౩. కిన్తిసుత్తం

౩౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా పిసినారాయం [కుసినారాయం (సీ.)] విహరతి బలిహరణే వనసణ్డే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కిన్తి వో, భిక్ఖవే, మయి హోతి – ‘చీవరహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, పిణ్డపాతహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, సేనాసనహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, ఇతిభవాభవహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతీ’’’తి? ‘‘న ఖో నో, భన్తే, భగవతి ఏవం హోతి – ‘చీవరహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, పిణ్డపాతహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, సేనాసనహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి, ఇతిభవాభవహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతీ’’’తి.

‘‘న చ కిర వో, భిక్ఖవే, మయి ఏవం హోతి – ‘చీవరహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతి…పే… ఇతిభవాభవహేతు వా సమణో గోతమో ధమ్మం దేసేతీ’తి; అథ కిన్తి చరహి వో [అథ కిన్తి వో (సీ. పీ.), అథ కిఞ్చరహి వో (క.)], భిక్ఖవే, మయి హోతీ’’తి? ‘‘ఏవం ఖో నో, భన్తే, భగవతి హోతి – ‘అనుకమ్పకో భగవా హితేసీ; అనుకమ్పం ఉపాదాయ ధమ్మం దేసేతీ’’’తి. ‘‘ఏవఞ్చ [ఏవం (సీ. పీ.)] కిర వో, భిక్ఖవే, మయి హోతి – ‘అనుకమ్పకో భగవా హితేసీ; అనుకమ్పం ఉపాదాయ ధమ్మం దేసేతీ’’’తి.

౩౫. ‘‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, యే వో [యే తే (క.)] మయా ధమ్మా అభిఞ్ఞా దేసితా, సేయ్యథిదం – చత్తారో సతిపట్ఠానా చత్తారో సమ్మప్పధానా చత్తారో ఇద్ధిపాదా పఞ్చిన్ద్రియాని పఞ్చ బలాని సత్త బోజ్ఝఙ్గా అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, తత్థ సబ్బేహేవ సమగ్గేహి సమ్మోదమానేహి అవివదమానేహి సిక్ఖితబ్బం. తేసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం సియంసు [సియుం (సీ. స్యా. కం.) సద్దనీతి ఓలోకేతబ్బా] ద్వే భిక్ఖూ అభిధమ్మే నానావాదా. తత్ర చే తుమ్హాకం ఏవమస్స – ‘ఇమేసం ఖో ఆయస్మన్తానం అత్థతో చేవ నానం బ్యఞ్జనతో చ నాన’న్తి, తత్థ యం భిక్ఖుం సువచతరం [సుబ్బచతరం (క.)] మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో చేవ నానం, బ్యఞ్జనతో చ నానం. తదమినాపేతం [తదిమినాపేతం (స్యా. కం.)] ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో చేవ నానం, బ్యఞ్జనతో చ నానం. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. అథాపరేసం ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో చేవ నానం, బ్యఞ్జనతో చ నానం. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో చేవ నానం, బ్యఞ్జనతో చ నానం. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. ఇతి దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేతబ్బం, సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేతబ్బం. దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేత్వా సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేత్వా [ఇతి దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేతబ్బం, దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేత్వా (సీ. స్యా. కం. పీ.) అనన్తరవారత్తయే పన ఇదం పాఠనానత్తం నత్థి] యో ధమ్మో యో వినయో సో భాసితబ్బో.

౩౬. ‘‘తత్ర చే తుమ్హాకం ఏవమస్స – ‘ఇమేసం ఖో ఆయస్మన్తానం అత్థతో హి ఖో నానం, బ్యఞ్జనతో సమేతీ’తి, తత్థ యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో హి నానం, బ్యఞ్జనతో సమేతి. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో హి ఖో నానం, బ్యఞ్జనతో సమేతి. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. అథాపరేసం ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో హి ఖో నానం, బ్యఞ్జనతో సమేతి. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో హి ఖో నానం, బ్యఞ్జనతో సమేతి. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. ఇతి దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేతబ్బం, సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేతబ్బం. దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేత్వా సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేత్వా యో ధమ్మో యో వినయో సో భాసితబ్బో.

