౧. అమ్బసక్కరపేతవత్థు
౫౧౭. వేసాలీ నామ నగరత్థి వజ్జీనం, తత్థ అహు లిచ్ఛవి అమ్బసక్కరో [అమ్బసక్ఖరో (సీ. స్యా.), అప్పసక్కరో (క.)];
దిస్వాన పేతం నగరస్స బాహిరం, తత్థేవ పుచ్ఛిత్థ తం కారణత్థికో.
౫౧౮. ‘‘సేయ్యా నిసజ్జా నయిమస్స అత్థి, అభిక్కమో నత్థి పటిక్కమో చ;
అసితపీతఖాయితవత్థభోగా, పరిచారికా [పరిచారణా (సీ. పీ.)] సాపి ఇమస్స నత్థి.
౫౧౯. ‘‘యే ఞాతకా దిట్ఠసుతా సుహజ్జా, అనుకమ్పకా యస్స అహేసుం పుబ్బే;
దట్ఠుమ్పి తే దాని న తం లభన్తి, విరాజితత్తో [విరాధితత్తో (సీ. పీ.)] హి జనేన తేన.
౫౨౦. ‘‘న ఓగ్గతత్తస్స భవన్తి మిత్తా, జహన్తి మిత్తా వికలం విదిత్వా;
అత్థఞ్చ దిస్వా పరివారయన్తి, బహూ మిత్తా ఉగ్గతత్తస్స హోన్తి.
౫౨౧. ‘‘నిహీనత్తో సబ్బభోగేహి కిచ్ఛో, సమ్మక్ఖితో సమ్పరిభిన్నగత్తో;
ఉస్సావబిన్దూవ పలిమ్పమానో, అజ్జ సువే జీవితస్సూపరోధో.
౫౨౨. ‘‘ఏతాదిసం ఉత్తమకిచ్ఛప్పత్తం, ఉత్తాసితం పుచిమన్దస్స సూలే;
‘అథ త్వం కేన వణ్ణేన వదేసి యక్ఖ, జీవ భో జీవితమేవ సేయ్యో’’’తి.
౫౨౩. ‘‘సాలోహితో ఏస అహోసి మయ్హం, అహం సరామి పురిమాయ జాతియా;
దిస్వా చ మే కారుఞ్ఞమహోసి రాజ, మా పాపధమ్మో నిరయం పతాయం [పతి + అయం = పతాయం].
౫౨౪. ‘‘ఇతో చుతో లిచ్ఛవి ఏస పోసో, సత్తుస్సదం నిరయం ఘోరరూపం;
ఉపపజ్జతి దుక్కటకమ్మకారీ, మహాభితాపం కటుకం భయానకం.
౫౨౫. ‘‘అనేకభాగేన గుణేన సేయ్యో, అయమేవ సూలో నిరయేన తేన;
ఏకన్తదుక్ఖం కటుకం భయానకం, ఏకన్తతిబ్బం నిరయం పతాయం [పతే + అయం = పతాయం].
౫౨౬. ‘‘ఇదఞ్చ సుత్వా వచనం మమేసో, దుక్ఖూపనీతో విజహేయ్య పాణం;
తస్మా అహం సన్తికే న భణామి, మా మే కతో జీవితస్సూపరోధో’’.
౫౨౭. ‘‘అఞ్ఞాతో ఏసో [అజ్ఝితో ఏస (క.)] పురిసస్స అత్థో, అఞ్ఞమ్పి ఇచ్ఛామసే పుచ్ఛితుం తువం;
ఓకాసకమ్మం సచే నో కరోసి, పుచ్ఛామ తం నో న చ కుజ్ఝితబ్బ’’న్తి.
౫౨౮. ‘‘అద్ధా పటిఞ్ఞా మే తదా అహు [పటిఞ్ఞాతమేతం తదాహు (క.), పటిఞ్ఞా న మేతే తదా అహు (?)], నాచిక్ఖనా అప్పసన్నస్స హోతి;
అకామా సద్ధేయ్యవచోతి కత్వా, పుచ్ఛస్సు మం కామం యథా విసయ్హ’’న్తి [విసయం (క.)].
