౫౬-౬౩. సచ్చఞాణచతుక్కద్వయనిద్దేసో

౧౦౮. కథం పరిఞ్ఞట్ఠే పఞ్ఞా దుక్ఖే ఞాణం, పహానట్ఠే పఞ్ఞా సముదయే ఞాణం, సచ్ఛికిరియట్ఠే పఞ్ఞా నిరోధే ఞాణం, భావనట్ఠే పఞ్ఞా మగ్గే ఞాణం? దుక్ఖస్స పీళనట్ఠో సఙ్ఖతట్ఠో సన్తాపట్ఠో విపరిణామట్ఠో పరిఞ్ఞాతట్ఠో; సముదయస్స ఆయూహనట్ఠో నిదానట్ఠో సఞ్ఞోగట్ఠో పలిబోధట్ఠో పహానట్ఠో; నిరోధస్స నిస్సరణట్ఠో వివేకట్ఠో అసఙ్ఖతట్ఠో అమతట్ఠో సచ్ఛికిరియట్ఠో; మగ్గస్స నియ్యానట్ఠో హేతుట్ఠో దస్సనట్ఠో ఆధిపతేయ్యట్ఠో భావనట్ఠో. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘పరిఞ్ఞట్ఠే పఞ్ఞా దుక్ఖే ఞాణం, పహానట్ఠే పఞ్ఞా సముదయే ఞాణం, సచ్ఛికిరియట్ఠే పఞ్ఞా నిరోధే ఞాణం, భావనట్ఠే పఞ్ఞా మగ్గే ఞాణం’’.

౧౦౯. కథం దుక్ఖే ఞాణం, దుక్ఖసముదయే ఞాణం, దుక్ఖనిరోధే ఞాణం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ ఞాణం? మగ్గసమఙ్గిస్స ఞాణం దుక్ఖే పేతం ఞాణం, దుక్ఖసముదయే పేతం ఞాణం, దుక్ఖనిరోధే పేతం ఞాణం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ పేతం ఞాణం.

తత్థ కతమం దుక్ఖే ఞాణం? దుక్ఖం ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరి మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి దుక్ఖే ఞాణం. దుక్ఖసముదయం ఆరబ్భ…పే… దుక్ఖనిరోధం ఆరబ్భ…పే… దుక్ఖనిరోధగామినిం పటిపదం ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ ఞాణం. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘దుక్ఖే ఞాణం, దుక్ఖసముదయే ఞాణం, దుక్ఖనిరోధే ఞాణం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ ఞాణం’’.

సచ్చఞాణచతుక్కద్వయనిద్దేసో తేసట్ఠిమో.