౪. సుద్ధట్ఠకసుత్తనిద్దేసో

అథ సుద్ధట్ఠకసుత్తనిద్దేసం వక్ఖతి –

౨౩. పస్సామి సుద్ధం పరమం అరోగం,దిట్ఠేన సంసుద్ధి నరస్స హోతి;

ఏవాభిజానం పరమన్తి ఞత్వా, సుద్ధానుపస్సీతి పచ్చేతి ఞాణం.

పస్సామి సుద్ధం పరమం అరోగన్తి. పస్సామి సుద్ధన్తి పస్సామి సుద్ధం, దక్ఖామి సుద్ధం, ఓలోకేమి సుద్ధం, నిజ్ఝాయామి సుద్ధం, ఉపపరిక్ఖామి సుద్ధం. పరమం అరోగన్తి పరమం ఆరోగ్యప్పత్తం తాణప్పత్తం లేణప్పత్తం సరణప్పత్తం అభయప్పత్తం అచ్చుతప్పత్తం అమతప్పత్తం నిబ్బానప్పత్తన్తి – పస్సామి సుద్ధం పరమం అరోగం.

దిట్ఠేన సంసుద్ధి నరస్స హోతీతి. చక్ఖువిఞ్ఞాణం [చక్ఖువిఞ్ఞాణేన (సీ. స్యా.)] రూపదస్సనేన నరస్స సుద్ధి విసుద్ధి పరిసుద్ధి, ముత్తి విముత్తి పరిముత్తి హోతి, నరో సుజ్ఝతి విసుజ్ఝతి పరిసుజ్ఝతి, ముచ్చతి విముచ్చతి పరిముచ్చతీతి – దిట్ఠేన సంసుద్ధి నరస్స హోతి.

ఏవాభిజానం పరమన్తి ఞత్వాతి. ఏవం అభిజానన్తో ఆజానన్తో విజానన్తో పటివిజానన్తో పటివిజ్ఝన్తో. ‘‘ఇదం పరమం అగ్గం సేట్ఠం విసిట్ఠం పామోక్ఖం ఉత్తమం పవర’’న్తి ఞత్వా జానిత్వా తులయిత్వా తీరయిత్వా విభావయిత్వా విభూతం కత్వాతి – ఏవాభిజానం పరమన్తి ఞత్వా.

సుద్ధానుపస్సీతి పచ్చేతి ఞాణన్తి. యో సుద్ధం పస్సతి, సో సుద్ధానుపస్సీ, పచ్చేతిఞాణన్తి చక్ఖువిఞ్ఞాణం రూపదస్సనేన ఞాణన్తి పచ్చేతి, మగ్గోతి పచ్చేతి, పథోతి పచ్చేతి, నియ్యానన్తి పచ్చేతీతి – సుద్ధానుపస్సీ పచ్చేతి ఞాణం.

తేనాహ భగవా –

‘‘పస్సామి సుద్ధం పరమం అరోగం, దిట్ఠేన సంసుద్ధి నరస్స హోతి;

ఏవాభిజానం పరమన్తి ఞత్వా, సుద్ధానుపస్సీతి పచ్చేతి ఞాణ’’న్తి.

౨౪. దిట్ఠేన చే సుద్ధి నరస్స హోతి,ఞాణేన వా సో పజహాతి దుక్ఖం;

అఞ్ఞేన సో సుజ్ఝతి సోపధీకో, దిట్ఠీ హి నం పావ తథా వదానం.

దిట్ఠేన చే సుద్ధి నరస్స హోతీతి. చక్ఖువిఞ్ఞాణం రూపదస్సనేన చే నరస్స సుద్ధి విసుద్ధి పరిసుద్ధి, ముత్తి విముత్తి పరిముత్తి హోతి, నరో సుజ్ఝతి విసుజ్ఝతి పరిసుజ్ఝతి, ముచ్చతి విముచ్చతి పరిముచ్చతీతి – దిట్ఠేన చే సుద్ధి నరస్స హోతి.

ఞాణేన వా సో పజహాతి దుక్ఖన్తి చక్ఖువిఞ్ఞాణం రూపదస్సనేన చే నరో జాతిదుక్ఖం పజహతి, జరాదుక్ఖం పజహతి, బ్యాధిదుక్ఖం పజహతి, మరణదుక్ఖం పజహతి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసదుక్ఖం పజహతీతి – ఞాణేన వా సో పజహాతి దుక్ఖం.

అఞ్ఞేన సో సుజ్ఝతి సోపధీకోతి. అఞ్ఞేన అసుద్ధిమగ్గేన మిచ్ఛాపటిపదాయ అనియ్యానికపథేన అఞ్ఞత్ర సతిపట్ఠానేహి అఞ్ఞత్ర సమ్మప్పధానేహి అఞ్ఞత్ర ఇద్ధిపాదేహి అఞ్ఞత్ర ఇన్ద్రియేహి అఞ్ఞత్ర బలేహి అఞ్ఞత్ర బోజ్ఝఙ్గేహి అఞ్ఞత్ర అరియా అట్ఠఙ్గికా మగ్గా నరో సుజ్ఝతి విసుజ్ఝతి పరిసుజ్ఝతి, ముచ్చతి విముచ్చతి పరిముచ్చతి. సోపధీకోతి సరాగో సదోసో సమోహో సమానో సతణ్హో సదిట్ఠి సకిలేసో సఉపాదానోతి – అఞ్ఞేన సో సుజ్ఝతి సోపధీకో.

