౧. మణికుణ్డలవగ్గో
౩౫౧. మణికుణ్డలజాతకం (౫-౧-౧)
౧. జీనో రథస్సం మణికుణ్డలే చ, పుత్తే చ దారే చ తథేవ జీనో;
సబ్బేసు భోగేసు అసేసకేసు [అసేసితేసు (సీ. పీ.), అసేసికేసు (క.)], కస్మా న సన్తప్పసి సోకకాలే.
౨. పుబ్బేవ మచ్చం విజహన్తి భోగా, మచ్చో వా తే [చ నే (పీ.), ధనే (క.)] పుబ్బతరం జహాతి;
అసస్సతా భోగినో కామకామి, తస్మా న సోచామహం సోకకాలే.
౩. ఉదేతి ఆపూరతి వేతి [పూరేతి ఖీయతి (స్యా.)] చన్దో, అత్థం తపేత్వాన [అన్ధం తపేత్వాన (క.), అత్థఙ్గమేత్వాన (స్యా.), ఏత్థ ‘‘తపేత్వాన అత్థం పలేతీ’’తి సమ్బన్ధో] పలేతి సూరియో;
విదితా [విజితా (స్యా.)] మయా సత్తుక లోకధమ్మా, తస్మా న సోచామహం సోకకాలే.
౪. అలసో గిహీ కామభోగీ న సాధు, అసఞ్ఞతో పబ్బజితో న సాధు;
రాజా న సాధు అనిసమ్మకారీ, యో పణ్డితో కోధనో తం న సాధు.
౫. నిసమ్మ ఖత్తియో కయిరా, నానిసమ్మ దిసమ్పతి;
నిసమ్మకారినో రాజ [రఞ్ఞో (సీ. స్యా.)], యసో కిత్తి చ వడ్ఢతీతి.
మణికుణ్డలజాతకం పఠమం.
౩౫౨. సుజాతజాతకం (౫-౧-౨)
౬. కిం ను సన్తరమానోవ, లాయిత్వా హరితం తిణం;
ఖాద ఖాదాతి లపసి, గతసత్తం జరగ్గవం.
౭. న హి అన్నేన పానేన, మతో గోణో సముట్ఠహే;
త్వఞ్చ తుచ్ఛం విలపసి, యథా తం దుమ్మతీ తథా.
౮. తథేవ తిట్ఠతి సీసం, హత్థపాదా చ వాలధి;
సోతా తథేవ తిట్ఠన్తి [సో తాత తథేవ తిట్ఠతి (క.)], మఞ్ఞే గోణో సముట్ఠహే.
౯. నేవయ్యకస్స సీసఞ్చ [సీసం వా (సీ. స్యా. పీ.)], హత్థపాదా చ దిస్సరే;
రుదం మత్తికథూపస్మిం, నను త్వఞ్ఞేవ దుమ్మతి.
౧౦. ఆదిత్తం వత మం సన్తం, ఘతసిత్తంవ పావకం;
వారినా వియ ఓసిఞ్చం [ఓసిఞ్చి (క.)], సబ్బం నిబ్బాపయే దరం.
౧౧. అబ్బహీ [అబ్బూళ్హం (సీ. స్యా.), అబ్భూళ్హం (క.)] వత మే సల్లం, యమాసి హదయస్సితం [సోకం హదయనిస్సితం (సీ. స్యా.)];
యో మే సోకపరేతస్స, పితు సోకం అపానుది.
౧౨. సోహం అబ్బూళ్హసల్లోస్మి, వీతసోకో అనావిలో;
న సోచామి న రోదామి, తవ సుత్వాన మాణవ.
౧౩. ఏవం కరోన్తి సప్పఞ్ఞా, యే హోన్తి అనుకమ్పకా;
వినివత్తేన్తి సోకమ్హా, సుజాతో పితరం యథాతి.
సుజాతజాతకం దుతియం.
౩౫౩. వేనసాఖజాతకం (౫-౧-౩)
౧౪. నయిదం నిచ్చం భవితబ్బం బ్రహ్మదత్త, ఖేమం సుభిక్ఖం సుఖతా చ కాయే;
అత్థచ్చయే మా అహు సమ్పమూళ్హో, భిన్నప్లవో సాగరస్సేవ మజ్ఝే.
