౮. అట్ఠకనిపాతో
౪౧౭. కచ్చానిజాతకం (౧)
౧. ఓదాతవత్థా సుచి అల్లకేసా, కచ్చాని కిం కుమ్భిమధిస్సయిత్వా [కుమ్భిమపస్సయిత్వా (పీ.)];
పిట్ఠా తిలా ధోవసి తణ్డులాని, తిలోదనో హేహితి కిస్స హేతు.
౨. న ఖో అయం బ్రాహ్మణ భోజనత్థా [భోజనత్థం (స్యా.)], తిలోదనో హేహితి సాధుపక్కో;
ధమ్మో మతో తస్స పహుత్తమజ్జ [పహూనమజ్జ (స్యా.), పహూతమజ్జ (సీ.), బహూతమజ్జా (పీ.)], అహం కరిస్సామి సుసానమజ్ఝే.
౩. అనువిచ్చ కచ్చాని కరోహి కిచ్చం, ధమ్మో మతో కో ను తవేవ [తవేత (సీ. స్యా. పీ.)] సంసి;
సహస్సనేత్తో అతులానుభావో, న మియ్యతీ ధమ్మవరో కదాచి.
౪. దళ్హప్పమాణం మమ ఏత్థ బ్రహ్మే, ధమ్మో మతో నత్థి మమేత్థ కఙ్ఖా;
యే యేవ దాని పాపా భవన్తి, తే తేవ దాని సుఖితా భవన్తి.
౫. సుణిసా హి మయ్హం వఞ్ఝా అహోసి, సా మం వధిత్వాన విజాయి పుత్తం;
సా దాని సబ్బస్స కులస్స ఇస్సరా, అహం పనమ్హి [వసామి (స్యా.)] అపవిద్ధా ఏకికా.
౬. జీవామి వోహం న మతోహమస్మి [నాహం మతోస్మి (సీ. పీ.)], తవేవ అత్థాయ ఇధాగతోస్మి;
యా తం వధిత్వాన విజాయి పుత్తం, సహావ పుత్తేన కరోమి భస్మం.
౭. ఏవఞ్చ [ఏతఞ్చ (సీ. పీ.)] తే రుచ్చతి దేవరాజ, మమేవ అత్థాయ ఇధాగతోసి;
అహఞ్చ పుత్తో సుణిసా చ నత్తా, సమ్మోదమానా ఘరమావసేమ.
౮. ఏవఞ్చ తే రుచ్చతి కాతియాని, హతాపి సన్తా న జహాసి ధమ్మం;
తువఞ్చ [త్వఞ్చ (పీ. క.)] పుత్తో సుణిసా చ నత్తా, సమ్మోదమానా ఘరమావసేథ.
౯. సా కాతియానీ సుణిసాయ సద్ధిం, సమ్మోదమానా ఘరమావసిత్థ;
పుత్తో చ నత్తా చ ఉపట్ఠహింసు, దేవానమిన్దేన అధిగ్గహీతాతి.
కచ్చానిజాతకం పఠమం.
౪౧౮. అట్ఠసద్దజాతకం (౨)
౧౦. ఇదం పురే నిన్నమాహు, బహుమచ్ఛం మహోదకం;
ఆవాసో బకరాజస్స, పేత్తికం భవనం మమ;
త్యజ్జ భేకేన [భిఙ్గేన (క.)] యాపేమ, ఓకం న వజహామసే [ఓకన్తం న జహామసే (క.)].
౧౧. కో దుతియం అసీలిస్స, బన్ధరస్సక్ఖి భేచ్ఛతి [భేజ్జతి (సీ. స్యా. పీ.), భిన్దతి (క.)];
కో మే పుత్తే కులావకం, మఞ్చ సోత్థిం కరిస్సతి.
౧౨. సబ్బా పరిక్ఖయా ఫేగ్గు, యావ తస్సా గతీ అహు;
ఖీణభక్ఖో మహారాజ, సారే న రమతీ ఘుణో.
౧౩. సా నూనాహం ఇతో గన్త్వా, రఞ్ఞో ముత్తా నివేసనా;
అత్తానం రమయిస్సామి, దుమసాఖనికేతినీ.
౧౪. సో నూనాహం ఇతో గన్త్వా, రఞ్ఞో ముత్తో నివేసనా;
అగ్గోదకాని పిస్సామి, యూథస్స పురతో వజం.
