౮. అభయరాజకుమారసుత్తం

౮౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో అభయో రాజకుమారో యేన నిగణ్ఠో నాటపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా నిగణ్ఠం నాటపుత్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అభయం రాజకుమారం నిగణ్ఠో నాటపుత్తో ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి త్వం, రాజకుమార, సమణస్స గోతమస్స వాదం ఆరోపేహి. ఏవం తే కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛిస్సతి – ‘అభయేన రాజకుమారేన సమణస్స గోతమస్స ఏవం మహిద్ధికస్స ఏవం మహానుభావస్స వాదో ఆరోపితో’’’తి. ‘‘యథా కథం పనాహం, భన్తే, సమణస్స గోతమస్స ఏవం మహిద్ధికస్స ఏవం మహానుభావస్స వాదం ఆరోపేస్సామీ’’తి? ‘‘ఏహి త్వం, రాజకుమార, యేన సమణో గోతమో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా సమణం గోతమం ఏవం వదేహి – ‘భాసేయ్య ను ఖో, భన్తే, తథాగతో తం వాచం యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపా’తి? సచే తే సమణో గోతమో ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరోతి – ‘భాసేయ్య, రాజకుమార, తథాగతో తం వాచం యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపా’తి, తమేనం త్వం ఏవం వదేయ్యాసి – ‘అథ కిఞ్చరహి తే, భన్తే, పుథుజ్జనేన నానాకరణం? పుథుజ్జనోపి హి తం వాచం భాసేయ్య యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపా’తి. సచే పన తే సమణో గోతమో ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరోతి – ‘న, రాజకుమార, తథాగతో తం వాచం భాసేయ్య యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపా’తి, తమేనం త్వం ఏవం వదేయ్యాసి – ‘అథ కిఞ్చరహి తే, భన్తే, దేవదత్తో బ్యాకతో – ‘‘ఆపాయికో దేవదత్తో, నేరయికో దేవదత్తో, కప్పట్ఠో దేవదత్తో, అతేకిచ్ఛో దేవదత్తో’’తి? తాయ చ పన తే వాచాయ దేవదత్తో కుపితో అహోసి అనత్తమనో’తి. ఇమం ఖో తే, రాజకుమార, సమణో గోతమో ఉభతోకోటికం పఞ్హం పుట్ఠో సమానో నేవ సక్ఖితి ఉగ్గిలితుం న సక్ఖితి ఓగిలితుం. సేయ్యథాపి నామ పురిసస్స అయోసిఙ్ఘాటకం కణ్ఠే విలగ్గం, సో నేవ సక్కుణేయ్య ఉగ్గిలితుం న సక్కుణేయ్య ఓగిలితుం; ఏవమేవ ఖో తే, రాజకుమార, సమణో గోతమో ఇమం ఉభతోకోటికం పఞ్హం పుట్ఠో సమానో నేవ సక్ఖితి ఉగ్గిలితుం న సక్ఖితి ఓగిలితు’’న్తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో అభయో రాజకుమారో నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స పటిస్సుత్వా ఉట్ఠాయాసనా నిగణ్ఠం నాటపుత్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది.

౮౪. ఏకమన్తం నిసిన్నస్స ఖో అభయస్స రాజకుమారస్స సూరియం [సురియం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఉల్లోకేత్వా ఏతదహోసి – ‘‘అకాలో ఖో అజ్జ భగవతో వాదం ఆరోపేతుం. స్వే దానాహం సకే నివేసనే భగవతో వాదం ఆరోపేస్సామీ’’తి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అధివాసేతు మే, భన్తే, భగవా స్వాతనాయ అత్తచతుత్థో భత్త’’న్తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో అభయో రాజకుమారో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన అభయస్స రాజకుమారస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో అభయో రాజకుమారో భగవన్తం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసి సమ్పవారేసి. అథ ఖో అభయో రాజకుమారో భగవన్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అఞ్ఞతరం నీచం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది.