౩౭. ‘‘తత్ర చే తుమ్హాకం ఏవమస్స – ‘ఇమేసం ఖో ఆయస్మన్తానం అత్థతో హి ఖో సమేతి, బ్యఞ్జనతో నాన’న్తి, తత్థ యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో హి సమేతి, బ్యఞ్జనతో నానం. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో హి ఖో సమేతి, బ్యఞ్జనతో నానం. అప్పమత్తకం ఖో పనేతం యదిదం – బ్యఞ్జనం. మాయస్మన్తో అప్పమత్తకే వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. అథాపరేసం ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో హి సమేతి, బ్యఞ్జనతో నానం. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో హి ఖో సమేతి, బ్యఞ్జనతో నానం. అప్పమత్తకం ఖో పనేతం యదిదం – బ్యఞ్జనం. మాయస్మన్తో అప్పమత్తకే [అప్పమత్తకేహి (సీ. పీ.)] వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. ఇతి సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేతబ్బం, దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేతబ్బం. సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేత్వా దుగ్గహితం దుగ్గహితతో ధారేత్వా యో ధమ్మో యో వినయో సో భాసితబ్బో.

౩౮. ‘‘తత్ర చే తుమ్హాకం ఏవమస్స – ‘ఇమేసం ఖో ఆయస్మన్తానం అత్థతో చేవ సమేతి బ్యఞ్జనతో చ సమేతీ’తి, తత్థ యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో చేవ సమేతి, బ్యఞ్జనతో చ సమేతి. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో చేవ సమేతి బ్యఞ్జనతో చ సమేతి. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. అథాపరేసం ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మన్తానం ఖో అత్థతో చేవ సమేతి బ్యఞ్జనతో చ సమేతి. తదమినాపేతం ఆయస్మన్తో జానాథ – యథా అత్థతో చేవ సమేతి బ్యఞ్జనతో చ సమేతి. మాయస్మన్తో వివాదం ఆపజ్జిత్థా’తి. ఇతి సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేతబ్బం. సుగ్గహితం సుగ్గహితతో ధారేత్వా యో ధమ్మో యో వినయో సో భాసితబ్బో.

౩౯. ‘‘తేసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం సియా అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఆపత్తి సియా వీతిక్కమో, తత్ర, భిక్ఖవే, న చోదనాయ తరితబ్బం [చోదితబ్బం (స్యా. కం. క.) తురితబ్బం (?)]. పుగ్గలో ఉపపరిక్ఖితబ్బో – ‘ఇతి మయ్హఞ్చ అవిహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స అనుపఘాతో, పరో హి పుగ్గలో అక్కోధనో అనుపనాహీ అదళ్హదిట్ఠీ సుప్పటినిస్సగ్గీ, సక్కోమి చాహం ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతు’న్తి. సచే, భిక్ఖవే, ఏవమస్స, కల్లం వచనాయ.

‘‘సచే పన, భిక్ఖవే, ఏవమస్స – ‘మయ్హం ఖో అవిహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స ఉపఘాతో, పరో హి పుగ్గలో కోధనో ఉపనాహీ అదళ్హదిట్ఠీ సుప్పటినిస్సగ్గీ, సక్కోమి చాహం ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతుం. అప్పమత్తకం ఖో పనేతం యదిదం – పరస్స [యదిదం మయ్హఞ్చ విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ (క.)] పుగ్గలస్స ఉపఘాతో. అథ ఖో ఏతదేవ బహుతరం – స్వాహం సక్కోమి ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతు’న్తి. సచే, భిక్ఖవే, ఏవమస్స, కల్లం వచనాయ.

‘‘సచే పన, భిక్ఖవే, ఏవమస్స – ‘మయ్హం ఖో విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స అనుపఘాతో. పరో హి పుగ్గలో అక్కోధనో అనుపనాహీ దళ్హదిట్ఠీ దుప్పటినిస్సగ్గీ, సక్కోమి చాహం ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతుం. అప్పమత్తకం ఖో పనేతం యదిదం – మయ్హం విహేసా [మయ్హఞ్చ విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స ఉపఘాతో (క.)]. అథ ఖో ఏతదేవ బహుతరం – స్వాహం సక్కోమి ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతు’న్తి. సచే, భిక్ఖవే, ఏవమస్స, కల్లం వచనాయ.