౧౫. తం మం కామేహి సమ్మత్తం, రత్తం కామేసు ముచ్ఛితం;
ఆనయీ భరతో [వనతో (క.)] లుద్దో, బాహికో భద్దమత్థు తే.
౧౬. అన్ధకారతిమిసాయం, తుఙ్గే ఉపరిపబ్బతే;
సా మం సణ్హేన ముదునా, మా పాదం ఖలి [ఖణి (సీ. స్యా. పీ.)] యస్మని.
౧౭. అసంసయం జాతిఖయన్తదస్సీ, న గబ్భసేయ్యం పునరావజిస్సం;
అయమన్తిమా పచ్ఛిమా గబ్భసేయ్యా [అయం హి మే అన్తిమా గబ్భసేయ్యా (సీ. పీ.)], ఖీణో మే సంసారో పునబ్భవాయాతి.
అట్ఠసద్దజాతకం దుతియం.
౪౧౯. సులసాజాతకం (౩)
౧౮. ఇదం సువణ్ణకాయూరం, ముత్తా వేళురియా బహూ;
సబ్బం హరస్సు భద్దన్తే, మఞ్చ దాసీతి సావయ.
౧౯. ఓరోపయస్సు కల్యాణి, మా బాళ్హం [బహుం (సీ. స్యా. పీ.)] పరిదేవసి;
న చాహం అభిజానామి, అహన్త్వా ధనమాభతం.
౨౦. యతో సరామి అత్తానం, యతో పత్తాస్మి విఞ్ఞుతం;
న చాహం అభిజానామి, అఞ్ఞం పియతరం తయా.
౨౧. ఏహి తం ఉపగూహిస్సం [ఉపగుయ్హిస్సం (క.)], కరిస్సఞ్చ పదక్ఖిణం;
న హి దాని పున అత్థి, మమ తుయ్హఞ్చ సఙ్గమో.
౨౨. న హి సబ్బేసు ఠానేసు, పురిసో హోతి పణ్డితో;
ఇత్థీపి పణ్డితా హోతి, తత్థ తత్థ విచక్ఖణా.
౨౩. న హి సబ్బేసు ఠానేసు, పురిసో హోతి పణ్డితో;
ఇత్థీపి పణ్డితా హోతి, లహుం అత్థం విచిన్తికా [లహుమత్థవిచిన్తికా (సీ. పీ.)].
౨౪. లహుఞ్చ వత ఖిప్పఞ్చ, నికట్ఠే సమచేతయి;
మిగం పుణ్ణాయతేనేవ [పుణ్ణాయతనేవ (స్యా.)], సులసా సత్తుకం వధి.
౨౫. యోధ ఉప్పతితం అత్థం, న ఖిప్పమనుబుజ్ఝతి;
సో హఞ్ఞతి మన్దమతి, చోరోవ గిరిగబ్భరే.
౨౬. యో చ ఉప్పతితం అత్థం, ఖిప్పమేవ నిబోధతి;
ముచ్చతే సత్తుసమ్బాధా, సులసా సత్తుకామివాతి.
సులసాజాతకం తతియం.
౪౨౦. సుమఙ్గలజాతకం (౪)
౨౭. భుసమ్హి [భుసమ్పి (క.), భుసం హి (సీ. నియ్య)] కుద్ధోతి అవేక్ఖియాన, న తావ దణ్డం పణయేయ్య ఇస్సరో;
అట్ఠానసో అప్పతిరూపమత్తనో, పరస్స దుక్ఖాని భుసం ఉదీరయే.
౨౮. యతో చ జానేయ్య పసాదమత్తనో, అత్థం నియుఞ్జేయ్య పరస్స దుక్కటం;
తదాయమత్థోతి సయం అవేక్ఖియ, అథస్స దణ్డం సదిసం నివేసయే.
౨౯. న చాపి ఝాపేతి పరం న అత్తనం, అముచ్ఛితో యో నయతే నయానయం;
యో దణ్డధారో భవతీధ ఇస్సరో, స వణ్ణగుత్తో సిరియా న ధంసతి.
౩౦. యే ఖత్తియా సే అనిసమ్మకారినో, పణేన్తి దణ్డం సహసా పముచ్ఛితా;
అవణ్ణసంయుతా [యుత్తావ (క.)] జహన్తి జీవితం, ఇతో విముత్తాపి చ యన్తి దుగ్గతిం.
