౫౪౫. మహానారదకస్సపజాతకం (౮)

౧౧౫౩. ‘‘అహు రాజా విదేహానం, అఙ్గతి [అఙ్గాతి (సీ.) ఏవముపరిపి] నామ ఖత్తియో;

పహూతయోగ్గో ధనిమా, అనన్తబలపోరిసో.

౧౧౫౪. సో చ పన్నరసిం [పన్నరసే (స్యా. క.)] రత్తిం, పురిమయామే అనాగతే;

చాతుమాసా [చాతుమస్స (సీ. పీ.)] కోముదియా, అమచ్చే సన్నిపాతయి.

౧౧౫౫. ‘‘పణ్డితే సుతసమ్పన్నే, మితపుబ్బే [మిహితపుబ్బే (సీ. పీ.)] విచక్ఖణే;

విజయఞ్చ సునామఞ్చ, సేనాపతిం అలాతకం.

౧౧౫౬. ‘‘తమనుపుచ్ఛి వేదేహో, ‘‘పచ్చేకం బ్రూథ సం రుచిం;

చాతుమాసా కోముదజ్జ, జుణ్హం బ్యపహతం [బ్యపగతం (సీ. పీ.)] తమం;

కాయజ్జ రతియా రత్తిం, విహరేము ఇమం ఉతుం’’.

౧౧౫౭. ‘‘తతో సేనాపతి రఞ్ఞో, అలాతో ఏతదబ్రవి;

‘‘హట్ఠం యోగ్గం బలం సబ్బం, సేనం సన్నాహయామసే.

౧౧౫౮. ‘‘నియ్యామ దేవ యుద్ధాయ, అనన్తబలపోరిసా;

యే తే వసం న ఆయన్తి, వసం ఉపనయామసే [ఉపనియ్యామసే (క.)];

ఏసా మయ్హం సకా దిట్ఠి, అజితం ఓజినామసే.

౧౧౫౯. అలాతస్స వచో సుత్వా, సునామో ఏతదబ్రవి;

‘‘సబ్బే తుయ్హం మహారాజ, అమిత్తా వసమాగతా.

౧౧౬౦. ‘‘నిక్ఖిత్తసత్థా పచ్చత్థా, నివాతమనువత్తరే;

ఉత్తమో ఉస్సవో అజ్జ, న యుద్ధం మమ రుచ్చతి.

౧౧౬౧. ‘‘అన్నపానఞ్చ ఖజ్జఞ్చ, ఖిప్పం అభిహరన్తు తే;

రమస్సు దేవ కామేహి, నచ్చగీతే సువాదితే’’.

౧౧౬౨. సునామస్స వచో సుత్వా, విజయో ఏతదబ్రవి;

‘‘సబ్బే కామా మహారాజ, నిచ్చం తవ ముపట్ఠితా.

౧౧౬౩. ‘‘న హేతే దుల్లభా దేవ, తవ కామేహి మోదితుం;

సదాపి కామా సులభా, నేతం చిత్తమతం [చిత్తం మతీ (క.)] మమ.

౧౧౬౪. ‘‘సమణం బ్రాహ్మణం వాపి, ఉపాసేము బహుస్సుతం;

యో నజ్జ వినయే కఙ్ఖం, అత్థధమ్మవిదూ ఇసే’’.

౧౧౬౫. విజయస్స వచో సుత్వా, రాజా అఙ్గతి మబ్రవి;

‘‘యథా విజయో భణతి, మయ్హమ్పేతంవ రుచ్చతి.

౧౧౬౬. ‘‘సమణం బ్రాహ్మణం వాపి, ఉపాసేము బహుస్సుతం;

యో నజ్జ వినయే కఙ్ఖం, అత్థధమ్మవిదూ ఇసే.

౧౧౬౭. ‘‘సబ్బేవ సన్తా కరోథ మతిం, కం ఉపాసేము పణ్డితం;

యో [కో (సీ. పీ.)] నజ్జ వినయే కఙ్ఖం, అత్థధమ్మవిదూ ఇసే’’.

౧౧౬౮. ‘‘వేదేహస్స వచో సుత్వా, అలాతో ఏతదబ్రవి;

‘‘అత్థాయం మిగదాయస్మిం, అచేలో ధీరసమ్మతో.

౧౧౬౯. ‘‘గుణో కస్సపగోత్తాయం, సుతో చిత్రకథీ గణీ;

తం దేవ [తదేవ (క.)] పయిరుపాసేము [పయిరుపాసయ (సీ. పీ.)], సో నో కఙ్ఖం వినేస్సతి’’.