‘‘సచే పన, భిక్ఖవే, ఏవమస్స – ‘మయ్హఞ్చ ఖో విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స ఉపఘాతో. పరో హి పుగ్గలో కోధనో ఉపనాహీ దళ్హదిట్ఠీ దుప్పటినిస్సగ్గీ, సక్కోమి చాహం ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతుం. అప్పమత్తకం ఖో పనేతం యదిదం – మయ్హఞ్చ విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స ఉపఘాతో. అథ ఖో ఏతదేవ బహుతరం – స్వాహం సక్కోమి ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతు’న్తి. సచే, భిక్ఖవే, ఏవమస్స, కల్లం వచనాయ.

‘‘సచే పన, భిక్ఖవే, ఏవమస్స – ‘మయ్హఞ్చ ఖో విహేసా భవిస్సతి పరస్స చ పుగ్గలస్స ఉపఘాతో. పరో హి పుగ్గలో కోధనో ఉపనాహీ దళ్హదిట్ఠీ దుప్పటినిస్సగ్గీ, న చాహం సక్కోమి ఏతం పుగ్గలం అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపేతు’న్తి. ఏవరూపే, భిక్ఖవే, పుగ్గలే ఉపేక్ఖా నాతిమఞ్ఞితబ్బా.

౪౦. ‘‘తేసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచీసంహారో [వచీసఙ్ఖారో (సీ. పీ.)] ఉప్పజ్జేయ్య దిట్ఠిపళాసో [దిట్ఠిపలాసో (సీ. క.)] చేతసో ఆఘాతో అప్పచ్చయో అనభిరద్ధి. తత్థ ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘యం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచీసంహారో ఉప్పన్నో దిట్ఠిపళాసో చేతసో ఆఘాతో అప్పచ్చయో అనభిరద్ధి, తం జానమానో సమణో గరహేయ్యా’తి [సమానో (సీ. క.)]. సమ్మా బ్యాకరమానో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘యం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచీసంహారో ఉప్పన్నో దిట్ఠిపళాసో చేతసో ఆఘాతో అప్పచ్చయో అనభిరద్ధి, తం జానమానో సమణో గరహేయ్యాతి. ఏతం పనావుసో, ధమ్మం అప్పహాయ నిబ్బానం సచ్ఛికరేయ్యా’తి. సమ్మా బ్యాకరమానో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘ఏతం, ఆవుసో, ధమ్మం అప్పహాయ న నిబ్బానం సచ్ఛికరేయ్యా’తి.

‘‘అథాపరేసం ఏకతోపక్ఖికానం భిక్ఖూనం యం భిక్ఖుం సువచతరం మఞ్ఞేయ్యాథ, సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘యం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచీసంహారో ఉప్పన్నో దిట్ఠిపళాసో చేతసో ఆఘాతో అప్పచ్చయో అనభిరద్ధి, తం జానమానో సమణో గరహేయ్యా’తి. సమ్మా బ్యాకరమానో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘యం నో, ఆవుసో, అమ్హాకం సమగ్గానం సమ్మోదమానానం అవివదమానానం సిక్ఖతం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచీసంహారో ఉప్పన్నో దిట్ఠిపళాసో చేతసో ఆఘాతో అప్పచ్చయో అనభిరద్ధి తం జానమానో సమణో గరహేయ్యాతి. ఏతం పనావుసో, ధమ్మం అప్పహాయ నిబ్బానం సచ్ఛికరేయ్యా’తి. సమ్మా బ్యాకరమానో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘ఏతం ఖో, ఆవుసో, ధమ్మం అప్పహాయ న నిబ్బానం సచ్ఛికరేయ్యా’’’తి.

‘‘తం చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం పరే ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘ఆయస్మతా నో ఏతే భిక్ఖూ అకుసలా వుట్ఠాపేత్వా కుసలే పతిట్ఠాపితా’తి? సమ్మా బ్యాకరమానో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘ఇధాహం, ఆవుసో, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిం, తస్స మే భగవా ధమ్మం దేసేసి, తాహం ధమ్మం సుత్వా తేసం భిక్ఖూనం అభాసిం. తం తే భిక్ఖూ ధమ్మం సుత్వా అకుసలా వుట్ఠహింసు, కుసలే పతిట్ఠహింసూ’తి. ఏవం బ్యాకరమానో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న చేవ అత్తానం ఉక్కంసేతి, న పరం వమ్భేతి, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరోతి, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛతీ’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

కిన్తిసుత్తం నిట్ఠితం తతియం.