౧౫. యాని కరోతి పురిసో, తాని అత్తని పస్సతి;
కల్యాణకారీ కల్యాణం, పాపకారీ చ పాపకం;
యాదిసం వపతే బీజం, తాదిసం హరతే ఫలం.
౧౬. ఇదం తదాచరియవచో, పారాసరియో యదబ్రవి;
మా సు [మా స్సు (సీ. స్యా. పీ.)] త్వం అకరి పాపం, యం త్వం పచ్ఛా కతం తపే.
౧౭. అయమేవ సో పిఙ్గియ [సో పిఙ్గియో (స్యా.), సోపి భియ్యో (క.)] వేనసాఖో, [ధోనసాఖో (క. సీ. పీ.)] యమ్హి ఘాతయిం ఖత్తియానం సహస్సం;
అలఙ్కతే చన్దనసారానులిత్తే, తమేవ దుక్ఖం పచ్చాగతం మమం.
౧౮. సామా చ [సామాపి (సీ. స్యా.)] ఖో చన్దనలిత్తగత్తా [గత్తీ (క. సీ. స్యా. పీ.)], లట్ఠీవ సోభఞ్జనకస్స ఉగ్గతా;
అదిస్వా [అదిస్వావ (సీ.)] కాలం కరిస్సామి ఉబ్బరిం, తం మే ఇతో దుక్ఖతరం భవిస్సతీతి.
వేనసాఖజాతకం [ధోనసాఖజాతకం (క. సీ. పీ.)] తతియం.
౩౫౪. ఉరగజాతకం (౫-౧-౪)
౧౯. ఉరగోవ తచం జిణ్ణం, హిత్వా గచ్ఛతి సం తనుం;
ఏవం సరీరే నిబ్భోగే, పేతే కాలఙ్కతే సతి.
౨౦. డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;
తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతి.
౨౧. అనవ్హితో తతో ఆగా, అననుఞ్ఞాతో [నానుఞ్ఞాతో (క.)] ఇతో గతో;
యథాగతో తథా గతో, తత్థ కా పరిదేవనా.
౨౨. డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;
తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతి.
౨౩. సచే రోదే కిసా [కిసీ (పీ.)] అస్సం, తస్సా మే కిం ఫలం సియా;
ఞాతిమిత్తసుహజ్జానం, భియ్యో నో అరతీ సియా.
౨౪. డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;
తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతి.
౨౫. యథాపి దారకో చన్దం, గచ్ఛన్తమనురోదతి;
ఏవం సమ్పదమేవేతం, యో పేతమనుసోచతి.
౨౬. డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;
తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతి.
౨౭. యథాపి ఉదకకుమ్భో, భిన్నో అప్పటిసన్ధియో;
ఏవం సమ్పదమేవేతం, యో పేతమనుసోచతి.
౨౮. డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;
తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతీతి.
ఉరగజాతకం చతుత్థం.
౩౫౫. ఘటజాతకం (౫-౧-౫)
౨౯. అఞ్ఞే సోచన్తి రోదన్తి, అఞ్ఞే అస్సుముఖా జనా;
పసన్నముఖవణ్ణోసి, కస్మా ఘట [ఘత (సీ. పీ.)] న సోచసి.
౩౦. నాబ్భతీతహరో సోకో, నానాగతసుఖావహో;
తస్మా ధఙ్క [వంక (పీ.)] న సోచామి, నత్థి సోకే దుతీయతా [సోకో దుతీయకా (క.)].
౩౧. సోచం పణ్డు కిసో హోతి, భత్తఞ్చస్స న రుచ్చతి;
అమిత్తా సుమనా హోన్తి, సల్లవిద్ధస్స రుప్పతో.
౩౨. గామే వా యది వారఞ్ఞే, నిన్నే వా యది వా థలే;
ఠితం మం నాగమిస్సతి, ఏవం దిట్ఠపదో అహం.
౩౩. యస్సత్తా నాలమేకోవ, సబ్బకామరసాహరో;
సబ్బాపి పథవీ తస్స, న సుఖం ఆవహిస్సతీతి.
ఘటజాతకం పఞ్చమం.