దిట్ఠీ హి నం పావ తథా వదానన్తి. సావ దిట్ఠి తం పుగ్గలం పావదతి – ఇతి వాయం పుగ్గలో మిచ్ఛాదిట్ఠికో విపరీతదస్సనో. తథా వదానన్తి తథా వదన్తం కథేన్తం భణన్తం దీపయన్తం వోహరన్తం. ‘‘సస్సతో లోకో, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి తథా వదన్తం కథేన్తం భణన్తం దీపయన్తం వోహరన్తం. ‘‘అసస్సతో లోకో…పే… అన్తవా లోకో… అనన్తవా లోకో… తం జీవం తం సరీరం… అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీరం… హోతి తథాగతో పరం మరణా… న హోతి తథాగతో పరం మరణా… హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా… నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా, ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞ’’న్తి తథా వదన్తం కథేన్తం భణన్తం దీపయన్తం వోహరన్తన్తి – దిట్ఠీ హి నం పావ తథా వదానం.

తేనాహ భగవా –

‘‘దిట్ఠేన చే సుద్ధి నరస్స హోతి, ఞాణేన వా సో పజహాతి దుక్ఖం;

అఞ్ఞేన సో సుజ్ఝతి సోపధీకో, దిట్ఠీ హి నం పావ తథా వదాన’’న్తి.

౨౫. న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ,దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వా;

పుఞ్ఞే చ పాపే చ అనూపలిత్తో, అత్తఞ్జహో నయిధ పకుబ్బమానో.

న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వాతి. నాతి పటిక్ఖేపో. బ్రాహ్మణోతి సత్తన్నం ధమ్మానం బాహితత్తా బ్రాహ్మణో – సక్కాయదిట్ఠి బాహితా హోతి, విచికిచ్ఛా బాహితా హోతి, సీలబ్బతపరామాసో బాహితో హోతి, రాగో బాహితో హోతి, దోసో బాహితో హోతి, మోహో బాహితో హోతి, మానో బాహితో హోతి. బాహితాస్స హోన్తి పాపకా అకుసలా ధమ్మా సంకిలేసికా పోనోభవికా సదరా దుక్ఖవిపాకా ఆయతిం జాతిజరామరణియా.

బాహిత్వా సబ్బపాపకాని, [సభియాతి భగవా]

విమలో సాధుసమాహితో ఠితత్తో;

సంసారమతిచ్చ కేవలీ సో, అసితో [అనిస్సితో (స్యా.)] తాది పవుచ్చతే స బ్రహ్మా.

న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహాతి. బ్రాహ్మణో అఞ్ఞేన అసుద్ధిమగ్గేన మిచ్ఛాపటిపదాయ అనియ్యానికపథేన అఞ్ఞత్ర సతిపట్ఠానేహి అఞ్ఞత్ర సమ్మప్పధానేహి అఞ్ఞత్ర ఇద్ధిపాదేహి అఞ్ఞత్ర ఇన్ద్రియేహి అఞ్ఞత్ర బలేహి అఞ్ఞత్ర బోజ్ఝఙ్గేహి అఞ్ఞత్ర అరియేన అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం, ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం, నాహ న కథేతి న భణతి న దీపయతి న వోహరతీతి – న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ.

దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వాతి. సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా దిట్ఠిసుద్ధికా. తే ఏకచ్చానం రూపానం దస్సనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి, ఏకచ్చానం రూపానం దస్సనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి. కతమేసం రూపానం దస్సనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి? తే కాలతో వుట్ఠహిత్వా అభిమఙ్గలగతాని రూపాని పస్సన్తి – చాటకసకుణం [వాతసకుణం (స్యా.), చాపసకుణం (క.)] పస్సన్తి, ఫుస్సవేళువలట్ఠిం పస్సన్తి, గబ్భినిత్థిం పస్సన్తి, కుమారకం ఖన్ధే ఆరోపేత్వా గచ్ఛన్తం పస్సన్తి, పుణ్ణఘటం పస్సన్తి, రోహితమచ్ఛం పస్సన్తి, ఆజఞ్ఞం పస్సన్తి, ఆజఞ్ఞరథం పస్సన్తి, ఉసభం పస్సన్తి, గోకపిలం పస్సన్తి. ఏవరూపానం రూపానం దస్సనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి. కతమేసం రూపానం దస్సనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి? పలాలపుఞ్జం పస్సన్తి, తక్కఘటం పస్సన్తి, రిత్తఘటం పస్సన్తి, నటం పస్సన్తి, నగ్గసమణకం పస్సన్తి, ఖరం పస్సన్తి, ఖరయానం పస్సన్తి, ఏకయుత్తయానం పస్సన్తి, కాణం పస్సన్తి, కుణిం పస్సన్తి, ఖఞ్జం పస్సన్తి, పక్ఖహతం [పక్ఖపాదం (క.)] పస్సన్తి, జిణ్ణకం పస్సన్తి, బ్యాధికం [బ్యాధితం (సీ.)] పస్సన్తి. ఏవరూపానం రూపానం దస్సనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి. ఇమే తే సమణబ్రాహ్మణా దిట్ఠిసుద్ధికా. తే దిట్ఠేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి.

సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా సుతసుద్ధికా. తే ఏకచ్చానం సద్దానం సవనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి, ఏకచ్చానం సద్దానం సవనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి. కతమేసం సద్దానం సవనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి? తే కాలతో వుట్ఠహిత్వా అభిమఙ్గలగతాని సద్దాని సుణన్తి – వడ్ఢాతి వా వడ్ఢమానాతి వా పుణ్ణాతి వా ఫుస్సాతి వా అసోకాతి వా సుమనాతి వా సునక్ఖత్తాతి వా సుమఙ్గలాతి వా సిరీతి వా సిరీవడ్ఢాతి వా. ఏవరూపానం సద్దానం సవనం మఙ్గలం పచ్చేన్తి. కతమేసం సద్దానం సవనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి? కాణోతి వా కుణీతి వా ఖఞ్జోతి వా పక్ఖహతోతి వా జిణ్ణకోతి వా బ్యాధికోతి వా మతోతి వా ఛిన్దన్తి వా భిన్దన్తి వా దడ్ఢన్తి వా నట్ఠన్తి వా నత్థీతి వా. ఏవరూపానం సద్దానం సవనం అమఙ్గలం పచ్చేన్తి. ఇమే తే సమణబ్రాహ్మణా సుతసుద్ధికా. తే సుతేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి.

సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా సీలసుద్ధికా. తే సీలమత్తేన సంయమమత్తేన సంవరమత్తేన అవీతిక్కమమత్తేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి. సమణోముణ్డికాపుత్తో [సమణో మణ్డికాపుత్తో (సీ.), సమణముణ్డికాపుత్తో (స్యా.)] ఏవమాహ – ‘‘చతూహి ఖో అహం, గహపతి [థపతి (సీ. స్యా.) ఏవముపరిపి], ధమ్మేహి సమన్నాగతం పురిసపుగ్గలం పఞ్ఞాపేమి సమ్పన్నకుసలం పరమకుసలం ఉత్తమపత్తిప్పత్తం సమణం అయోజ్జం. కతమేహి చతూహి? ఇధ, గహపతి, న కాయేన పాపకం కమ్మం కరోతి, న పాపకం వాచం భాసతి, న పాపకం సఙ్కప్పం సఙ్కప్పతి, న పాపకం ఆజీవం ఆజీవతి. ఇమేహి ఖో అహం, గహపతి, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతం పురిసపుగ్గలం పఞ్ఞాపేమి సమ్పన్నకుసలం పరమకుసలం ఉత్తమపత్తిప్పత్తం సమణం అయోజ్జం’’. ఏవమేవ సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా సీలసుద్ధికా, తే సీలమత్తేన సంయమమత్తేన సంవరమత్తేన అవీతిక్కమమత్తేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి.

సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా వతసుద్ధికా. తే హత్థివతికా వా హోన్తి, అస్సవతికా వా హోన్తి, గోవతికా వా హోన్తి, కుక్కురవతికా వా హోన్తి, కాకవతికా వా హోన్తి, వాసుదేవవతికా వా హోన్తి, బలదేవవతికా వా హోన్తి, పుణ్ణభద్దవతికా వా హోన్తి, మణిభద్దవతికా వా హోన్తి, అగ్గివతికా వా హోన్తి, నాగవతికా వా హోన్తి, సుపణ్ణవతికా వా హోన్తి, యక్ఖవతికా వా హోన్తి, అసురవతికా వా హోన్తి, గన్ధబ్బవతికా వా హోన్తి, మహారాజవతికా వా హోన్తి, చన్దవతికా వా హోన్తి, సూరియవతికా వా హోన్తి, ఇన్దవతికా వా హోన్తి, బ్రహ్మవతికా వా హోన్తి, దేవవతికా వా హోన్తి, దిసావతికా వా హోన్తి. ఇమే తే సమణబ్రాహ్మణా వతసుద్ధికా. తే వతేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి.

సన్తేకే సమణబ్రాహ్మణా ముతసుద్ధికా. తే కాలతో ఉట్ఠహిత్వా పథవిం ఆమసన్తి, హరితం ఆమసన్తి, గోమయం ఆమసన్తి, కచ్ఛపం ఆమసన్తి, ఫాలం అక్కమన్తి, తిలవాహం ఆమసన్తి, ఫుస్సతిలం ఖాదన్తి, ఫుస్సతేలం మక్ఖేన్తి, ఫుస్సదన్తకట్ఠం ఖాదన్తి, ఫుస్సమత్తికాయ న్హాయన్తి, ఫుస్ససాటకం నివాసేన్తి, ఫుస్సవేఠనం వేఠేన్తి. ఇమే తే సమణబ్రాహ్మణా ముతసుద్ధికా. తే ముతేన సుద్ధిం విసుద్ధిం పరిసుద్ధిం ముత్తిం విముత్తిం పరిముత్తిం పచ్చేన్తి. న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ.

దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వాతి. బ్రాహ్మణో దిట్ఠసుద్ధియాపి సుద్ధిం నాహ, సుతసుద్ధియాపి సుద్ధిం నాహ, సీలసుద్ధియాపి సుద్ధిం నాహ, వతసుద్ధియాపి సుద్ధిం నాహ, ముతసుద్ధియాపి సుద్ధిం నాహ న కథేతి న భణతి న దీపయతి న వోహరతీతి – న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వా.

పుఞ్ఞే చ పాపే చ అనూపలిత్తోతి. పుఞ్ఞం వుచ్చతి యం కిఞ్చి తేధాతుకం కుసలాభిసఙ్ఖారం, అపుఞ్ఞం వుచ్చతి సబ్బం అకుసలం. యతో పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారో చ అపుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారో చ ఆనేఞ్జాభిసఙ్ఖారో చ పహీనా హోన్తి ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావంకతా ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా; ఏత్తావతా పుఞ్ఞే చ పాపే చ న లిమ్పతి న పలిమ్పతి న ఉపలిమ్పతి అలిత్తో అపలిత్తో అనూపలిత్తో నిక్ఖన్తో నిస్సటో విప్పముత్తో విసఞ్ఞుత్తో విమరియాదికతేన చేతసా విహరతీతి – పుఞ్ఞే చ పాపే చ అనూపలిత్తో.

అత్తఞ్జహో నయిధ పకుబ్బమానోతి. అత్తఞ్జహోతి అత్తదిట్ఠిజహో. అత్తఞ్జహోతి గాహం జహో [గాహజహో (సీ. స్యా.), అత్తగాహం జహో (క.)]. అత్తఞ్జహోతి తణ్హావసేన దిట్ఠివసేన గహితం పరామట్ఠం అభినివిట్ఠం అజ్ఝోసితం అధిముత్తం, సబ్బం తం చత్తం హోతి వన్తం ముత్తం పహీనం పటినిస్సట్ఠం. నయిధ పకుబ్బమానోతి పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారం వా అపుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారం వా ఆనేఞ్జాభిసఙ్ఖారం వా అపకుబ్బమానో అజనయమానో అసఞ్జనయమానో అనిబ్బత్తయమానో అనభినిబ్బత్తయమానోతి – అత్తఞ్జహో నయిధ పకుబ్బమానో.