౧౧౭౦. ‘‘అలాతస్స వచో సుత్వా, రాజా చోదేసి సారథిం;

‘‘మిగదాయం గమిస్సామ, యుత్తం యానం ఇధానయ’’.

౧౧౭౧. తస్స యానం అయోజేసుం, దన్తం రూపియపక్ఖరం [రూపియుపక్ఖరం (క.)];

సుక్కమట్ఠపరివారం, పణ్డరం దోసినాముఖం.

౧౧౭౨. ‘‘తత్రాసుం కుముదాయుత్తా, చత్తారో సిన్ధవా హయా;

అనిలూపమసముప్పాతా [అనిలూపమసముప్పాదా (క.)], సుదన్తా సోణ్ణమాలినో.

౧౧౭౩. ‘‘సేతచ్ఛత్తం సేతరథో, సేతస్సా సేతబీజనీ;

వేదేహో సహమచ్చేహి, నియ్యం చన్దోవ సోభతి.

౧౧౭౪. ‘‘తమనుయాయింసు బహవో, ఇన్దిఖగ్గధరా [ఇన్దఖగ్గధరా (సీ.), ఇట్ఠిఖగ్గధరా (పీ.)] బలీ;

అస్సపిట్ఠిగతా వీరా, నరా నరవరాధిపం.

౧౧౭౫. సో ముహుత్తంవ యాయిత్వా, యానా ఓరుయ్హ ఖత్తియో;

వేదేహో సహమచ్చేహి, పత్తీ గుణముపాగమి.

౧౧౭౬. యేపి తత్థ తదా ఆసుం, బ్రాహ్మణిబ్భా సమాగతా;

న తే అపనయీ రాజా, అకతం భూమిమాగతే.

౧౧౭౭. ‘‘తతో సో ముదుకా భిసియా, ముదుచిత్తకసన్థతే [ముదుచిత్తకళన్దకే (సీ. పీ.)];

ముదుపచ్చత్థతే రాజా, ఏకమన్తం ఉపావిసి.

౧౧౭౮. ‘‘నిసజ్జ రాజా సమ్మోది, కథం సారణియం తతో;

‘‘కచ్చి యాపనియం భన్తే, వాతానమవియగ్గతా [వాతానమవిసగ్గతా (సీ. పీ.), వాతానమవియత్తతా (స్యా.)].

౧౧౭౯. ‘‘కచ్చి అకసిరా వుత్తి, లభసి [లబ్భతి (సీ. పీ.)] పిణ్డయాపనం [పిణ్డియాపనం (స్యా. క.)];

అపాబాధో చసి కచ్చి, చక్ఖుం న పరిహాయతి’’.

౧౧౮౦. తం గుణో పటిసమ్మోది, వేదేహం వినయే రతం;

‘‘యాపనీయం మహారాజ, సబ్బమేతం తదూభయం.

౧౧౮౧. ‘‘కచ్చి తుయ్హమ్పి వేదేహ, పచ్చన్తా న బలీయరే;

కచ్చి అరోగం యోగ్గం తే, కచ్చి వహతి వాహనం;

కచ్చి తే బ్యాధయో నత్థి, సరీరస్సుపతాపియా’’ [సరీరస్సుపతాపికా (సీ. పీ.), సరీరస్సుపతాపనా (?)].

౧౧౮౨. పటిసమ్మోదితో రాజా, తతో పుచ్ఛి అనన్తరా;

అత్థం ధమ్మఞ్చ ఞాయఞ్చ, ధమ్మకామో రథేసభో.

౧౧౮౩. ‘‘కథం ధమ్మం చరే మచ్చో, మాతాపితూసు కస్సప;

కథం చరే ఆచరియే, పుత్తదారే కథం చరే.

౧౧౮౪. ‘‘కథం చరేయ్య వుడ్ఢేసు, కథం సమణబ్రాహ్మణే;

కథఞ్చ బలకాయస్మిం, కథం జనపదే చరే.

౧౧౮౫. ‘‘కథం ధమ్మం చరిత్వాన, మచ్చా గచ్ఛన్తి [పేచ్చ గచ్ఛతి (సీ. స్యా. పీ.)] సుగ్గతిం;

కథఞ్చేకే అధమ్మట్ఠా, పతన్తి నిరయం అథో’’.

౧౧౮౬. ‘‘వేదేహస్స వచో సుత్వా, కస్సపో ఏతదబ్రవి;

‘‘‘సుణోహి మే మహారాజ, సచ్చం అవితథం పదం.