౫౨౯. ‘‘యం కిఞ్చహం చక్ఖునా పస్సిస్సామి [పస్సామి (క.)], సబ్బమ్పి తాహం అభిసద్దహేయ్యం;
దిస్వావ తం నోపి చే సద్దహేయ్యం, కరేయ్యాసి [కరోహి (కత్థచి)] మే యక్ఖ నియస్సకమ్మ’’న్తి.
౫౩౦. ‘‘సచ్చప్పటిఞ్ఞా తవ మేసా హోతు, సుత్వాన ధమ్మం లభ సుప్పసాదం;
అఞ్ఞత్థికో నో చ పదుట్ఠచిత్తో, యం తే సుతం అసుతఞ్చాపి ధమ్మం;
సబ్బమ్పి అక్ఖిస్సం [సబ్బం ఆచిక్ఖిస్సం (సీ.)] యథా పజానన్తి.
౫౩౧. ‘‘సేతేన అస్సేన అలఙ్కతేన, ఉపయాసి సూలావుతకస్స సన్తికే;
యానం ఇదం అబ్భుతం దస్సనేయ్యం, కిస్సేతం కమ్మస్స అయం విపాకో’’తి.
౫౩౨. ‘‘వేసాలియా నగరస్స [తస్స నగరస్స (సీ. స్యా. పీ.)] మజ్ఝే, చిక్ఖల్లమగ్గే నరకం అహోసి;
గోసీసమేకాహం పసన్నచిత్తో, సేతం [సేతుం (స్యా. క.)] గహేత్వా నరకస్మిం నిక్ఖిపిం.
౫౩౩. ‘‘ఏతస్మిం పాదాని పతిట్ఠపేత్వా, మయఞ్చ అఞ్ఞే చ అతిక్కమిమ్హా;
యానం ఇదం అబ్భుతం దస్సనేయ్యం, తస్సేవ కమ్మస్స అయం విపాకో’’తి.
౫౩౪. ‘‘వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతి, గన్ధో చ తే సబ్బదిసా పవాయతి;
యక్ఖిద్ధిపత్తోసి మహానుభావో, నగ్గో చాసి కిస్స అయం విపాకో’’తి.
౫౩౫. ‘‘అక్కోధనో నిచ్చపసన్నచిత్తో, సణ్హాహి వాచాహి జనం ఉపేమి;
తస్సేవ కమ్మస్స అయం విపాకో, దిబ్బో మే వణ్ణో సతతం పభాసతి.
౫౩౬. ‘‘యసఞ్చ కిత్తిఞ్చ ధమ్మే ఠితానం, దిస్వాన మన్తేమి [దిస్వా సమన్తేమి (క.)] పసన్నచిత్తో;
తస్సేవ కమ్మస్స అయం విపాకో, దిబ్బో మే గన్ధో సతతం పవాయతి.
౫౩౭. ‘‘సహాయానం తిత్థస్మిం న్హాయన్తానం, థలే గహేత్వా నిదహిస్స దుస్సం;
ఖిడ్డత్థికో నో చ పదుట్ఠచిత్తో, తేనమ్హి నగ్గో కసిరా చ వుత్తీ’’తి.
౫౩౮. ‘‘యో కీళమానో పకరోతి పాపం, తస్సేదిసం కమ్మవిపాకమాహు;
అకీళమానో పన యో కరోతి, కిం తస్స కమ్మస్స విపాకమాహూ’’తి.
౫౩౯. ‘‘యే దుట్ఠసఙ్కప్పమనా మనుస్సా, కాయేన వాచాయ చ సఙ్కిలిట్ఠా;
కాయస్స భేదా అభిసమ్పరాయం, అసంసయం తే నిరయం ఉపేన్తి.