౩౫౬. కోరణ్డియజాతకం (౫-౧-౬)
౩౪. ఏకో అరఞ్ఞే గిరికన్దరాయం, పగ్గయ్హ పగ్గయ్హ సిలం పవేచ్ఛసి [పవేజ్ఝసి (స్యా. సీ. అట్ఠ.)];
పునప్పునం సన్తరమానరూపో, కోరణ్డియ [కారణ్డియ (సీ. స్యా. పీ.)] కో ను తవ యిధత్థో.
౩౫. అహఞ్హిమం సాగర సేవితన్తం, సమం కరిస్సామి యథాపి పాణి;
వికిరియ సానూని చ పబ్బతాని చ, తస్మా సిలం దరియా పక్ఖిపామి.
౩౬. నయిమం మహిం అరహతి పాణికప్పం, సమం మనుస్సో కరణాయ మేకో;
మఞ్ఞామిమఞ్ఞేవ దరిం జిగీసం [జిగింసం (సీ. స్యా. పీ.)], కోరణ్డియ హాహసి [హాయసి (స్యా. క.)] జీవలోకం.
౩౭. సచే అహం [అయం (సీ. స్యా. పీ.)] భూతధరం న సక్కా [సక్కో (స్యా. క.)], సమం మనుస్సో కరణాయ మేకో;
ఏవమేవ త్వం బ్రహ్మే ఇమే మనుస్సే, నానాదిట్ఠికే నానయిస్ససి తే [నే (క.)].
౩౮. సఙ్ఖిత్తరూపేన భవం మమత్థం, అక్ఖాసి కోరణ్డియ ఏవమేతం;
యథా న సక్కా పథవీ సమాయం, కత్తుం మనుస్సేన తథా మనుస్సాతి.
కోరణ్డియజాతకం ఛట్ఠం.
౩౫౭. లటుకికజాతకం (౫-౧-౭)
౩౯. వన్దామి తం కుఞ్జర సట్ఠిహాయనం, ఆరఞ్ఞకం యూథపతిం యసస్సిం;
పక్ఖేహి తం పఞ్జలికం కరోమి, మా మే వధీ పుత్తకే దుబ్బలాయ.
౪౦. వన్దామి తం కుఞ్జర ఏకచారిం, ఆరఞ్ఞకం పబ్బతసానుగోచరం;
పక్ఖేహి తం పఞ్జలికం కరోమి, మా మే వధీ పుత్తకే దుబ్బలాయ;
౪౧. వమిస్సామి తే లటుకికే పుత్తకాని, కిం మే తువం కాహసి దుబ్బలాసి;
సతం సహస్సానిపి తాదిసీనం, వామేన పాదేన పపోథయేయ్యం.
౪౨. న హేవ సబ్బత్థ బలేన కిచ్చం, బలఞ్హి బాలస్స వధాయ హోతి;
కరిస్సామి తే నాగరాజా అనత్థం, యో మే వధీ పుత్తకే దుబ్బలాయ.
౪౩. కాకఞ్చ పస్స లటుకికం, మణ్డూకం నీలమక్ఖికం;
ఏతే నాగం అఘాతేసుం, పస్స వేరస్స వేరినం;
తస్మా హి వేరం న కయిరాథ, అప్పియేనపి కేనచీతి.
లటుకికజాతకం సత్తమం.
౩౫౮. చూళధమ్మపాలజాతకం (౫-౧-౮)
౪౪. అహమేవ దూసియా భూనహతా, రఞ్ఞో మహాపతాపస్స;
ఏతం ముఞ్చతు ధమ్మపాలం, హత్థే మే దేవ ఛేదేహి.
౪౫. అహమేవ దూసియా భూనహతా, రఞ్ఞో మహాపతాపస్స;
ఏతం ముఞ్చతు ధమ్మపాలం, పాదే మే దేవ ఛేదేహి.
౪౬. అహమేవ దూసియా భూనహతా, రఞ్ఞో మహాపతాపస్స;
ఏతం ముఞ్చతు ధమ్మపాలం, సీసం మే దేవ ఛేదేహి.