౮౫. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో అభయో రాజకుమారో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘భాసేయ్య ను ఖో, భన్తే, తథాగతో తం వాచం యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపా’’తి? ‘‘న ఖ్వేత్థ, రాజకుమార, ఏకంసేనా’’తి. ‘‘ఏత్థ, భన్తే, అనస్సుం నిగణ్ఠా’’తి. ‘‘కిం పన త్వం, రాజకుమార, ఏవం వదేసి – ‘ఏత్థ, భన్తే, అనస్సుం నిగణ్ఠా’’’తి? ‘‘ఇధాహం, భన్తే, యేన నిగణ్ఠో నాటపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా నిగణ్ఠం నాటపుత్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదిం. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో మం, భన్తే, నిగణ్ఠో నాటపుత్తో ఏతదవోచ – ‘ఏహి త్వం, రాజకుమార, సమణస్స గోతమస్స వాదం ఆరోపేహి. ఏవం తే కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛిస్సతి – అభయేన రాజకుమారేన సమణస్స గోతమస్స ఏవం మహిద్ధికస్స ఏవం మహానుభావస్స వాదో ఆరోపితో’తి. ఏవం వుత్తే, అహం, భన్తే, నిగణ్ఠం నాటపుత్తం ఏతదవోచం – ‘యథా కథం పనాహం, భన్తే, సమణస్స గోతమస్స ఏవం మహిద్ధికస్స ఏవం మహానుభావస్స వాదం ఆరోపేస్సామీ’తి? ‘ఏహి త్వం, రాజకుమార, యేన సమణో గోతమో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా సమణం గోతమం ఏవం వదేహి – భాసేయ్య ను ఖో, భన్తే, తథాగతో తం వాచం యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపాతి? సచే తే సమణో గోతమో ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరోతి – భాసేయ్య, రాజకుమార, తథాగతో తం వాచం యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపాతి, తమేనం త్వం ఏవం వదేయ్యాసి – అథ కిఞ్చరహి తే, భన్తే, పుథుజ్జనేన నానాకరణం? పుథుజ్జనోపి హి తం వాచం భాసేయ్య యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపాతి. సచే పన తే సమణో గోతమో ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరోతి – న, రాజకుమార, తథాగతో తం వాచం భాసేయ్య యా సా వాచా పరేసం అప్పియా అమనాపాతి, తమేనం త్వం ఏవం వదేయ్యాసి – అథ కిఞ్చరహి తే, భన్తే, దేవదత్తో బ్యాకతో – ఆపాయికో దేవదత్తో, నేరయికో దేవదత్తో, కప్పట్ఠో దేవదత్తో, అతేకిచ్ఛో దేవదత్తోతి? తాయ చ పన తే వాచాయ దేవదత్తో కుపితో అహోసి అనత్తమనోతి. ఇమం ఖో తే, రాజకుమార, సమణో గోతమో ఉభతోకోటికం పఞ్హం పుట్ఠో సమానో నేవ సక్ఖితి ఉగ్గిలితుం న సక్ఖితి ఓగిలితుం. సేయ్యథాపి నామ పురిసస్స అయోసిఙ్ఘాటకం కణ్ఠే విలగ్గం, సో నేవ సక్కుణేయ్య ఉగ్గిలితుం న సక్కుణేయ్య ఓగిలితుం; ఏవమేవ ఖో తే, రాజకుమార, సమణో గోతమో ఇమం ఉభతోకోటికం పఞ్హం పుట్ఠో సమానో నేవ సక్ఖితి ఉగ్గిలితుం న సక్ఖితి ఓగిలితు’’’న్తి.