౫౪౦. ‘‘అపరే పన సుగతిమాసమానా, దానే రతా సఙ్గహితత్తభావా;
కాయస్స భేదా అభిసమ్పరాయం, అసంసయం తే సుగతిం ఉపేన్తీ’’తి.
౫౪౧. ‘‘తం కిన్తి జానేయ్యమహం అవేచ్చ, కల్యాణపాపస్స అయం విపాకో;
కిం వాహం దిస్వా అభిసద్దహేయ్యం, కో వాపి మం సద్దహాపేయ్య ఏత’’న్తి.
౫౪౨. ‘‘దిస్వా చ సుత్వా అభిసద్దహస్సు, కల్యాణపాపస్స అయం విపాకో;
కల్యాణపాపే ఉభయే అసన్తే, సియా ను సత్తా సుగతా దుగ్గతా వా.
౫౪౩. ‘‘నో చేత్థ కమ్మాని కరేయ్యుం మచ్చా, కల్యాణపాపాని మనుస్సలోకే;
నాహేసుం సత్తా సుగతా దుగ్గతా వా, హీనా పణీతా చ మనుస్సలోకే.
౫౪౪. ‘‘యస్మా చ కమ్మాని కరోన్తి మచ్చా, కల్యాణపాపాని మనుస్సలోకే;
తస్మా హి సత్తా సుగతా దుగ్గతా వా, హీనా పణీతా చ మనుస్సలోకే.
౫౪౫. ‘‘ద్వయజ్జ కమ్మానం విపాకమాహు, సుఖస్స దుక్ఖస్స చ వేదనీయం;
తా దేవతాయో పరిచారయన్తి, పచ్చన్తి బాలా ద్వయతం అపస్సినో.
౫౪౬. ‘‘న మత్థి కమ్మాని సయంకతాని, దత్వాపి మే నత్థి యో [సో (సబ్బత్థ)] ఆదిసేయ్య;
అచ్ఛాదనం సయనమథన్నపానం, తేనమ్హి నగ్గో కసిరా చ వుత్తీ’’తి.
౫౪౭. ‘‘సియా ను ఖో కారణం కిఞ్చి యక్ఖ, అచ్ఛాదనం యేన తువం లభేథ;
ఆచిక్ఖ మే త్వం యదత్థి హేతు, సద్ధాయికం [సద్ధాయితం (సీ. పీ.)] హేతువచో సుణోమా’’తి.
౫౪౮. ‘‘కప్పితకో [కప్పినకో (సీ.)] నామ ఇధత్థి భిక్ఖు, ఝాయీ సుసీలో అరహా విముత్తో;
గుత్తిన్ద్రియో సంవుతపాతిమోక్ఖో, సీతిభూతో ఉత్తమదిట్ఠిపత్తో.
౫౪౯. ‘‘సఖిలో వదఞ్ఞూ సువచో సుముఖో, స్వాగమో సుప్పటిముత్తకో చ;
పుఞ్ఞస్స ఖేత్తం అరణవిహారీ, దేవమనుస్సానఞ్చ దక్ఖిణేయ్యో.
౫౫౦. ‘‘సన్తో విధూమో అనీఘో నిరాసో, ముత్తో విసల్లో అమమో అవఙ్కో;
నిరూపధీ సబ్బపపఞ్చఖీణో, తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తో జుతిమా.
౫౫౧. ‘‘అప్పఞ్ఞాతో దిస్వాపి న చ సుజానో, మునీతి నం వజ్జిసు వోహరన్తి;
జానన్తి తం యక్ఖభూతా అనేజం, కల్యాణధమ్మం విచరన్తం లోకే.
౫౫౨. ‘‘తస్స తువం ఏకయుగం దువే వా, మముద్దిసిత్వాన సచే దదేథ;
పటిగ్గహీతాని చ తాని అస్సు, మమఞ్చ పస్సేథ సన్నద్ధదుస్స’’న్తి.