౪౭. న హి [నహ (సీ. స్యా. పీ.) ఏత్థ హ-కారో ఖేదే] నూనిమస్స రఞ్ఞో, మిత్తామచ్చా చ విజ్జరే సుహదా;
యే న వదన్తి రాజానం, మా ఘాతయి ఓరసం పుత్తం.
౪౮. న హి [నహ (సీ. స్యా. పీ.) ఏత్థ హ-కారో ఖేదే] నూనిమస్స రఞ్ఞో, ఞాతీ మిత్తా చ విజ్జరే సుహదా;
యే న వదన్తి రాజానం, మా ఘాతయి అత్రజం పుత్తం.
౪౯. చన్దనసారానులిత్తా, బాహా ఛిజ్జన్తి ధమ్మపాలస్స;
దాయాదస్స పథబ్యా, పాణా మే దేవ రుజ్ఝన్తీతి.
చూళధమ్మపాలజాతకం అట్ఠమం.
౩౫౯. సువణ్ణమిగజాతకం (౫-౧-౯)
౫౦. విక్కమ రే హరిపాద [మహామిగ (సీ. స్యా. పీ.)], విక్కమ రే మహామిగ [హరీపద (సీ. స్యా. పీ.)];
ఛిన్ద వారత్తికం పాసం, నాహం ఏకా వనే రమే.
౫౧. విక్కమామి న పారేమి, భూమిం సుమ్భామి వేగసా;
దళ్హో వారత్తికో పాసో, పాదం మే పరికన్తతి.
౫౨. అత్థరస్సు పలాసాని, అసిం నిబ్బాహ లుద్దక;
పఠమం మం వధిత్వాన, హన పచ్ఛా మహామిగం.
౫౩. న మే సుతం వా దిట్ఠం వా, భాసన్తిం మానుసిం మిగిం [న మే సుతా వా దిట్ఠా వా, భాసన్తీ మానుసిం మిగీ (టీకా)];
త్వఞ్చ భద్దే సుఖీ హోహి, ఏసో చాపి మహామిగో.
౫౪. ఏవం లుద్దక నన్దస్సు, సహ సబ్బేహి ఞాతిభి;
యథాహమజ్జ నన్దామి, ముత్తం దిస్వా మహామిగన్తి.
సువణ్ణమిగజాతకం నవమం.
౩౬౦. సుయోనన్దీజాతకం (౫-౧-౧౦)
౫౫. వాతి గన్ధో తిమిరానం, కుసముద్దో చ [వ (స్యా. పీ.)] ఘోసవా;
దూరే ఇతో సుయోనన్దీ [ఇతో హి సుసన్దీ (సీ. స్యా.), ఇతోపి సుస్సోన్దీ (పీ.)], తమ్బకామా తుదన్తి మం.
౫౬. కథం సముద్దమతరి, కథం అద్దక్ఖి సేదుమం [సేరుమం (సీ. స్యా. పీ.)];
కథం తస్సా చ తుయ్హఞ్చ, అహు సగ్గ [అగ్గ (సీ. స్యా.)] సమాగమో.
౫౭. కురుకచ్ఛా [భరుకచ్ఛా (సీ. స్యా. పీ.)] పయాతానం, వాణిజానం ధనేసినం;
మకరేహి అభిదా [మకరేహిబ్భిదా (సీ.), మకరేహి’భిదా (స్యా.), మకరేహి భిన్నా (పీ.)] నావా, ఫలకేనాహమప్లవిం.
౫౮. సా మం సణ్హేన ముదునా, నిచ్చం చన్దనగన్ధినీ;
అఙ్గేన [అఙ్కేన (పీ. క.)] ఉద్ధరీ భద్దా, మాతా పుత్తంవ ఓరసం.
౫౯. సా మం అన్నేన పానేన, వత్థేన సయనేన చ;
అత్తనాపి చ మన్దక్ఖీ, ఏవం తమ్బ విజానాహీతి.
సుయోనన్దీజాతకం దసమం.
మణికుణ్డలవగ్గో పఠమో.
తస్సుద్దానం –
అథ జినవరో హరితం తిణకో, అథ భిన్నప్లవో ఉరగోవ ఘటో;
దరియా పున కుఞ్జర భూనహతా, మిగముత్తమసగ్గవరేన దసాతి.