౧౦. చూళపుణ్ణమసుత్తం
౯౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి పుబ్బారామే మిగారమాతుపాసాదే. తేన ఖో పన సమయేన భగవా తదహుపోసథే పన్నరసే పుణ్ణాయ పుణ్ణమాయ రత్తియా భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో అబ్భోకాసే నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో భగవా తుణ్హీభూతం తుణ్హీభూతం భిక్ఖుసఙ్ఘం అనువిలోకేత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘జానేయ్య ను ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసం – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే; అట్ఠానమేతం, భిక్ఖవే, అనవకాసో యం అసప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’న్తి. జానేయ్య పన, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో సప్పురిసం – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే; ఏతమ్పి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠానం అనవకాసో యం అసప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – ‘సప్పురిసో అయం భవ’న్తి. అసప్పురిసో, భిక్ఖవే, అస్సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి, అసప్పురిసభత్తి [అసప్పురిసభత్తీ (సబ్బత్థ)] హోతి, అసప్పురిసచిన్తీ హోతి, అసప్పురిసమన్తీ హోతి, అసప్పురిసవాచో హోతి, అసప్పురిసకమ్మన్తో హోతి, అసప్పురిసదిట్ఠి [అసప్పురిసదిట్ఠీ (సబ్బత్థ)] హోతి; అసప్పురిసదానం దేతి’’.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అస్సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అస్సద్ధో హోతి, అహిరికో హోతి, అనోత్తప్పీ హోతి, అప్పస్సుతో హోతి, కుసీతో హోతి, ముట్ఠస్సతి హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అస్సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసభత్తి హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసస్స యే తే సమణబ్రాహ్మణా అస్సద్ధా అహిరికా అనోత్తప్పినో అప్పస్సుతా కుసీతా ముట్ఠస్సతినో దుప్పఞ్ఞా త్యాస్స మిత్తా హోన్తి తే సహాయా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసభత్తి హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసచిన్తీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అత్తబ్యాబాధాయపి చేతేతి, పరబ్యాబాధాయపి చేతేతి, ఉభయబ్యాబాధాయపి చేతేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసచిన్తీ హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసమన్తీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అత్తబ్యాబాధాయపి మన్తేతి, పరబ్యాబాధాయపి మన్తేతి, ఉభయబ్యాబాధాయపి మన్తేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసమన్తీ హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసవాచో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసవాచో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసకమ్మన్తో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసకమ్మన్తో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసదిట్ఠి హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో ఏవందిట్ఠి [ఏవందిట్ఠీ (సీ. పీ.), ఏవందిట్ఠికో (స్యా. కం.)] హోతి – ‘నత్థి దిన్నం, నత్థి యిట్ఠం, నత్థి హుతం, నత్థి సుకతదుక్కటానం [సుక్కటదుక్కటానం (సీ. పీ.)] కమ్మానం ఫలం విపాకో, నత్థి అయం లోకో, నత్థి పరో లోకో, నత్థి మాతా, నత్థి పితా, నత్థి సత్తా ఓపపాతికా, నత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా [సమగ్గతా (క.)] సమ్మాపటిపన్నా, యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసదిట్ఠి హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసదానం దేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసక్కచ్చం దానం దేతి, అసహత్థా దానం దేతి, అచిత్తీకత్వా దానం దేతి, అపవిట్ఠం దానం దేతి అనాగమనదిట్ఠికో దానం దేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో అసప్పురిసదానం దేతి.
‘‘సో, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో ఏవం అస్సద్ధమ్మసమన్నాగతో, ఏవం అసప్పురిసభత్తి, ఏవం అసప్పురిసచిన్తీ, ఏవం అసప్పురిసమన్తీ, ఏవం అసప్పురిసవాచో, ఏవం అసప్పురిసకమ్మన్తో, ఏవం అసప్పురిసదిట్ఠి; ఏవం అసప్పురిసదానం దత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా యా అసప్పురిసానం గతి తత్థ ఉపపజ్జతి. కా చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసానం గతి? నిరయో వా తిరచ్ఛానయోని వా.