౫౫౩. ‘‘కస్మిం పదేసే సమణం వసన్తం, గన్త్వాన పస్సేము మయం ఇదాని;
యో మజ్జ [స మజ్జ (సీ.)] కఙ్ఖం విచికిచ్ఛితఞ్చ, దిట్ఠీవిసూకాని వినోదయేయ్యా’’తి.
౫౫౪. ‘‘ఏసో నిసిన్నో కపినచ్చనాయం, పరివారితో దేవతాహి బహూహి;
ధమ్మిం కథం భాసతి సచ్చనామో, సకస్మిమాచేరకే అప్పమత్తో’’తి.
౫౫౫. ‘‘తథాహం [యథాహం (క.)] కస్సామి గన్త్వా ఇదాని, అచ్ఛాదయిస్సం సమణం యుగేన;
పటిగ్గహితాని చ తాని అస్సు, తువఞ్చ పస్సేము సన్నద్ధదుస్స’’న్తి.
౫౫౬. ‘‘మా అక్ఖణే పబ్బజితం ఉపాగమి, సాధు వో లిచ్ఛవి నేస ధమ్మో;
తతో చ కాలే ఉపసఙ్కమిత్వా, తత్థేవ పస్సాహి రహో నిసిన్న’’న్తి.
౫౫౭. తథాతి వత్వా అగమాసి తత్థ, పరివారితో దాసగణేన లిచ్ఛవి;
సో తం నగరం ఉపసఙ్కమిత్వా, వాసూపగచ్ఛిత్థ సకే నివేసనే.
౫౫౮. తతో చ కాలే గిహికిచ్చాని కత్వా, న్హత్వా పివిత్వా చ ఖణం లభిత్వా;
విచేయ్య పేళాతో చ యుగాని అట్ఠ, గాహాపయీ దాసగణేన లిచ్ఛవి.
౫౫౯. సో తం పదేసం ఉపసఙ్కమిత్వా, తం అద్దస సమణం సన్తచిత్తం;
పటిక్కన్తం గోచరతో నివత్తం, సీతిభూతం రుక్ఖమూలే నిసిన్నం.
౫౬౦. తమేనమవోచ ఉపసఙ్కమిత్వా, అప్పాబాధం ఫాసువిహారఞ్చ పుచ్ఛి;
‘‘వేసాలియం లిచ్ఛవిహం భదన్తే, జానన్తి మం లిచ్ఛవి అమ్బసక్కరో.
౫౬౧. ‘‘ఇమాని మే అట్ఠ యుగా సుభాని [యుగాని భన్తే (స్యా. క.)], పటిగణ్హ భన్తే పదదామి తుయ్హం;
తేనేవ అత్థేన ఇధాగతోస్మి, యథా అహం అత్తమనో భవేయ్య’’న్తి.
౫౬౨. ‘‘దూరతోవ సమణబ్రాహ్మణా చ, నివేసనం తే పరివజ్జయన్తి;
పత్తాని భిజ్జన్తి చ తే [భిజ్జన్తి తవ (స్యా. క.)] నివేసనే, సఙ్ఘాటియో చాపి విదాలయన్తి [విపాటయన్తి (సీ.), విపాతయన్తి (క.)].
౫౬౩. ‘‘అథాపరే పాదకుఠారికాహి, అవంసిరా సమణా పాతయన్తి;
ఏతాదిసం పబ్బజితా విహేసం, తయా కతం సమణా పాపుణన్తి.
౫౬౪. ‘‘తిణేన తేలమ్పి న త్వం అదాసి, మూళ్హస్స మగ్గమ్పి న పావదాసి;
అన్ధస్స దణ్డం సయమాదియాసి, ఏతాదిసో కదరియో అసంవుతో తువం;
అథ త్వం కేన వణ్ణేన కిమేవ దిస్వా,
అమ్హేహి సహ సంవిభాగం కరోసీ’’తి.
