౩. పారిచ్ఛత్తకవగ్గో

౧. ఉళారవిమానవత్థు

౨౮౬. ‘‘ఉళారో తే యసో వణ్ణో, సబ్బా ఓభాసతే దిసా;

నారియో నచ్చన్తి గాయన్తి, దేవపుత్తా అలఙ్కతా.

౨౮౭. ‘‘మోదేన్తి పరివారేన్తి, తవ పూజాయ దేవతే;

సోవణ్ణాని విమానాని, తవిమాని సుదస్సనే.

౨౮౮. ‘‘తువంసి ఇస్సరా తేసం, సబ్బకామసమిద్ధినీ;

అభిజాతా మహన్తాసి, దేవకాయే పమోదసి;

దేవతే పుచ్ఛితాచిక్ఖ, కిస్స కమ్మస్సిదం ఫల’’న్తి.

౨౮౯. ‘‘అహం మనుస్సేసు మనుస్సభూతా, పురిమాయ జాతియా మనుస్సలోకే;

దుస్సీలకులే సుణిసా అహోసిం, అస్సద్ధేసు కదరియేసు అహం.

౨౯౦. ‘‘సద్ధా సీలేన సమ్పన్నా, సంవిభాగరతా సదా;

పిణ్డాయ చరమానస్స, అపూవం తే అదాసహం.

౨౯౧. ‘‘తదాహం సస్సుయాచిక్ఖిం, సమణో ఆగతో ఇధ;

తస్స అదాసహం పూవం, పసన్నా సేహి పాణిభి.

౨౯౨. ‘‘ఇతిస్సా సస్సు పరిభాసి, అవినీతాసి త్వం [అవినీతా తువం (సీ.)] వధు;

న మం సమ్పుచ్ఛితుం ఇచ్ఛి, సమణస్స దదామహం.

౨౯౩. ‘‘తతో మే సస్సు కుపితా, పహాసి ముసలేన మం;

కూటఙ్గచ్ఛి అవధి మం, నాసక్ఖిం జీవితుం చిరం.

౨౯౪. ‘‘సా అహం కాయస్స భేదా, విప్పముత్తా తతో చుతా;

దేవానం తావతింసానం, ఉపపన్నా సహబ్యతం.

౨౯౫. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో…పే…వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

ఉళారవిమానం పఠమం.

౨. ఉచ్ఛుదాయికావిమానవత్థు

౨౯౬. ‘‘ఓభాసయిత్వా పథవిం [పఠవిం (సీ. స్యా.)] సదేవకం, అతిరోచసి చన్దిమసూరియా వియ;

సిరియా చ వణ్ణేన యసేన తేజసా, బ్రహ్మావ దేవే తిదసే సహిన్దకే [సఇన్దకే (సీ.)].

౨౯౭. ‘‘పుచ్ఛామి తం ఉప్పలమాలధారినీ, ఆవేళినీ కఞ్చనసన్నిభత్తచే;

అలఙ్కతే ఉత్తమవత్థధారినీ, కా త్వం సుభే దేవతే వన్దసే మమం.

౨౯౮. ‘‘కిం త్వం పురే కమ్మమకాసి అత్తనా, మనుస్సభూతా పురిమాయ జాతియా;

దానం సుచిణ్ణం అథ సీలసంయమం [సఞ్ఞమం (సీ.)], కేనూపపన్నా సుగతిం యసస్సినీ;

దేవతే పుచ్ఛితాచిక్ఖ, కిస్స కమ్మస్సిదం ఫల’’న్తి.

౨౯౯. ‘‘ఇదాని భన్తే ఇమమేవ గామం [గామే (స్యా. క.)], పిణ్డాయ అమ్హాకం ఘరం ఉపాగమి;

తతో తే ఉచ్ఛుస్స అదాసి ఖణ్డికం, పసన్నచిత్తా అతులాయ పీతియా.

౩౦౦. ‘‘సస్సు చ పచ్ఛా అనుయుఞ్జతే మమం, కహం [కహం మే (పీ.)] ను ఉచ్ఛుం వధుకే అవాకిరి [అవాకరి (స్యా. క.)];

న ఛడ్డితం నో పన ఖాదితం మయా, సన్తస్స భిక్ఖుస్స సయం అదాసహం.