౩౧. ధమ్మే చ యే అరియప్పవేదితే రతా, అనుత్తరా తే వచసా మనసా కమ్మునా చ;
తే సన్తిసోరచ్చసమాధిసణ్ఠితా, వజన్తి లోకం దుభయం తథావిధా.
౩౨. రాజాహమస్మి నరపమదానమిస్సరో, సచేపి కుజ్ఝామి ఠపేమి అత్తనం;
నిసేధయన్తో జనతం తథావిధం, పణేమి దణ్డం అనుకమ్ప యోనిసో.
౩౩. సిరీ చ లక్ఖీ చ తవేవ ఖత్తియ, జనాధిప మా విజహి కుదాచనం;
అక్కోధనో నిచ్చపసన్నచిత్తో, అనీఘో తువం వస్ససతాని పాలయ.
౩౪. గుణేహి ఏతేహి ఉపేత ఖత్తియ, ఠితమరియవత్తీ [వత్తి (సీ.), వుత్తి (క.)] సువచో అకోధనో;
సుఖీ అనుప్పీళ పసాసమేదినిం [అనుప్పీళం సహసమేదనిం (క.)], ఇతో విముత్తోపి చ యాహి సుగ్గతిం.
౩౫. ఏవం సునీతేన [సువినీతేన (పీ.)] సుభాసితేన, ధమ్మేన ఞాయేన ఉపాయసో నయం;
నిబ్బాపయే సఙ్ఖుభితం మహాజనం, మహావ మేఘో సలిలేన మేదినిన్తి [మేదనిన్తి (స్యా. క.)].
సుమఙ్గలజాతకం చతుత్థం.
౪౨౧. గఙ్గమాలజాతకం (౫)
౩౬. అఙ్గారజాతా పథవీ, కుక్కుళానుగతా మహీ;
అథ గాయసి వత్తాని [వత్థాని (క.)], న తం తపతి ఆతపో.
౩౭. ఉద్ధం తపతి ఆదిచ్చో, అధో తపతి వాలుకా;
అథ గాయసి వత్తాని [వత్థాని (క.)], న తం తపతి ఆతపో.
౩౮. న మం తపతి ఆతపో, ఆతపా [ఆతప్పా (సీ. స్యా. పీ.)] తపయన్తి మం;
అత్థా హి వివిధా రాజ, తే తపన్తి న ఆతపో.
౩౯. అద్దసం కామ తే మూలం, సఙ్కప్పా కామ జాయసి;
న తం సఙ్కప్పయిస్సామి, ఏవం కామ న హేహిసి.
౪౦. అప్పాపి కామా న అలం, బహూహిపి న తప్పతి;
అహహా బాలలపనా, పరివజ్జేథ [పటివిజ్ఝేథ (పీ. సీ. అట్ఠ.)] జగ్గతో.
౪౧. అప్పస్స కమ్మస్స ఫలం మమేదం, ఉదయో అజ్ఝాగమా మహత్తపత్తం;
సులద్ధలాభో వత మాణవస్స, యో పబ్బజీ కామరాగం పహాయ.
౪౨. తపసా పజహన్తి పాపకమ్మం, తపసా న్హాపితకుమ్భకారభావం;
తపసా అభిభుయ్య గఙ్గమాల, నామేనాలపసజ్జ బ్రహ్మదత్తం.
౪౩. సన్దిట్ఠికమేవ ‘‘అమ్మ’’ పస్సథ, ఖన్తీసోరచ్చస్స అయం [యో (స్యా. పీ. క.)] విపాకో;
యో [సో (స్యా. క.)] సబ్బజనస్స వన్దితోహు, తం వన్దామ సరాజికా సమచ్చా.
౪౪. మా కిఞ్చి అవచుత్థ గఙ్గమాలం, మునినం మోనపథేసు సిక్ఖమానం;
ఏసో హి అతరి అణ్ణవం, యం తరిత్వా చరన్తి వీతసోకాతి.
గఙ్గమాలజాతకం పఞ్చమం.