తేనాహ భగవా –

‘‘న బ్రాహ్మణో అఞ్ఞతో సుద్ధిమాహ, దిట్ఠే సుతే సీలవతే ముతే వా;

పుఞ్ఞే చ పాపే చ అనూపలిత్తో, అత్తఞ్జహో నయిధ పకుబ్బమానో’’తి.

౨౬. పురిమం పహాయ అపరం సితాసే,ఏజానుగా తే న తరన్తి సఙ్గం;

తే ఉగ్గహాయన్తి నిరస్సజన్తి, కపీవ సాఖం పముఞ్చం [పముఖం (సీ. స్యా.)] గహాయ.

పురిమం పహాయ అపరం సితాసేతి. పురిమం సత్థారం పహాయ పరం సత్థారం నిస్సితా; పురిమం ధమ్మక్ఖానం పహాయ అపరం ధమ్మక్ఖానం నిస్సితా; పురిమం గణం పహాయ అపరం గణం నిస్సితా; పురిమం దిట్ఠిం పహాయ అపరం దిట్ఠిం నిస్సితా; పురిమం పటిపదం పహాయ అపరం పటిపదం నిస్సితా; పురిమం మగ్గం పహాయ అపరం మగ్గం నిస్సితా సన్నిస్సితా అల్లీనా ఉపగతా అజ్ఝోసితా అధిముత్తాతి – పురిమం పహాయ అపరం సితాసే.

ఏజానుగా తే న తరన్తి సఙ్గన్తి. ఏజా వుచ్చతి తణ్హా. యో రాగో సారాగో…పే… అభిజ్ఝా లోభో అకుసలమూలం. ఏజానుగాతి ఏజానుగా ఏజానుగతా ఏజానుసటా ఏజాయ పన్నా పతితా అభిభూతా పరియాదిన్నచిత్తా. తే న తరన్తి సఙ్గన్తి రాగసఙ్గం దోససఙ్గం మోహసఙ్గం మానసఙ్గం దిట్ఠిసఙ్గం కిలేససఙ్గం దుచ్చరితసఙ్గం న తరన్తి న ఉత్తరన్తి న పతరన్తి న సమతిక్కమన్తి న వీతివత్తన్తీతి – ఏజానుగా తే న తరన్తి సఙ్గం.

తే ఉగ్గహాయన్తి నిరస్సజన్తీతి సత్థారం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం సత్థారం గణ్హన్తి; ధమ్మక్ఖానం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం ధమ్మక్ఖానం గణ్హన్తి; గణం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం గణం గణ్హన్తి; దిట్ఠిం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం దిట్ఠిం గణ్హన్తి; పటిపదం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం పటిపదం గణ్హన్తి; మగ్గం గణ్హన్తి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం మగ్గం గణ్హన్తి; గణ్హన్తి చ ముఞ్చన్తి చ ఆదియన్తి చ నిరస్సజన్తి చాతి – తే ఉగ్గహాయన్తి నిరస్సజన్తి.

కపీవ సాఖం పముఞ్చం గహాయాతి. యథా మక్కటో అరఞ్ఞే పవనే చరమానో సాఖం గణ్హాతి, తం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞం సాఖం గణ్హాతి. ఏవమేవ పుథుసమణబ్రాహ్మణా పుథుదిట్ఠిగతాని గణ్హన్తి చ ముఞ్చన్తి చ ఆదియన్తి చ నిరస్సజన్తి చాతి – కపీవ సాఖం పముఞ్చం గహాయ.

తేనాహ భగవా –

‘‘పురిమం పహాయ అపరం సితాసే, ఏజానుగా తే న తరన్తి సఙ్గం;

తే ఉగ్గహాయన్తి నిరస్సజన్తి, కపీవ సాఖం పముఞ్చం గహాయా’’తి.

౨౭. సయం సమాదాయ వతాని జన్తు, ఉచ్చావచం గచ్ఛతి సఞ్ఞసత్తో;

విద్వా చ వేదేహి సమేచ్చ ధమ్మం, న ఉచ్చావచం గచ్ఛతి భూరిపఞ్ఞో.

సయం సమాదాయ వతాని జన్తూతి. సయం సమాదాయాతి సామం సమాదాయ. వతానీతి హత్థివతం వా అస్సవతం వా గోవతం వా కుక్కూరవతం వా కాకవతం వా వాసుదేవవతం వా బలదేవవతం వా పుణ్ణభద్దవతం వా మణిభద్దవతం వా అగ్గివతం వా నాగవతం వా సుపణ్ణవతం వా యక్ఖవతం వా అసురవతం వా…పే… దిసావతం వా ఆదాయ సమాదాయ ఆదియిత్వా సమాదియిత్వా గణ్హిత్వా పరామసిత్వా అభినివిసిత్వా. జన్తూతి సత్తో నరో …పే… మనుజోతి – సయం సమాదాయ వతాని జన్తు.

ఉచ్చావచం గచ్ఛతి సఞ్ఞసత్తోతి సత్థారతో సత్థారం గచ్ఛతి; ధమ్మక్ఖానతో ధమ్మక్ఖానం గచ్ఛతి; గణతో గణం గచ్ఛతి; దిట్ఠియా దిట్ఠిం గచ్ఛతి; పటిపదాయ పటిపదం గచ్ఛతి; మగ్గతో మగ్గం గచ్ఛతి. సఞ్ఞసత్తోతి కామసఞ్ఞాయ బ్యాపాదసఞ్ఞాయ విహింసాసఞ్ఞాయ దిట్ఠిసఞ్ఞాయ సత్తో విసత్తో ఆసత్తో లగ్గో లగ్గితో పలిబుద్ధో. యథా భిత్తిఖిలే వా నాగదన్తే వా భణ్డం సత్తం విసత్తం ఆసత్తం లగ్గం లగ్గితం పలిబుద్ధం, ఏవమేవ కామసఞ్ఞాయ బ్యాపాదసఞ్ఞాయ విహింసాసఞ్ఞాయ దిట్ఠిసఞ్ఞాయ సత్తో విసత్తో ఆసత్తో లగ్గో లగ్గితో పలిబుద్ధోతి – ఉచ్చావచం గచ్ఛతి సఞ్ఞసత్తో.