౯౨. ‘‘జానేయ్య ను ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసం – ‘సప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే; ఠానమేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం సప్పురిసో సప్పురిసం జానేయ్య – ‘సప్పురిసో అయం భవ’న్తి. జానేయ్య పన, భిక్ఖవే, సప్పురిసో అసప్పురిసం – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’’’న్తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సాధు, భిక్ఖవే; ఏతమ్పి ఖో, భిక్ఖవే, ఠానం విజ్జతి యం సప్పురిసో అసప్పురిసం జానేయ్య – ‘అసప్పురిసో అయం భవ’న్తి. సప్పురిసో, భిక్ఖవే, సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి, సప్పురిసభత్తి హోతి, సప్పురిసచిన్తీ హోతి, సప్పురిసమన్తీ హోతి, సప్పురిసవాచో హోతి, సప్పురిసకమ్మన్తో హోతి, సప్పురిసదిట్ఠి హోతి; సప్పురిసదానం దేతి’’.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సద్ధో హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి, బహుస్సుతో హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, ఉపట్ఠితస్సతి హోతి, పఞ్ఞవా హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సద్ధమ్మసమన్నాగతో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసభత్తి హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసస్స యే తే సమణబ్రాహ్మణా సద్ధా హిరిమన్తో ఓత్తప్పినో బహుస్సుతా ఆరద్ధవీరియా ఉపట్ఠితస్సతినో పఞ్ఞవన్తో త్యాస్స మిత్తా హోన్తి, తే సహాయా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసభత్తి హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసచిన్తీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో నేవత్తబ్యాబాధాయ చేతేతి, న పరబ్యాబాధాయ చేతేతి, న ఉభయబ్యాబాధాయ చేతేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసచిన్తీ హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసమన్తీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో నేవత్తబ్యాబాధాయ మన్తేతి, న పరబ్యాబాధాయ మన్తేతి, న ఉభయబ్యాబాధాయ మన్తేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసమన్తీ హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసవాచో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసవాచో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసకమ్మన్తో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసకమ్మన్తో హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసదిట్ఠి హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో ఏవందిట్ఠి హోతి – ‘అత్థి దిన్నం, అత్థి యిట్ఠం, అత్థి హుతం, అత్థి సుకతదుక్కటానం కమ్మానం ఫలం విపాకో, అత్థి అయం లోకో, అత్థి పరో లోకో, అత్థి మాతా, అత్థి పితా, అత్థి సత్తా ఓపపాతికా, అత్థి లోకే సమణబ్రాహ్మణా సమ్మగ్గతా సమ్మాపటిపన్నా యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసదిట్ఠి హోతి.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసదానం దేతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సక్కచ్చం దానం దేతి, సహత్థా దానం దేతి, చిత్తీకత్వా దానం దేతి, అనపవిట్ఠం దానం దేతి, ఆగమనదిట్ఠికో దానం దేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో సప్పురిసదానం దేతి.
‘‘సో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో ఏవం సద్ధమ్మసమన్నాగతో, ఏవం సప్పురిసభత్తి, ఏవం సప్పురిసచిన్తీ, ఏవం సప్పురిసమన్తీ, ఏవం సప్పురిసవాచో, ఏవం సప్పురిసకమ్మన్తో, ఏవం సప్పురిసదిట్ఠి; ఏవం సప్పురిసదానం దత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా యా సప్పురిసానం గతి తత్థ ఉపపజ్జతి. కా చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసానం గతి? దేవమహత్తతా వా మనుస్సమహత్తతా వా’’తి.
ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.
చూళపుణ్ణమసుత్తం నిట్ఠితం దసమం.
దేవదహవగ్గో నిట్ఠితో పఠమో.