౮౬. తేన ఖో పన సమయేన దహరో కుమారో మన్దో ఉత్తానసేయ్యకో అభయస్స రాజకుమారస్స అఙ్కే నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో భగవా అభయం రాజకుమారం ఏతదవోచ – ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, రాజకుమార, సచాయం కుమారో తుయ్హం వా పమాదమన్వాయ ధాతియా వా పమాదమన్వాయ కట్ఠం వా కఠలం [కథలం (క.)] వా ముఖే ఆహరేయ్య, కిన్తి నం కరేయ్యాసీ’’తి? ‘‘ఆహరేయ్యస్సాహం, భన్తే. సచే, భన్తే, న సక్కుణేయ్యం ఆదికేనేవ ఆహత్తుం [ఆహరితుం (స్యా. కం.)], వామేన హత్థేన సీసం పరిగ్గహేత్వా [పగ్గహేత్వా (సీ.)] దక్ఖిణేన హత్థేన వఙ్కఙ్గులిం కరిత్వా సలోహితమ్పి ఆహరేయ్యం. తం కిస్స హేతు? అత్థి మే, భన్తే, కుమారే అనుకమ్పా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, రాజకుమార, యం తథాగతో వాచం జానాతి అభూతం అతచ్ఛం అనత్థసంహితం సా చ పరేసం అప్పియా అమనాపా, న తం తథాగతో వాచం భాసతి. యమ్పి తథాగతో వాచం జానాతి భూతం తచ్ఛం అనత్థసంహితం సా చ పరేసం అప్పియా అమనాపా, తమ్పి తథాగతో వాచం న భాసతి. యఞ్చ ఖో తథాగతో వాచం జానాతి భూతం తచ్ఛం అత్థసంహితం సా చ పరేసం అప్పియా అమనాపా, తత్ర కాలఞ్ఞూ తథాగతో హోతి తస్సా వాచాయ వేయ్యాకరణాయ. యం తథాగతో వాచం జానాతి అభూతం అతచ్ఛం అనత్థసంహితం సా చ పరేసం పియా మనాపా, న తం తథాగతో వాచం భాసతి. యమ్పి తథాగతో వాచం జానాతి భూతం తచ్ఛం అనత్థసంహితం సా చ పరేసం పియా మనాపా తమ్పి తథాగతో వాచం న భాసతి. యఞ్చ తథాగతో వాచం జానాతి భూతం తచ్ఛం అత్థసంహితం సా చ పరేసం పియా మనాపా, తత్ర కాలఞ్ఞూ తథాగతో హోతి తస్సా వాచాయ వేయ్యాకరణాయ. తం కిస్స హేతు? అత్థి, రాజకుమార, తథాగతస్స సత్తేసు అనుకమ్పా’’తి.

౮౭. ‘‘యేమే, భన్తే, ఖత్తియపణ్డితాపి బ్రాహ్మణపణ్డితాపి గహపతిపణ్డితాపి సమణపణ్డితాపి పఞ్హం అభిసఙ్ఖరిత్వా తథాగతం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛన్తి, పుబ్బేవ ను ఖో, ఏతం, భన్తే, భగవతో చేతసో పరివితక్కితం హోతి ‘యే మం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం పుచ్ఛిస్సన్తి తేసాహం ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సామీ’తి, ఉదాహు ఠానసోవేతం తథాగతం పటిభాతీ’’తి?

‘‘తేన హి, రాజకుమార, తఞ్ఞేవేత్థ పటిపుచ్ఛిస్సామి, యథా తే ఖమేయ్య తథా నం బ్యాకరేయ్యాసి. తం కిం మఞ్ఞసి, రాజకుమార, కుసలో త్వం రథస్స అఙ్గపచ్చఙ్గాన’’న్తి?

‘‘ఏవం, భన్తే, కుసలో అహం రథస్స అఙ్గపచ్చఙ్గాన’’న్తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, రాజకుమార, యే తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం పుచ్ఛేయ్యుం – ‘కిం నామిదం రథస్స అఙ్గపచ్చఙ్గ’న్తి? పుబ్బేవ ను ఖో తే ఏతం చేతసో పరివితక్కితం అస్స ‘యే మం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం పుచ్ఛిస్సన్తి తేసాహం ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరిస్సామీ’తి, ఉదాహు ఠానసోవేతం పటిభాసేయ్యా’’తి?

‘‘అహఞ్హి, భన్తే, రథికో సఞ్ఞాతో కుసలో రథస్స అఙ్గపచ్చఙ్గానం. సబ్బాని మే రథస్స అఙ్గపచ్చఙ్గాని సువిదితాని. ఠానసోవేతం మం పటిభాసేయ్యా’’తి.

‘‘ఏవమేవ ఖో, రాజకుమార, యే తే ఖత్తియపణ్డితాపి బ్రాహ్మణపణ్డితాపి గహపతిపణ్డితాపి సమణపణ్డితాపి పఞ్హం అభిసఙ్ఖరిత్వా తథాగతం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛన్తి, ఠానసోవేతం తథాగతం పటిభాతి. తం కిస్స హేతు? సా హి, రాజకుమార, తథాగతస్స ధమ్మధాతు సుప్పటివిద్ధా యస్సా ధమ్మధాతుయా సుప్పటివిద్ధత్తా ఠానసోవేతం తథాగతం పటిభాతీ’’తి.

ఏవం వుత్తే, అభయో రాజకుమారో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే…పే… అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.

అభయరాజకుమారసుత్తం నిట్ఠితం అట్ఠమం.