౬. సోణసుత్తం

౪౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహాకచ్చానో అవన్తీసు విహరతి కురరఘరే [కురురఘరే (స్యా. మహావ. ౨౫౭), కులఘరే (క.)] పవత్తే పబ్బతే. తేన ఖో పన సమయేన సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణో ఆయస్మతో మహాకచ్చానస్స ఉపట్ఠాకో హోతి.

అథ ఖో సోణస్స ఉపాసకస్స కుటికణ్ణస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘యథా యథా ఖో అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం. యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’’న్తి.

అథ ఖో సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణో యేనాయస్మా మహాకచ్చానో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణో ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ మయ్హం, భన్తే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘యథా యథా ఖో అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం. యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’న్తి. పబ్బాజేతు మం, భన్తే, అయ్యో మహాకచ్చానో’’తి.

ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా మహాకచ్చానో సోణం ఉపాసకం కుటికణ్ణం ఏతదవోచ – ‘‘దుక్కరం ఖో, సోణ, యావజీవం ఏకభత్తం ఏకసేయ్యం బ్రహ్మచరియం. ఇఙ్ఘ త్వం, సోణ, తత్థేవ ఆగారికభూతో సమానో బుద్ధానం సాసనం అనుయుఞ్జ కాలయుత్తం ఏకభత్తం ఏకసేయ్యం బ్రహ్మచరియ’’న్తి. అథ ఖో సోణస్స ఉపాసకస్స కుటికణ్ణస్స యో అహోసి పబ్బజ్జాభిసఙ్ఖారో సో పటిపస్సమ్భి.

దుతియమ్పి ఖో…పే… దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా మహాకచ్చానో సోణం ఉపాసకం కుటికణ్ణం ఏతదవోచ – ‘‘దుక్కరం ఖో, సోణ, యావజీవం ఏకభత్తం ఏకసేయ్యం బ్రహ్మచరియం. ఇఙ్ఘ త్వం, సోణ, తత్థేవ ఆగారికభూతో సమానో బుద్ధానం సాసనం అనుయుఞ్జ కాలయుత్తం ఏకభత్తం ఏకసేయ్యం బ్రహ్మచరియ’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో సోణస్స ఉపాసకస్స కుటికణ్ణస్స యో అహోసి పబ్బజ్జాభిసఙ్ఖారో సో పటిపస్సమ్భి.

తతియమ్పి ఖో సోణస్స ఉపాసకస్స కుటికణ్ణస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘యథా యథా ఖో అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం. యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’’న్తి. తతియమ్పి ఖో సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణో యేనాయస్మా మహాకచ్చానో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణో ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ మయ్హం, భన్తే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘యథా యథా ఖో అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం. యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’న్తి. పబ్బాజేతు మం, భన్తే, అయ్యో మహాకచ్చానో’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా మహాకచ్చానో సోణం ఉపాసకం కుటికణ్ణం పబ్బాజేసి. తేన ఖో పన సమయేన అవన్తిదక్ఖిణాపథో [అవన్తి దక్ఖిణపథో (సీ.)] అప్పభిక్ఖుకో హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకచ్చానో తిణ్ణం వస్సానం అచ్చయేన కిచ్ఛేన కసిరేన తతో తతో దసవగ్గం భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతేత్వా ఆయస్మన్తం సోణం ఉపసమ్పాదేసి.

అథ ఖో ఆయస్మతో సోణస్స వస్సంవుట్ఠస్స [వస్సంవుత్థస్స (సీ. స్యా. కం. పీ.)] రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘న ఖో మే సో భగవా సమ్ముఖా దిట్ఠో, అపి చ సుతోయేవ మే సో భగవా – ‘ఈదిసో చ ఈదిసో చా’తి. సచే మం ఉపజ్ఝాయో అనుజానేయ్య, గచ్ఛేయ్యాహం తం భగవన్తం దస్సనాయ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా సోణో సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనాయస్మా మహాకచ్చానో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సోణో ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ మయ్హం, భన్తే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘న ఖో మే సో భగవా సమ్ముఖా దిట్ఠో, అపి చ సుతోయేవ మే సో భగవా – ఈదిసో చ ఈదిసో చా’తి. సచే మం ఉపజ్ఝాయో అనుజానేయ్య, గచ్ఛేయ్యాహం తం భగవన్తం దస్సనాయ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి ( ) [(గచ్ఛేయ్యాహం భన్తే తం భగవన్తం దస్సనాయ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధం, సచే మం ఉపజ్ఝాయో అనుజానాతీతి (మహావ. ౨౫౭)].