౩౦౧. ‘‘తుయ్హంన్విదం [తుయ్హం ను ఇదం (స్యా.)] ఇస్సరియం అథో మమ, ఇతిస్సా సస్సు పరిభాసతే మమం;

పీఠం గహేత్వా పహారం అదాసి మే, తతో చుతా కాలకతామ్హి దేవతా.

౩౦౨. ‘‘తదేవ కమ్మం కుసలం కతం మయా, సుఖఞ్చ కమ్మం అనుభోమి అత్తనా;

దేవేహి సద్ధిం పరిచారయామహం, మోదామహం కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౩. ‘‘తదేవ కమ్మం కుసలం కతం మయా, సుఖఞ్చ కమ్మం అనుభోమి అత్తనా;

దేవిన్దగుత్తా తిదసేహి రక్ఖితా, సమప్పితా కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౪. ‘‘ఏతాదిసం పుఞ్ఞఫలం అనప్పకం, మహావిపాకా మమ ఉచ్ఛుదక్ఖిణా;

దేవేహి సద్ధిం పరిచారయామహం, మోదామహం కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౫. ‘‘ఏతాదిసం పుఞ్ఞఫలం అనప్పకం, మహాజుతికా మమ ఉచ్ఛుదక్ఖిణా;

దేవిన్దగుత్తా తిదసేహి రక్ఖితా, సహస్సనేత్తోరివ నన్దనే వనే.

౩౦౬. ‘‘తువఞ్చ భన్తే అనుకమ్పకం విదుం, ఉపేచ్చ వన్దిం కుసలఞ్చ పుచ్ఛిసం;

తతో తే ఉచ్ఛుస్స అదాసి ఖణ్డికం, పసన్నచితా అతులాయ పీతియా’’తి.

ఉచ్ఛుదాయికావిమానం దుతియం.

౩. పల్లఙ్కవిమానవత్థు

౩౦౭. ‘‘పల్లఙ్కసేట్ఠే మణిసోణ్ణచిత్తే, పుప్ఫాభికిణ్ణే సయనే ఉళారే;

తత్థచ్ఛసి దేవి మహానుభావే, ఉచ్చావచా ఇద్ధి వికుబ్బమానా.

౩౦౮. ‘‘ఇమా చ తే అచ్ఛరాయో సమన్తతో, నచ్చన్తి గాయన్తి పమోదయన్తి;

దేవిద్ధిపత్తాసి మహానుభావే, మనుస్సభూతా కిమకాసి పుఞ్ఞం;

కేనాసి ఏవం జలితానుభావా, వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩౦౯. ‘‘అహం మనుస్సేసు మనుస్సభూతా, అడ్ఢే కులే సుణిసా అహోసిం;

అక్కోధనా భత్తువసానువత్తినీ, ఉపోసథే అప్పమత్తా అహోసిం [అప్పమత్తా ఉపోసథే (స్యా. క.)].

౩౧౦. ‘‘మనుస్సభూతా దహరా అపాపికా [దహరాస’పాపికా (సీ.)], పసన్నచిత్తా పతిమాభిరాధయిం;

దివా చ రత్తో చ మనాపచారినీ, అహం పురే సీలవతీ అహోసిం.

౩౧౧. ‘‘పాణాతిపాతా విరతా అచోరికా, సంసుద్ధకాయా సుచిబ్రహ్మచారినీ;

అమజ్జపా నో చ ముసా అభాణిం, సిక్ఖాపదేసు పరిపూరకారినీ.

౩౧౨. ‘‘చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం, యా చ పక్ఖస్స అట్ఠమీ;

పాటిహారియపక్ఖఞ్చ, పసన్నమానసా అహం [అతిపసన్నమానసా (క.)].

౩౧౩. ‘‘అట్ఠఙ్గుపేతం అనుధమ్మచారినీ, ఉపోసథం పీతిమనా ఉపావసిం;

ఇమఞ్చ అరియం అట్ఠఙ్గవరేహుపేతం, సమాదియిత్వా కుసలం సుఖుద్రయం;

పతిమ్హి కల్యాణీ వసానువత్తినీ, అహోసిం పుబ్బే సుగతస్స సావికా.

౩౧౪. ‘‘ఏతాదిసం కుసలం జీవలోకే, కమ్మం కరిత్వాన విసేసభాగినీ;

కాయస్స భేదా అభిసమ్పరాయం, దేవిద్ధిపత్తా సుగతిమ్హి ఆగతా.