విద్వా చ వేదేహి సమేచ్చ ధమ్మన్తి. విద్వాతి విద్వా విజ్జాగతో ఞాణీ విభావీ మేధావీ. వేదేహీతి వేదా వుచ్చన్తి చతూసు మగ్గేసు ఞాణం పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో వీమంసా విపస్సనా సమ్మాదిట్ఠి. తేహి వేదేహి జాతిజరామరణస్స అన్తగతో అన్తప్పత్తో, కోటిగతో కోటిప్పత్తో, పరియన్తగతో పరియన్తప్పత్తో, వోసానగతో వోసానప్పత్తో, తాణగతో తాణప్పత్తో, లేణగతో లేణప్పత్తో, సరణగతో సరణప్పత్తో, అభయగతో అభయప్పత్తో, అచ్చుతగతో అచ్చుతప్పత్తో, అమతగతో అమతప్పత్తో, నిబ్బానగతో నిబ్బానప్పత్తో. వేదానం వా అన్తగతోతి వేదగూ, వేదేహి వా అన్తగతోతి వేదగూ, సత్తన్నం వా ధమ్మానం విదితత్తా వేదగూ. సక్కాయదిట్ఠి విదితా హోతి, విచికిచ్ఛా విదితా హోతి, సీలబ్బతపరామాసో విదితో హోతి, రాగో విదితో హోతి, దోసో విదితో హోతి, మోహో విదితో హోతి, మానో విదితో హోతి, విదితాస్స హోన్తి పాపకా అకుసలా ధమ్మా సంకిలేసికా పోనోభవికా సదరా దుక్ఖవిపాకా ఆయతిం జాతిజరామరణియా.

వేదాని విచేయ్య కేవలాని, [సభియాతి భగవా]

సమణానం యానీధత్థి [యానిపత్థి (సీ. స్యా.) సు. ని. ౫౩౪] బ్రాహ్మణానం;

సబ్బవేదనాసు వీతరాగో, సబ్బం వేదమతిచ్చ వేదగూ సోతి.

విద్వా చ వేదేహి సమేచ్చ ధమ్మన్తి. సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం. సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; సబ్బే సఙ్ఖారా దుక్ఖాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; సబ్బే ధమ్మా అనత్తాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణన్తి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపన్తి…పే… నామరూపపచ్చయా సళాయతనన్తి… సళాయతనపచ్చయా ఫస్సోతి… ఫస్సపచ్చయా వేదనాతి… వేదనాపచ్చయా తణ్హాతి… తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానన్తి… ఉపాదానపచ్చయా భవోతి… భవపచ్చయా జాతీతి… జాతిపచ్చయా జరామరణన్తి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; అవిజ్జానిరోధా సఙ్ఖారనిరోధోతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; సఙ్ఖారనిరోధా విఞ్ఞాణనిరోధోతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; విఞ్ఞాణనిరోధా నామరూపనిరోధోతి… నామరూపనిరోధా సళాయతననిరోధోతి… సళాయతననిరోధా ఫస్సనిరోధోతి… ఫస్సనిరోధా వేదనానిరోధోతి… వేదనానిరోధా తణ్హానిరోధోతి… తణ్హానిరోధా ఉపాదాననిరోధోతి… ఉపాదాననిరోధా భవనిరోధోతి… భవనిరోధా జాతినిరోధోతి… జాతినిరోధా జరామరణనిరోధోతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; ఇదం దుక్ఖన్తి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; అయం దుక్ఖసముదయోతి… అయం దుక్ఖనిరోధోతి… అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; ఇమే ఆసవాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; అయం ఆసవసముదయోతి… అయం ఆసవనిరోధోతి… అయం ఆసవనిరోధగామినీ పటిపదాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; ఇమే ధమ్మా అభిఞ్ఞేయ్యాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం; ఇమే ధమ్మా పరిఞ్ఞేయ్యాతి… ఇమే ధమ్మా పహాతబ్బాతి… ఇమే ధమ్మా భావేతబ్బాతి … ఇమే ధమ్మా సచ్ఛికాతబ్బాతి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం. ఛన్నం ఫస్సాయతనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం. పఞ్చన్నం ఉపాదానక్ఖన్ధానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం. చతున్నం మహాభూతానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మం. యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం సబ్బం తం నిరోధధమ్మన్తి సమేచ్చ అభిసమేచ్చ ధమ్మన్తి – విద్వా చ వేదేహి సమేచ్చ ధమ్మం.

న ఉచ్చావచం గచ్ఛతి భూరిపఞ్ఞోతి న సత్థారతో సత్థారం గచ్ఛతి, న ధమ్మక్ఖానతో ధమ్మక్ఖానం గచ్ఛతి, న గణతో గణం గచ్ఛతి, న దిట్ఠియా దిట్ఠిం గచ్ఛతి, న పటిపదాయ పటిపదం గచ్ఛతి, న మగ్గతో మగ్గం గచ్ఛతి. భూరిపఞ్ఞోతి భూరిపఞ్ఞో మహాపఞ్ఞో పుథుపఞ్ఞో హాసపఞ్ఞో జవనపఞ్ఞో తిక్ఖపఞ్ఞో నిబ్బేధికపఞ్ఞో. భూరి వుచ్చతి పథవీ. తాయ పథవిసమాయ పఞ్ఞాయ విపులాయ విత్థతాయ సమన్నాగతోతి – న ఉచ్చావచం గచ్ఛతి భూరిపఞ్ఞో.