౫౬౫. ‘‘పచ్చేమి భన్తే యం త్వం వదేసి, విహేసయిం సమణే బ్రాహ్మణే చ;
ఖిడ్డత్థికో నో చ పదుట్ఠచిత్తో, ఏతమ్పి మే దుక్కటమేవ భన్తే.
౫౬౬. ‘‘ఖిడ్డాయ యక్ఖో పసవిత్వా పాపం, వేదేతి దుక్ఖం అసమత్తభోగీ;
దహరో యువా నగ్గనియస్స భాగీ, కిం సు తతో దుక్ఖతరస్స హోతి.
౫౬౭. ‘‘తం దిస్వా సంవేగమలత్థం భన్తే, తప్పచ్చయా వాపి [తప్పచ్చయా తాహం (సీ.), తప్పచ్చయా చాహం (పీ.)] దదామి దానం;
పటిగణ్హ భన్తే వత్థయుగాని అట్ఠ, యక్ఖస్సిమా గచ్ఛన్తు దక్ఖిణాయో’’తి.
౫౬౮. ‘‘అద్ధా హి దానం బహుధా పసత్థం, దదతో చ తే అక్ఖయధమ్మమత్థు;
పటిగణ్హామి తే వత్థయుగాని అట్ఠ, యక్ఖస్సిమా గచ్ఛన్తు దక్ఖిణాయో’’తి.
౫౬౯. తతో హి సో ఆచమయిత్వా లిచ్ఛవి, థేరస్స దత్వాన యుగాని అట్ఠ;
‘పటిగ్గహితాని చ తాని అస్సు, యక్ఖఞ్చ పస్సేథ సన్నద్ధదుస్సం’.
౫౭౦. తమద్దసా చన్దనసారలిత్తం, ఆజఞ్ఞమారూళ్హముళారవణ్ణం;
అలఙ్కతం సాధునివత్థదుస్సం, పరివారితం యక్ఖమహిద్ధిపత్తం.
౫౭౧. సో తం దిస్వా అత్తమనా ఉదగ్గో, పహట్ఠచిత్తో చ సుభగ్గరూపో;
కమ్మఞ్చ దిస్వాన మహావిపాకం, సన్దిట్ఠికం చక్ఖునా సచ్ఛికత్వా.
౫౭౨. తమేనమవోచ ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘దస్సామి దానం సమణబ్రాహ్మణానం;
న చాపి మే కిఞ్చి అదేయ్యమత్థి, తువఞ్చ మే యక్ఖ బహూపకారో’’తి.
౫౭౩. ‘‘తువఞ్చ మే లిచ్ఛవి ఏకదేసం, అదాసి దానాని అమోఘమేతం;
స్వాహం కరిస్సామి తయావ సక్ఖిం, అమానుసో మానుసకేన సద్ధి’’న్తి.
౫౭౪. ‘‘గతీ చ బన్ధూ చ పరాయణఞ్చ [పరాయనఞ్చ (స్యా. క.)], మిత్తో మమాసి అథ దేవతా మే [దేవతాసి (సీ. స్యా.)];
యాచామి తం [యాచామహం (సీ.)] పఞ్జలికో భవిత్వా, ఇచ్ఛామి తం యక్ఖ పునాపి దట్ఠు’’న్తి.
౫౭౫. ‘‘సచే తువం అస్సద్ధో భవిస్ససి, కదరియరూపో విప్పటిపన్నచిత్తో;
త్వం నేవ మం లచ్ఛసి [తేనేవ మం న లచ్ఛసీ (సీ.), తేనేవ మం లిచ్ఛవి (స్యా.), తేనేవ మం లచ్ఛసి (క.)] దస్సనాయ, దిస్వా చ తం నోపి చ ఆలపిస్సం.
౫౭౬. ‘‘సచే పన త్వం భవిస్ససి ధమ్మగారవో, దానే రతో సఙ్గహితత్తభావో;
ఓపానభూతో సమణబ్రాహ్మణానం, ఏవం మమం లచ్ఛసి దస్సనాయ.