౩౧౫. ‘‘విమానపాసాదవరే మనోరమే, పరివారితా అచ్ఛరాసఙ్గణేన;

సయంపభా దేవగణా రమేన్తి మం, దీఘాయుకిం దేవవిమానమాగత’’న్తి;

పల్లఙ్కవిమానం తతియం.

౪. లతావిమానవత్థు

౩౧౬. లతా చ సజ్జా పవరా చ దేవతా, అచ్చిమతీ [అచ్చిముఖీ (సీ.), అచ్ఛిమతీ (పీ. క.) అచ్ఛిముతీ (స్యా.)] రాజవరస్స సిరీమతో;

సుతా చ రఞ్ఞో వేస్సవణస్స ధీతా, రాజీమతీ ధమ్మగుణేహి సోభథ.

౩౧౭. పఞ్చేత్థ నారియో ఆగమంసు న్హాయితుం, సీతోదకం ఉప్పలినిం సివం నదిం;

తా తత్థ న్హాయిత్వా రమేత్వా దేవతా, నచ్చిత్వా గాయిత్వా సుతా లతం బ్రవి [బ్రువీ (సీ.)].

౩౧౮. ‘‘పుచ్ఛామి తం ఉప్పలమాలధారిని, ఆవేళిని కఞ్చనసన్నిభత్తచే;

తిమిరతమ్బక్ఖి నభేవ సోభనే, దీఘాయుకీ కేన కతో యసో తవ.

౩౧౯. ‘‘కేనాసి భద్దే పతినో పియతరా, విసిట్ఠకల్యాణితరస్సు రూపతో;

పదక్ఖిణా నచ్చగీతవాదితే, ఆచిక్ఖ నో త్వం నరనారిపుచ్ఛితా’’తి.

౩౨౦. ‘‘అహం మనుస్సేసు మనుస్సభూతా, ఉళారభోగే కులే సుణిసా అహోసిం;

అక్కోధనా భత్తువసానువత్తినీ, ఉపోసథే అప్పమత్తా అహోసిం.

౩౨౧. ‘‘మనుస్సభూతా దహరా అపాపికా [దహరాస’పాపికా (సీ.)], పసన్నచిత్తా పతిమాభిరాధయిం;

సదేవరం సస్ససురం సదాసకం, అభిరాధయిం తమ్హి కతో యసో మమ.

౩౨౨. ‘‘సాహం తేన కుసలేన కమ్మునా, చతుబ్భి ఠానేహి విసేసమజ్ఝగా;

ఆయుఞ్చ వణ్ణఞ్చ సుఖం బలఞ్చ, ఖిడ్డారతిం పచ్చనుభోమనప్పకం.

౩౨౩. ‘‘సుతం ను తం భాసతి యం అయం లతా, యం నో అపుచ్ఛిమ్హ అకిత్తయీ నో;

పతినో కిరమ్హాకం విసిట్ఠ నారీనం, గతీ చ తాసం పవరా చ దేవతా.

౩౨౪. ‘‘పతీసు ధమ్మం పచరామ సబ్బా, పతిబ్బతా యత్థ భవన్తి ఇత్థియో;

పతీసు ధమ్మం పచరిత్వ [పచరిత్వాన (క.)] సబ్బా, లచ్ఛామసే భాసతి యం అయం లతా.

౩౨౫. ‘‘సీహో యథా పబ్బతసానుగోచరో, మహిన్ధరం పబ్బతమావసిత్వా;

పసయ్హ హన్త్వా ఇతరే చతుప్పదే, ఖుద్దే మిగే ఖాదతి మంసభోజనో.

౩౨౬. ‘‘తథేవ సద్ధా ఇధ అరియసావికా, భత్తారం నిస్సాయ పతిం అనుబ్బతా;

కోధం వధిత్వా అభిభుయ్య మచ్ఛరం, సగ్గమ్హి సా మోదతి ధమ్మచారినీ’’తి.

లతావిమానం చతుత్థం.

౫. గుత్తిలవిమానం

౧. వత్థుత్తమదాయికావిమానవత్థు

౩౨౭. ‘‘సత్తతన్తిం సుమధురం, రామణేయ్యం అవాచయిం;

సో మం రఙ్గమ్హి అవ్హేతి, ‘సరణం మే హోహి కోసియా’తి.

౩౨౮. ‘‘అహం తే సరణం హోమి, అహమాచరియపూజకో;

న తం జయిస్సతి సిస్సో, సిస్సమాచరియ జేస్ససీ’’తి.