౧౧౮౭. ‘‘‘నత్థి ధమ్మచరితస్స [ధమ్మస్స చిణ్ణస్స (సీ.)], ఫలం కల్యాణపాపకం;

నత్థి దేవ పరో లోకో, కో తతో హి ఇధాగతో.

౧౧౮౮. ‘‘‘నత్థి దేవ పితరో వా, కుతో మాతా కుతో పితా;

నత్థి ఆచరియో నామ, అదన్తం కో దమేస్సతి.

౧౧౮౯. ‘‘‘సమతుల్యాని భూతాని, నత్థి జేట్ఠాపచాయికా;

నత్థి బలం వీరియం వా, కుతో ఉట్ఠానపోరిసం;

నియతాని హి భూతాని, యథా గోటవిసో తథా.

౧౧౯౦. ‘‘‘లద్ధేయ్యం లభతే మచ్చో, తత్థ దానఫలం కుతో;

నత్థి దానఫలం దేవ, అవసో దేవవీరియో.

౧౧౯౧. ‘‘‘బాలేహి దానం పఞ్ఞత్తం, పణ్డితేహి పటిచ్ఛితం;

అవసా దేన్తి ధీరానం, బాలా పణ్డితమానినో.

౧౧౯౨. ‘‘‘సత్తిమే సస్సతా కాయా, అచ్ఛేజ్జా అవికోపినో;

తేజో పథవీ ఆపో చ, వాయో సుఖం దుఖఞ్చిమే;

జీవే చ సత్తిమే కాయా, యేసం ఛేత్తా న విజ్జతి.

౧౧౯౩. ‘‘‘నత్థి హన్తా వ ఛేత్తా వా, హఞ్ఞే యేవాపి [హఞ్ఞరే వాపి (సీ. స్యా. పీ.)] కోచి నం;

అన్తరేనేవ కాయానం, సత్థాని వీతివత్తరే.

౧౧౯౪. ‘‘‘యో చాపి [యోపాయం (సీ. పీ.), యో చాయం (స్యా. క.)] సిరమాదాయ, పరేసం నిసితాసినా;

న సో ఛిన్దతి తే కాయే, తత్థ పాపఫలం కుతో.

౧౧౯౫. ‘‘‘చుల్లాసీతిమహాకప్పే, సబ్బే సుజ్ఝన్తి సంసరం;

అనాగతే తమ్హి కాలే, సఞ్ఞతోపి న సుజ్ఝతి.

౧౧౯౬. ‘‘‘చరిత్వాపి బహుం భద్రం, నేవ సుజ్ఝన్తినాగతే;

పాపఞ్చేపి బహుం కత్వా, తం ఖణం నాతివత్తరే.

౧౧౯౭. ‘‘‘అనుపుబ్బేన నో సుద్ధి, కప్పానం చుల్లసీతియా;

నియతిం నాతివత్తామ, వేలన్తమివ సాగరో’’’.

౧౧౯౮. కస్సపస్స వచో సుత్వా, అలాతో ఏతదబ్రవి;

‘‘యథా భదన్తో భణతి, మయ్హమ్పేతంవ రుచ్చతి.

౧౧౯౯. ‘‘అహమ్పి పురిమం జాతిం, సరే సంసరితత్తనో;

పిఙ్గలో నామహం ఆసిం, లుద్దో గోఘాతకో పురే.

౧౨౦౦. ‘‘బారాణసియం ఫీతాయం, బహుం పాపం కతం మయా;

బహూ మయా హతా పాణా, మహింసా సూకరా అజా.

౧౨౦౧. ‘‘తతో చుతో ఇధ జాతో, ఇద్ధే సేనాపతీకులే;

నత్థి నూన ఫలం పాపం, యోహం [పాపే సోహం (సీ. పీ.)] న నిరయం గతో.

౧౨౦౨. అథేత్థ బీజకో నామ, దాసో ఆసి పటచ్చరీ [పళచ్చరీ (సీ. పీ.), పటజ్జరీ (క.)];

ఉపోసథం ఉపవసన్తో, గుణసన్తికుపాగమి.

౧౨౦౩. కస్సపస్స వచో సుత్వా, అలాతస్స చ భాసితం;

పస్ససన్తో ముహుం ఉణ్హం, రుదం అస్సూని వత్తయి.

౧౨౦౪. తమనుపుచ్ఛి వేదేహో, ‘‘కిమత్థం సమ్మ రోదసి;

కిం తే సుతం వా దిట్ఠం వా, కిం మం వేదేసి వేదనం’’.

౧౨౦౫. వేదేహస్స వచో సుత్వా, బీజకో ఏతదబ్రవి;

‘‘నత్థి మే వేదనా దుక్ఖా, మహారాజ సుణోహి మే.

