసాకారా పటివిరతో అహోసిం.

‘‘సో సన్తుట్ఠో అహోసిం కాయపరిహారికేన చీవరేన, కుచ్ఛిపరిహారికేన పిణ్డపాతేన. సో యేన యేనేవ [యేన యేన చ (క.)] పక్కమిం సమాదాయేవ పక్కమిం. సేయ్యథాపి నామ పక్ఖీ సకుణో యేన యేనేవ డేతి సపత్తభారోవ డేతి; ఏవమేవ ఖో అహం, ఆవుసో; సన్తుట్ఠో అహోసిం కాయపరిహారికేన చీవరేన, కుచ్ఛిపరిహారికేన పిణ్డపాతేన. సో యేన యేనేవ పక్కమిం సమాదాయేవ పక్కమిం. సో ఇమినా అరియేన సీలక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో అజ్ఝత్తం అనవజ్జసుఖం పటిసంవేదేసిం.

౧౦౩. ‘‘సో చక్ఖునా రూపం దిస్వా న నిమిత్తగ్గాహీ అహోసిం నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ; యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జిం; రక్ఖిం చక్ఖున్ద్రియం, చక్ఖున్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జిం. సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ న నిమిత్తగ్గాహీ అహోసిం నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ; యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జిం; రక్ఖిం మనిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జిం. సో ఇమినా అరియేన ఇన్ద్రియసంవరేన సమన్నాగతో అజ్ఝత్తం అబ్యాసేకసుఖం పటిసంవేదేసిం.

‘‘సో అభిక్కన్తే పటిక్కన్తే సమ్పజానకారీ అహోసిం, ఆలోకితే విలోకితే సమ్పజానకారీ అహోసిం, సమిఞ్జితే పసారితే సమ్పజానకారీ అహోసిం, సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణే సమ్పజానకారీ అహోసిం, అసితే పీతే ఖాయితే సాయితే సమ్పజానకారీ అహోసిం, ఉచ్చారపస్సావకమ్మే సమ్పజానకారీ అహోసిం, గతే ఠితే నిసిన్నే సుత్తే జాగరితే భాసితే తుణ్హీభావే సమ్పజానకారీ అహోసిం.

‘‘సో ఇమినా చ అరియేన సీలక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో, (ఇమాయ చ అరియాయ సన్తుట్ఠియా సమన్నాగతో,) [పస్స మ. ని. ౧.౨౯౬ చూళహత్థిపదోపమే] ఇమినా చ అరియేన ఇన్ద్రియసంవరేన సమన్నాగతో, ఇమినా చ అరియేన సతిసమ్పజఞ్ఞేన సమన్నాగతో వివిత్తం సేనాసనం భజిం అరఞ్ఞం రుక్ఖమూలం పబ్బతం కన్దరం గిరిగుహం సుసానం వనపత్థం అబ్భోకాసం పలాలపుఞ్జం. సో పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో నిసీదిం పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా.

‘‘సో అభిజ్ఝం లోకే పహాయ విగతాభిజ్ఝేన చేతసా విహాసిం, అభిజ్ఝాయ చిత్తం పరిసోధేసిం. బ్యాపాదపదోసం పహాయ అబ్యాపన్నచిత్తో విహాసిం సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ, బ్యాపాదపదోసా చిత్తం పరిసోధేసిం. థినమిద్ధం పహాయ విగతథినమిద్ధో విహాసిం ఆలోకసఞ్ఞీ సతో సమ్పజానో, థినమిద్ధా చిత్తం పరిసోధేసిం. ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం పహాయ అనుద్ధతో విహాసిం అజ్ఝత్తం, వూపసన్తచిత్తో, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చా చిత్తం పరిసోధేసిం. విచికిచ్ఛం పహాయ తిణ్ణవిచికిచ్ఛో విహాసిం అకథంకథీ కుసలేసు ధమ్మేసు, విచికిచ్ఛాయ చిత్తం పరిసోధేసిం.

౧౦౪. ‘‘సో ఇమే పఞ్చ నీవరణే పహాయ చేతసో ఉపక్కిలేసే పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణే వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహాసిం. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహాసిం.

‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే ఆసవానం ఖయఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేసిం. సో ఇదం దుక్ఖన్తి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం దుక్ఖసముదయోతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం దుక్ఖనిరోధోతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదాతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం; ఇమే ఆసవాతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం ఆసవసముదయోతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం ఆసవనిరోధోతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం, అయం ఆసవనిరోధగామినీ పటిపదాతి యథాభూతం అబ్భఞ్ఞాసిం. తస్స మే ఏవం జానతో ఏవం పస్సతో కామాసవాపి చిత్తం విముచ్చిత్థ, భవాసవాపి చిత్తం విముచ్చిత్థ, అవిజ్జాసవాపి చిత్తం విముచ్చిత్థः విముత్తస్మిం విముత్తమితి ఞాణం అహోసి. ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయాతి అబ్భఞ్ఞాసిం. ఏవం ఖో మే, ఆవుసో, జానతో ఏవం పస్సతో ఇమస్మిఞ్చ సవిఞ్ఞాణకే కాయే బహిద్ధా చ సబ్బనిమిత్తేసు అహంకారమమంకారమానానుసయా సమూహతా’’తి. ‘‘తస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దితబ్బం అనుమోదితబ్బం. ‘సాధూ’తి భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘లాభా నో, ఆవుసో, సులద్ధం నో, ఆవుసో, యే మయం ఆయస్మన్తం తాదిసం సబ్రహ్మచారిం సమనుపస్సామా’’’తి [పస్సామాతి (సీ.)].

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

ఛబ్బిసోధనసుత్తం నిట్ఠితం దుతియం.