౪౨౨. చేతియజాతకం (౬)
౪౫. ధమ్మో హవే హతో హన్తి, నాహతో హన్తి కిఞ్చనం [కఞ్చినం (పీ.)];
తస్మా హి ధమ్మం న హనే, మా త్వం [తం (స్యా. పీ.)] ధమ్మో హతో హని.
౪౬. అలికం భాసమానస్స, అపక్కమన్తి దేవతా;
పూతికఞ్చ ముఖం వాతి, సకట్ఠానా చ ధంసతి;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౪౭. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భూమియం తిట్ఠ చేతియ.
౪౮. అకాలే వస్సతీ తస్స, కాలే తస్స న వస్సతి;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౪౯. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భూమిం పవిస చేతియ.
౫౦. జివ్హా తస్స ద్విధా హోతి, ఉరగస్సేవ దిసమ్పతి;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౫౧. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భియ్యో పవిస చేతియ.
౫౨. జివ్హా తస్స న భవతి, మచ్ఛస్సేవ దిసమ్పతి;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౫౩. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భియ్యో పవిస చేతియ.
౫౪. థియోవ తస్స జాయన్తి [థియో తస్స పజాయన్తి (క.)], న పుమా జాయరే కులే;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౫౫. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భియ్యో పవిస చేతియ.
౫౬. పుత్తా తస్స న భవన్తి, పక్కమన్తి దిసోదిసం;
యో జానం పుచ్ఛితో పఞ్హం, అఞ్ఞథా నం వియాకరే.
౫౭. సచే హి సచ్చం భణసి, హోహి రాజ యథా పురే;
ముసా చే భాససే రాజ, భియ్యో పవిస చేతియ.
౫౮. స రాజా ఇసినా సత్తో, అన్తలిక్ఖచరో పురే;
పావేక్ఖి పథవిం చేచ్చో, హీనత్తో పత్వ పరియాయం [అత్తపరియాయం (సీ. స్యా.), పత్తపరియాయం (క. సీ. నియ్య)].
౫౯. తస్మా హి ఛన్దాగమనం, నప్పసంసన్తి పణ్డితా;
అదుట్ఠచిత్తో భాసేయ్య, గిరం సచ్చూపసంహితన్తి.
చేతియజాతకం ఛట్ఠం.
౪౨౩. ఇన్ద్రియజాతకం (౭)
౬౦. యో ఇన్ద్రియానం కామేన, వసం నారద గచ్ఛతి;
సో పరిచ్చజ్జుభో లోకే, జీవన్తోవ విసుస్సతి [జీవన్తోపివిసుస్సతి (స్యా.), జీవన్తో వాపి సుస్సతి (క.)].
౬౧. సుఖస్సానన్తరం దుక్ఖం, దుక్ఖస్సానన్తరం సుఖం;
సోసి [సోపి (స్యా. పీ. క.)] పత్తో సుఖా [సుఖ (స్యా.), సుఖం (క.)] దుక్ఖం, పాటికఙ్ఖ వరం సుఖం.
౬౨. కిచ్ఛకాలే కిచ్ఛసహో, యో కిచ్ఛం నాతివత్తతి;
స కిచ్ఛన్తం సుఖం ధీరో, యోగం సమధిగచ్ఛతి.
౬౩. న హేవ కామాన కామా, నానత్థా నాత్థకారణా;
న కతఞ్చ నిరఙ్కత్వా, ధమ్మా చవితుమరహసి.
౬౪. దక్ఖం గహపతీ [గహపతం (సీ. స్యా. పీ.), గహవతం (?)] సాధు, సంవిభజ్జఞ్చ భోజనం;
అహాసో అత్థలాభేసు, అత్థబ్యాపత్తి అబ్యథో.
౬౫. ఏత్తావతేతం పణ్డిచ్చం, అపి సో [అసితో (సీ. స్యా. పీ.)] దవిలో [దేవలో (సీ. పీ.)] బ్రవి;
న యితో కిఞ్చి పాపియో, యో ఇన్ద్రియానం వసం వజే.
౬౬. అమిత్తానంవ హత్థత్థం, సివి పప్పోతి మామివ;
కమ్మం విజ్జఞ్చ దక్ఖేయ్యం, వివాహం సీలమద్దవం;
ఏతే చ యసే హాపేత్వా, నిబ్బత్తో సేహి కమ్మేహి.
౬౭. సోహం సహస్సజీనోవ అబన్ధు అపరాయణో;