తేనాహ భగవా –

‘‘సయం సమాదాయ వతాని జన్తు, ఉచ్చావచం గచ్ఛతి సఞ్ఞసత్తో;

విద్వా చ వేదేహి సమేచ్చ ధమ్మం, న ఉచ్చావచం గచ్ఛతి భూరిపఞ్ఞో’’తి.

౨౮. స సబ్బధమ్మేసు విసేనిభూతో,యం కిఞ్చి దిట్ఠం వ సుతం ముతం వా;

తమేవ దస్సిం వివటం చరన్తం, కేనీధ లోకస్మి వికప్పయేయ్య.

స సబ్బధమ్మేసు విసేనిభూతో యం కిఞ్చి దిట్ఠం వ సుతం ముతం వాతి. సేనా వుచ్చతి మారసేనా. కాయదుచ్చరితం మారసేనా, వచీదుచ్చరితం మారసేనా, మనోదుచ్చరితం మారసేనా, రాగో మారసేనా, దోసో మారసేనా, మోహో మారసేనా, కోధో మారసేనా, ఉపనాహో…పే… సబ్బాకుసలాభిసఙ్ఖారా మారసేనా.

వుత్తఞ్హేతం భగవతా –

‘‘కామా తే పఠమా సేనా, దుతియా అరతి వుచ్చతి;

తతియా ఖుప్పిపాసా తే, చతుత్థీ తణ్హా వుచ్చతి.

‘‘పఞ్చమీ థినమిద్ధం తే, ఛట్ఠా భీరూ పవుచ్చతి;

సత్తమీ విచికిచ్ఛా తే, మక్ఖో థమ్భో తే అట్ఠమో.

‘‘లాభో సిలోకో సక్కారో, మిచ్ఛాలద్ధో చ యో యసో;

యో చత్తానం సముక్కంసే, పరే చ అవజానతి.

‘‘ఏసా నముచి తే సేనా, కణ్హస్సాభిప్పహారినీ;

న నం అసురో జినాతి, జేత్వావ లభతే సుఖ’’న్తి.

యతో చతూహి అరియమగ్గేహి సబ్బా చ మారసేనా సబ్బే చ పటిసేనికరా కిలేసా జితా చ పరాజితా చ భగ్గా విప్పలుగ్గా పరమ్ముఖా, సో వుచ్చతి విసేనిభూతో. సో దిట్ఠే విసేనిభూతో, సుతే విసేనిభూతో, ముతే విసేనిభూతో, విఞ్ఞాతే విసేనిభూతోతి – స సబ్బధమ్మేసు విసేనిభూతో యం కిఞ్చి దిట్ఠం వ సుతం ముతం వా.

తమేవ దస్సిం వివటం చరన్తన్తి. తమేవ సుద్ధదస్సిం విసుద్ధదస్సిం పరిసుద్ధదస్సిం వోదాతదస్సిం పరియోదాతదస్సిం. అథ వా, సుద్ధదస్సనం విసుద్ధదస్సనం పరిసుద్ధదస్సనం వోదాతదస్సనం పరియోదాతదస్సనం. వివటన్తి తణ్హాఛదనం దిట్ఠిఛదనం కిలేసఛదనం దుచ్చరితఛదనం అవిజ్జాఛదనం. తాని ఛదనాని వివటాని హోన్తి విద్ధంసితాని ఉగ్ఘాటితాని సముగ్ఘాటితాని పహీనాని సముచ్ఛిన్నాని వూపసన్తాని పటిపస్సద్ధాని అభబ్బుప్పత్తికాని ఞాణగ్గినా దడ్ఢాని. చరన్తన్తి చరన్తం విచరన్తం విహరన్తం ఇరియన్తం వత్తేన్తం పాలేన్తం యపేన్తం యాపేన్తన్తి – తమేవ దస్సిం వివటం చరన్తం.

కేనీధ లోకస్మి వికప్పయేయ్యాతి. కప్పాతి ద్వే కప్పా – తణ్హాకప్పో చ దిట్ఠికప్పో చ…పే… అయం తణ్హాకప్పో…పే… అయం దిట్ఠికప్పో. తస్స తణ్హాకప్పో పహీనో, దిట్ఠికప్పో పటినిస్సట్ఠో. తణ్హాకప్పస్స పహీనత్తా దిట్ఠికప్పస్స పటినిస్సట్ఠత్తా కేన రాగేన కప్పేయ్య, కేన దోసేన కప్పేయ్య, కేన మోహేన కప్పేయ్య, కేన మానేన కప్పేయ్య, కాయ దిట్ఠియా కప్పేయ్య, కేన ఉద్ధచ్చేన కప్పేయ్య, కాయ విచికిచ్ఛాయ కప్పేయ్య, కేహి అనుసయేహి కప్పేయ్య – రత్తోతి వా దుట్ఠోతి వా మూళ్హోతి వా వినిబద్ధోతి వా పరామట్ఠోతి వా విక్ఖేపగతోతి వా అనిట్ఠఙ్గతోతి వా థామగతోతి వా. తే అభిసఙ్ఖారా పహీనా. అభిసఙ్ఖారానం పహీనత్తా గతియో కేన కప్పేయ్య – నేరయికోతి వా తిరచ్ఛానయోనికోతి వా పేత్తివిసయికోతి వా మనుస్సోతి వా దేవోతి వా రూపీతి వా అరూపీతి వా సఞ్ఞీతి వా అసఞ్ఞీతి వా నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి వా. సో హేతు నత్థి, పచ్చయో నత్థి, కారణం నత్థి, యేన కప్పేయ్య వికప్పేయ్య వికప్పం ఆపజ్జేయ్య. లోకస్మిన్తి అపాయలోకే మనుస్సలోకే దేవలోకే ఖన్ధలోకే ధాతులోకే ఆయతనలోకేతి – కేనీధ లోకస్మిం వికప్పయేయ్య.