‘‘సాధు సాధు, సోణ; గచ్ఛ త్వం, సోణ, తం భగవన్తం దస్సనాయ అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధం [సమాసమ్బుద్ధన్తి (సబ్బత్థ)]. దక్ఖిస్ససి త్వం, సోణ, తం భగవన్తం పాసాదికం పసాదనీయం సన్తిన్ద్రియం సన్తమానసం ఉత్తమదమథసమథమనుప్పత్తం దన్తం గుత్తం యతిన్ద్రియం నాగం. దిస్వాన మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్దాహి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం [ఫాసువిహారఞ్చ (సీ.)] పుచ్ఛ – ‘ఉపజ్ఝాయో మే, భన్తే, ఆయస్మా మహాకచ్చానో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం [ఫాసువిహారఞ్చ (సీ.)] పుచ్ఛతీ’’’తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా సోణో ఆయస్మతో మహాకచ్చానస్స భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా ఆయస్మన్తం మహాకచ్చానం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన సావత్థి తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన సావత్థి జేతవనం అనాథపిణ్డికస్స ఆరామో, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సోణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఉపజ్ఝాయో మే, భన్తే, ఆయస్మా మహాకచ్చానో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం [ఫాసువిహారఞ్చ (సీ.)] పుచ్ఛతీ’’తి.

‘‘కచ్చి, భిక్ఖు, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం, కచ్చిసి అప్పకిలమథేన అద్ధానం ఆగతో, న చ పిణ్డకేన కిలన్తోసీ’’తి? ‘‘ఖమనీయం భగవా, యాపనీయం భగవా, అప్పకిలమథేన చాహం, భన్తే, అద్ధానం ఆగతో, న పిణ్డకేన కిలన్తోమ్హీ’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘ఇమస్సానన్ద, ఆగన్తుకస్స భిక్ఖునో సేనాసనం పఞ్ఞాపేహీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘యస్స ఖో మం భగవా ఆణాపేతి – ‘ఇమస్సానన్ద, ఆగన్తుకస్స భిక్ఖునో సేనాసనం పఞ్ఞాపేహీ’తి, ఇచ్ఛతి భగవా తేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకవిహారే వత్థుం, ఇచ్ఛతి భగవా ఆయస్మతా సోణేన సద్ధిం ఏకవిహారే వత్థు’’న్తి. యస్మిం విహారే భగవా విహరతి, తస్మిం విహారే ఆయస్మతో సోణస్స సేనాసనం పఞ్ఞాపేసి.

అథ ఖో భగవా బహుదేవ రత్తిం అబ్భోకాసే నిసజ్జాయ వీతినామేత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా విహారం పావిసి. ఆయస్మాపి ఖో సోణో బహుదేవ రత్తిం అబ్భోకాసే నిసజ్జాయ వీతినామేత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా విహారం పావిసి. అథ ఖో భగవా రత్తియా పచ్చూససమయం పచ్చుట్ఠాయ ఆయస్మన్తం సోణం అజ్ఝేసి – ‘‘పటిభాతు తం భిక్ఖు ధమ్మో భాసితు’’న్తి.

‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా సోణో భగవతో పటిస్సుత్వా సోళస అట్ఠకవగ్గికాని సబ్బానేవ సరేన అభణి. అథ ఖో భగవా ఆయస్మతో సోణస్స సరభఞ్ఞపరియోసానే అబ్భనుమోది – ‘‘సాధు సాధు, భిక్ఖు, సుగ్గహితాని తే, భిక్ఖు, సోళస అట్ఠకవగ్గికాని సుమనసికతాని సూపధారితాని, కల్యాణియాసి [కల్యాణియా చ (క.), కల్యాణియా చాసి (?)] వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగళాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా. కతి వస్సోసి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఏకవస్సో అహం భగవా’’తి. ‘‘కిస్స పన త్వం, భిక్ఖు, ఏవం చిరం అకాసీ’’తి? ‘‘చిరం దిట్ఠో [చిరదిట్ఠో (సీ.)] మే, భన్తే, కామేసు ఆదీనవో; అపి చ సమ్బాధో ఘరావాసో బహుకిచ్చో బహుకరణీయో’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘దిస్వా ఆదీనవం లోకే, ఞత్వా ధమ్మం నిరూపధిం;

అరియో న రమతీ పాపే, పాపే న రమతీ సుచీ’’తి. ఛట్ఠం;