౫౭౭. ‘‘దిస్వా చ తం ఆలపిస్సం భదన్తే, ఇమఞ్చ సూలతో లహుం పముఞ్చ;
యతో నిదానం అకరిమ్హ సక్ఖిం, మఞ్ఞామి సూలావుతకస్స కారణా.
౫౭౮. ‘‘తే అఞ్ఞమఞ్ఞం అకరిమ్హ సక్ఖిం, అయఞ్చ సూలతో [సూలావుతో (సీ. స్యా.)] లహుం పముత్తో;
సక్కచ్చ ధమ్మాని సమాచరన్తో, ముచ్చేయ్య సో నిరయా చ తమ్హా;
కమ్మం సియా అఞ్ఞత్ర వేదనీయం.
౫౭౯. ‘‘కప్పితకఞ్చ ఉపసఙ్కమిత్వా, తేనేవ [తేన (స్యా. క.)] సహ సంవిభజిత్వా కాలే;
సయం ముఖేనూపనిసజ్జ పుచ్ఛ, సో తే అక్ఖిస్సతి ఏతమత్థం.
౫౮౦. ‘‘తమేవ భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా, పుచ్ఛస్సు అఞ్ఞత్థికో నో చ పదుట్ఠచిత్తో;
సో తే సుతం అసుతఞ్చాపి ధమ్మం,
సబ్బమ్పి అక్ఖిస్సతి యథా పజాన’’న్తి.
౫౮౧. సో తత్థ రహస్సం సముల్లపిత్వా, సక్ఖిం కరిత్వాన అమానుసేన;
పక్కామి సో లిచ్ఛవీనం సకాసం, అథ బ్రవి పరిసం సన్నిసిన్నం.
౫౮౨. ‘‘సుణన్తు భోన్తో మమ ఏకవాక్యం, వరం వరిస్సం లభిస్సామి అత్థం;
సూలావుతో పురిసో లుద్దకమ్మో, పణీహితదణ్డో [పణీతనణ్డో (క.)] అనుసత్తరూపో [అనుపక్కరూపో (క.)].
౫౮౩. ‘‘ఏత్తావతా వీసతిరత్తిమత్తా, యతో ఆవుతో నేవ జీవతి న మతో;
తాహం మోచయిస్సామి దాని, యథామతిం అనుజానాతు సఙ్ఘో’’తి.
౫౮౪. ‘‘ఏతఞ్చ అఞ్ఞఞ్చ లహుం పముఞ్చ, కో తం వదేథ [వదేథాతి (క.), వదేథ చ (స్యా.)] తథా కరోన్తం;
యథా పజానాసి తథా కరోహి, యథామతిం అనుజానాతి సఙ్ఘో’’తి.
౫౮౫. సో తం పదేసం ఉపసఙ్కమిత్వా, సూలావుతం మోచయి ఖిప్పమేవ;
‘మా భాయి సమ్మా’తి చ తం అవోచ, తికిచ్ఛకానఞ్చ ఉపట్ఠపేసి.
౫౮౬. ‘‘కప్పితకఞ్చ ఉపసఙ్కమిత్వా, తేనేవ సహ [తేన సమం (సీ.), తేన సహ (స్యా. క.)] సంవిభజిత్వా కాలే;
సయం ముఖేనూపనిసజ్జ లిచ్ఛవి, తథేవ పుచ్ఛిత్థ నం కారణత్థికో.
౫౮౭. ‘‘సూలావుతో పురిసో లుద్దకమ్మో, పణీతదణ్డో అనుసత్తరూపో;
ఏత్తావతా వీసతిరత్తిమత్తా, యతో ఆవుతో నేవ జీవతి న మతో.
౫౮౮. ‘‘సో మోచితో గన్త్వా మయా ఇదాని, ఏతస్స యక్ఖస్స వచో హి భన్తే;
సియా ను ఖో కారణం కిఞ్చిదేవ, యేన సో నిరయం నో వజేయ్య.