తేనాహ భగవా –

‘‘స సబ్బధమ్మేసు విసేనిభూతో, యం కిఞ్చి దిట్ఠం వ సుతం ముతం వా;

తమేవ దస్సిం వివటం చరన్తం, కేనీధ లోకస్మి వికప్పయేయ్యా’’తి.

౨౯. న కప్పయన్తి న పురేక్ఖరోన్తి, అచ్చన్తసుద్ధీతి న తే వదన్తి;

ఆదానగన్థం గథితం విసజ్జ, ఆసం న కుబ్బన్తి కుహిఞ్చి లోకే.

న కప్పయన్తి న పురేక్ఖరోన్తీతి. కప్పాతి ద్వే కప్పా – తణ్హాకప్పో చ దిట్ఠికప్పో చ…పే… అయం తణ్హాకప్పో…పే… అయం దిట్ఠికప్పో. తేసం తణ్హాకప్పో పహీనో, దిట్ఠికప్పో పటినిస్సట్ఠో. తణ్హాకప్పస్స పహీనత్తా, దిట్ఠికప్పస్స పటినిస్సట్ఠత్తా తణ్హాకప్పం వా దిట్ఠికప్పం వా న కప్పేన్తి న జనేన్తి న సఞ్జనేన్తి న నిబ్బత్తేన్తి నాభినిబ్బత్తేన్తీతి – న కప్పయన్తి. న పురేక్ఖరోన్తీతి. పురేక్ఖారాతి ద్వే పురేక్ఖారా – తణ్హాపురేక్ఖారో చ దిట్ఠిపురేక్ఖారో చ…పే… అయం తణ్హాపురేక్ఖారో…పే… అయం దిట్ఠిపురేక్ఖారో. తేసం తణ్హాపురేక్ఖారో పహీనో, దిట్ఠిపురేక్ఖారో పటినిస్సట్ఠో. తణ్హాపురేక్ఖారస్స పహీనత్తా, దిట్ఠిపురేక్ఖారస్స పటినిస్సట్ఠత్తా న తణ్హం వా న దిట్ఠిం వా పురతో కత్వా చరన్తి, న తణ్హాధజా న తణ్హాకేతూ న తణ్హాధిపతేయ్యా, న దిట్ఠిధజా న దిట్ఠికేతూ న దిట్ఠాధిపతేయ్యా, న తణ్హాయ వా న దిట్ఠియా వా పరివారితా చరన్తీతి – న కప్పయన్తి న పురేక్ఖరోన్తి.

అచ్చన్తసుద్ధీతి న తే వదన్తీతి అచ్చన్తసుద్ధిం సంసారసుద్ధిం అకిరియదిట్ఠిం సస్సతవాదం న వదన్తి న కథేన్తి న భణన్తి న దీపయన్తి న వోహరన్తీతి – అచ్చన్తసుద్ధీతి న తే వదన్తి.

ఆదానగన్థం గథితం విసజ్జాతి. గన్థాతి చత్తారో గన్థా – అభిజ్ఝా కాయగన్థో, బ్యాపాదో కాయగన్థో, సీలబ్బతపరామాసో కాయగన్థో, ఇదంసచ్చాభినివేసో కాయగన్థో. అత్తనో దిట్ఠియా రాగో అభిజ్ఝా కాయగన్థో; పరవాదేసు ఆఘాతో అప్పచ్చయో బ్యాపాదో కాయగన్థో; అత్తనో సీలం వా వతం వా సీలవతం వా పరామసన్తీతి సీలబ్బతపరామాసో కాయగన్థో, అత్తనో దిట్ఠి ఇదంసచ్చాభినివేసో కాయగన్థో. కింకారణా వుచ్చతి ఆదానగన్థో? తేహి గన్థేహి రూపం ఆదియన్తి ఉపాదియన్తి గణ్హన్తి పరామసన్తి అభినివిసన్తి; వేదనం…పే… సఞ్ఞం… సఙ్ఖారే… విఞ్ఞాణం… గతిం … ఉపపత్తిం… పటిసన్ధిం… భవం… సంసారవట్టం ఆదియన్తి ఉపాదియన్తి గణ్హన్తి పరామసన్తి అభినివిసన్తి. తంకారణా వుచ్చతి ఆదానగన్థో. విసజ్జాతి గన్థే వోసజ్జిత్వా వా – విసజ్జ. అథ వా గన్థే గధితే గన్థితే బన్ధే విబన్ధే ఆబన్ధే లగ్గే లగ్గితే పలిబుద్ధే బన్ధనే పోటయిత్వా – [ఫోటయిత్వా (స్యా.)] విసజ్జ. యథా వయ్హం వా రథం వా సకటం వా సన్దమానికం వా సజ్జం విసజ్జం కరోన్తి వికోపేన్తి; ఏవమేవ గన్థే వోసజ్జిత్వా – విసజ్జ. అథ వా గన్థే గధితే గన్థితే బన్ధే విబన్ధే ఆబన్ధే లగ్గే లగ్గితే పలిబుద్ధే బన్ధనే పోటయిత్వా విసజ్జాతి – ఆదానగన్థం గథితం విసజ్జ.

ఆసం న కుబ్బన్తి కుహిఞ్చి లోకేతి. ఆసా వుచ్చతి తణ్హా యో రాగో సారాగో…పే… అభిజ్ఝా లోభో అకుసలమూలం. ఆసం న కుబ్బన్తీతి ఆసం న కుబ్బన్తి న జనేన్తి న సఞ్జనేన్తి న నిబ్బత్తేన్తి న అభినిబ్బత్తేన్తి. కుహిఞ్చీతి కుహిఞ్చి కిమ్హిచి కత్థచి అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా అజ్ఝత్తబహిద్ధా వా. లోకేతి అపాయలోకే…పే… ఆయతనలోకేతి – ఆసం న కుబ్బన్తి కుహిఞ్చి లోకే.