౩౨౯. ‘‘అభిక్కన్తేన వణ్ణేన, యా త్వం తిట్ఠసి దేవతే;

ఓభాసేన్తీ దిసా సబ్బా, ఓసధీ వియ తారకా.

౩౩౦. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో, కేన తే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ తే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౩౩౧. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే, మనుస్సభూతా కిమకాసి పుఞ్ఞం;

కేనాసి ఏవం జలితానుభావా, వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩౩౨. సా దేవతా అత్తమనా, మోగ్గల్లానేన పుచ్ఛితా;

పఞ్హం పుట్ఠా వియాకాసి, యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం.

౩౩౩. ‘‘వత్థుత్తమదాయికా నారీ, పవరా హోతి నరేసు నారీసు;

ఏవం పియరూపదాయికా మనాపం, దిబ్బం సా లభతే ఉపేచ్చ ఠానం.

౩౩౪. ‘‘తస్సా మే పస్స విమానం, అచ్ఛరా కామవణ్ణినీహమస్మి;

అచ్ఛరాసహస్సస్సాహం, పవరా [అచ్ఛరాసహస్సస్సాహం పవరా, (స్యా.)] పస్స పుఞ్ఞానం విపాకం.

౩౩౫. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో, తేన మే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ మే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౩౩౬. ‘‘అక్ఖామి తే భిక్ఖు మహానుభావ, మనుస్సభూతా యమకాసి పుఞ్ఞం;

తేనమ్హి ఏవం జలితానుభావా, వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

(అనన్తరం చతురవిమానం యథా వత్థుదాయికావిమానం తథా విత్థారేతబ్బం [( ) నత్థి సీ. పోత్థకే])

౨. పుప్ఫుత్తమదాయికావిమానవత్థు (౧)

౩౩౭. ‘‘అభిక్కన్తేన వణ్ణేన…పే… ఓసధీ వియ తారకా.

౩౩౮. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో…పే… యే కేచి మనసో పియా.

౩౩౯. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే…పే…

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩౪౦. సా దేవతా అత్తమనా…పే… యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం.

౩౪౧. ‘‘పుప్ఫుత్తమదాయికా నారీ, పవరా హోతి నరేసు నారీసు;

ఏవం పియరూపదాయికా మనాపం, దిబ్బం సా లభతే ఉపేచ్చ ఠానం.

౩౪౨. ‘‘తస్సా మే పస్స విమానం, అచ్ఛరా కామవణ్ణినీహమస్మి;

అచ్ఛరాసహస్సస్సాహం, పవరా పస్స పుఞ్ఞానం విపాకం.

౩౪౩. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో…పే…

వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩. గన్ధుత్తమదాయికావిమానవత్థు (౨)

౩౪౫. ‘‘అభిక్కన్తేన వణ్ణేన…పే… ఓసధీ వియ తారకా.

౩౪౬. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో…పే… యే కేచి మనసో పియా.

౩౪౭. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే…పే…

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩౪౮. ‘‘సా దేవతా అత్తమనా…పే… యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం.

౩౪౯. ‘‘గన్ధుత్తమదాయికా నారీ, పవరా హోతి నరేసు నారీసు;

ఏవం పియరూపదాయికా మనాపం, దిబ్బం సా లభతే ఉపేచ్చ ఠానం.

౩౫౦. ‘‘తస్సా మే పస్స విమానం, అచ్ఛరా కామవణ్ణినీహమస్మి;

అచ్ఛరాసహస్సస్సాహం, పవరా పస్స పుఞ్ఞానం విపాకం.

౩౫౧. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో…పే…

వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౪. ఫలుత్తమదాయికావిమానవత్థు (౩)

౩౫౩. ‘‘అభిక్కన్తేన వణ్ణేన…పే… ఓసధీ వియ తారకా.

౩౫౪. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో…పే… యే కేచి మనసో పియా.

౩౫౫. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే…పే…

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి.

౩౫౬. సా దేవతా అత్తమనా…పే… యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం.

౩౫౭. ‘‘ఫలుత్తమదాయికా నారీ, పవరా హోతి నరేసు నారీసు;

ఏవం పియరూపదాయికా మనాపం, దిబ్బం సా లభతే ఉపేచ్చ ఠానం.

౩౫౮. ‘‘తస్సా మే పస్స విమానం, అచ్ఛరా కామవణ్ణినీహమస్మి;