౧౨౦౬. ‘‘అహమ్పి పురిమం జాతిం, సరామి సుఖమత్తనో;

సాకేతాహం పురే ఆసిం, భావసేట్ఠి గుణే రతో.

౧౨౦౭. ‘‘సమ్మతో బ్రాహ్మణిబ్భానం, సంవిభాగరతో సుచి;

న చాపి పాపకం కమ్మం, సరామి కతమత్తనో.

౧౨౦౮. ‘‘తతో చుతాహం వేదేహ, ఇధ జాతో దురిత్థియా;

గబ్భమ్హి కుమ్భదాసియా, యతో జాతో సుదుగ్గతో.

౧౨౦౯. ‘‘ఏవమ్పి దుగ్గతో సన్తో, సమచరియం అధిట్ఠితో;

ఉపడ్ఢభాగం భత్తస్స, దదామి యో మే ఇచ్ఛతి.

౧౨౧౦. ‘‘చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం, సదా ఉపవసామహం;

న చాపి [న అహం (క.)] భూతే హింసామి, థేయ్యఞ్చాపి వివజ్జయిం.

౧౨౧౧. ‘‘సబ్బమేవ హి నూనేతం, సుచిణ్ణం భవతి నిప్ఫలం;

నిరత్థం మఞ్ఞిదం సీలం, అలాతో భాసతీ యథా.

౧౨౧౨. ‘‘కలిమేవ నూన గణ్హామి, అసిప్పో ధుత్తకో యథా;

కటం అలాతో గణ్హాతి, కితవోసిక్ఖితో యథా.

౧౨౧౩. ‘‘ద్వారం నప్పటిపస్సామి, యేన గచ్ఛామి సుగ్గతిం;

తస్మా రాజ పరోదామి, సుత్వా కస్సపభాసితం’’.

౧౨౧౪. బీజకస్స వచో సుత్వా, రాజా అఙ్గతి మబ్రవి;

‘‘నత్థి ద్వారం సుగతియా, నియతిం [నియతం (స్యా.)] కఙ్ఖ బీజక.

౧౨౧౫. ‘‘సుఖం వా యది వా దుక్ఖం, నియతియా కిర లబ్భతి;

సంసారసుద్ధి సబ్బేసం, మా తురిత్థో [తురితో (స్యా.)] అనాగతే.

౧౨౧౬. ‘‘అహమ్పి పుబ్బే కల్యాణో, బ్రాహ్మణిబ్భేసు బ్యావటో [వావటో (క.)];

వోహారమనుసాసన్తో, రతిహీనో తదన్తరా’’.

౧౨౧౭. ‘‘పునపి భన్తే దక్ఖేము, సఙ్గతి చే భవిస్సతి’’;

ఇదం వత్వాన వేదేహో, పచ్చగా సనివేసనం.

౧౨౧౮. తతో రత్యా వివసానే, ఉపట్ఠానమ్హి అఙ్గతి;

అమచ్చే సన్నిపాతేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవి.

౧౨౧౯. ‘‘చన్దకే మే విమానస్మిం, సదా కామే విధేన్తు మే;

మా ఉపగచ్ఛుం అత్థేసు, గుయ్హప్పకాసియేసు చ.

౧౨౨౦. ‘‘విజయో చ సునామో చ, సేనాపతి అలాతకో;

ఏతే అత్థే నిసీదన్తు, వోహారకుసలా తయో’’.

౧౨౨౧. ఇదం వత్వాన వేదేహో, కామేవ బహుమఞ్ఞథ;

న చాపి బ్రాహ్మణిబ్భేసు, అత్థే కిస్మిఞ్చి బ్యావటో.

౧౨౨౨. తతో ద్వేసత్తరత్తస్స, వేదేహస్సత్రజా పియా;

రాజకఞ్ఞా రుచా [రుజా (సీ. పీ.) ఏవముపరిపి] నామ, ధాతిమాతరమబ్రవి.

౧౨౨౩. ‘అలఙ్కరోథ మం ఖిప్పం, సఖియో చాలఙ్కరోన్తు [చ కరోన్తు (సీ. పీ.)] మే;

సువే పన్నరసో దిబ్యో, గచ్ఛం ఇస్సరసన్తికే’ [పితుస్స సన్తికే (స్యా.)].

౧౨౨౪. తస్సా మాల్యం అభిహరింసు, చన్దనఞ్చ మహారహం;

మణిసఙ్ఖముత్తారతనం, నానారత్తే చ అమ్బరే.