తేనాహ భగవా –

‘‘న కప్పయన్తి న పురేక్ఖరోన్తి, అచ్చన్తసుద్ధీతి న తే వదన్తి;

ఆదానగన్థం గథితం విసజ్జ, ఆసం న కుబ్బన్తి కుహిఞ్చి లోకే’’తి.

౩౦. సీమాతిగో బ్రాహ్మణో తస్స నత్థి, ఞత్వా చ దిస్వా చ సముగ్గహీతం;

న రాగరాగీ న విరాగరత్తో, తస్సీధ నత్థి పరముగ్గహీతం.

సీమాతిగో బ్రాహ్మణో తస్స నత్థి, ఞత్వా చ దిస్వా చ సముగ్గహీతన్తి. సీమాతి చతస్సో సీమాయో – సక్కాయదిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, సీలబ్బతపరామాసో, దిట్ఠానుసయో, విచికిచ్ఛానుసయో, తదేకట్ఠా చ కిలేసా – అయం పఠమా సీమా. ఓళారికం కామరాగసఞ్ఞోజనం, పటిఘసఞ్ఞోజనం, ఓళారికో కామరాగానుసయో, పటిఘానుసయో, తదేకట్ఠా చ కిలేసా – అయం దుతియా సీమా. అనుసహగతం కామరాగసఞ్ఞోజనం, పటిఘసఞ్ఞోజనం, అనుసహగతో కామరాగానుసయో, పటిఘానుసయో, తదేకట్ఠా చ కిలేసా – అయం తతియా సీమా. రూపరాగో అరూపరాగో మానో ఉద్ధచ్చం అవిజ్జా, మానానుసయో భవరాగానుసయో అవిజ్జానుసయో, తదేకట్ఠా చ కిలేసా – అయం చతుత్థా సీమా. యతో చ చతూహి అరియమగ్గేహి ఇమా చతస్సో సీమాయో అతిక్కన్తో హోతి సమతిక్కన్తో వీతివత్తో, సో వుచ్చతి సీమాతిగో. బ్రాహ్మణోతి సత్తన్నం ధమ్మానం బాహితత్తా బ్రాహ్మణో – సక్కాయదిట్ఠి బాహితా హోతి, విచికిచ్ఛా బాహితా హోతి, సీలబ్బతపరామాసో బాహితో హోతి…పే… అసితో తాది పవుచ్చతే స బ్రహ్మా. తస్సాతి అరహతో ఖీణాసవస్స.

ఞత్వాతి పరచిత్తఞాణేన వా ఞత్వా పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణేన వా ఞత్వా. దిస్వాతి మంసచక్ఖునా వా దిస్వా దిబ్బచక్ఖునా వా దిస్వా. సీమాతిగో బ్రాహ్మణో తస్స నత్థి, ఞత్వా చ దిస్వా చ సముగ్గహీతన్తి. తస్స ఇదం పరమం అగ్గం సేట్ఠం విసిట్ఠం [విసేట్ఠం (సీ. స్యా.)] పామోక్ఖం ఉత్తమం పవరన్తి గహితం పరామట్ఠం అభినివిట్ఠం అజ్ఝోసితం అధిముత్తం నత్థి న సన్తి న సంవిజ్జతి నుపలబ్భతి, పహీనం సముచ్ఛిన్నం వూపసన్తం పటిపస్సద్ధం అభబ్బుప్పత్తికం ఞాణగ్గినా దడ్ఢన్తి – సీమాతిగో బ్రాహ్మణో తస్స నత్థి ఞత్వా చ దిస్వా చ సముగ్గహీతం.

న రాగరాగీ న విరాగరత్తోతి. రాగరత్తా వుచ్చన్తి యే పఞ్చసు కామగుణేసు రత్తా గిద్ధా గధితా ముచ్ఛితా అజ్ఝోసన్నా లగ్గా లగ్గితా పలిబుద్ధా. విరాగరత్తా వుచ్చన్తి యే రూపావచరఅరూపావచరసమాపత్తీసు రత్తా గిద్ధా గధితా ముచ్ఛితా అజ్ఝోసన్నా లగ్గా లగ్గితా పలిబుద్ధా. న రాగరాగీ న విరాగరత్తోతి యతో కామరాగో చ రూపరాగో చ అరూపరాగో చ పహీనా హోన్తి ఉచ్ఛిన్నమూలా తాలావత్థుకతా అనభావంకతా [అనభావకతా (సీ.), అనభావంగతా (స్యా.)] ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మా. ఏత్తావతా న రాగరాగీ న విరాగరత్తో.

తస్సీధ నత్థి పరముగ్గహీతన్తి. తస్సాతి అరహతో ఖీణాసవస్స. తస్స ఇదం పరమం అగ్గం సేట్ఠం విసిట్ఠం పామోక్ఖం ఉత్తమం పవరన్తి గహితం పరామట్ఠం అభినివిట్ఠం అజ్ఝోసితం అధిముత్తం నత్థి న సన్తి న సంవిజ్జతి నుపలబ్భతి, పహీనం సముచ్ఛిన్నం వూపసన్తం పటిపస్సద్ధం అభబ్బుప్పత్తికం ఞాణగ్గినా దడ్ఢన్తి – తస్సీధ నత్థి పరముగ్గహీతం.

తేనాహ భగవా –

‘‘సీమాతిగో బ్రాహ్మణో తస్స నత్థి, ఞత్వా చ దిస్వా చ సముగ్గహీతం;

న రాగరాగీ న విరాగరత్తో, తస్సీధ నత్థి పరముగ్గహీత’’న్తి.

సుద్ధట్ఠకసుత్తనిద్దేసో చతుత్థో.