౫౪౩. భూరిదత్తజాతకం (౬)

౭౮౪. ‘‘యం కిఞ్చి రతనం అత్థి, ధతరట్ఠనివేసనే;

సబ్బాని తే ఉపయన్తు, ధీతరం దేహి రాజినో’’.

౭౮౫. ‘‘న నో వివాహో నాగేహి, కతపుబ్బో కుదాచనం;

తం వివాహం అసంయుత్తం, కథం అమ్హే కరోమసే’’.

౭౮౬. ‘‘జీవితం నూన తే చత్తం, రట్ఠం వా మనుజాధిప;

న హి నాగే కుపితమ్హి, చిరం జీవన్తి తాదిసా.

౭౮౭. ‘‘యో త్వం దేవ మనుస్సోసి, ఇద్ధిమన్తం అనిద్ధిమా;

వరుణస్స నియం పుత్తం, యామునం అతిమఞ్ఞసి’’.

౭౮౮. ‘‘నాతిమఞ్ఞామి రాజానం, ధతరట్ఠం యసస్సినం;

ధతరట్ఠో హి నాగానం, బహూనమపి ఇస్సరో.

౭౮౯. ‘‘అహి మహానుభావోపి, న మే ధీతరమారహో;

ఖత్తియో చ విదేహానం, అభిజాతా సముద్దజా’’.

౭౯౦. ‘‘కమ్బలస్సతరా ఉట్ఠేన్తు, సబ్బే నాగే నివేదయ;

బారాణసిం పవజ్జన్తు, మా చ కఞ్చి [కిఞ్చి (సీ. పీ. క.)] విహేఠయుం’’.

౭౯౧. ‘‘నివేసనేసు సోబ్భేసు, రథియా చచ్చరేసు చ;

రుక్ఖగ్గేసు చ లమ్బన్తు, వితతా తోరణేసు చ.

౭౯౨. ‘‘అహమ్పి సబ్బసేతేన, మహతా సుమహం పురం;

పరిక్ఖిపిస్సం భోగేహి, కాసీనం జనయం భయం’’.

౭౯౩. తస్స తం వచనం సుత్వా, ఉరగానేకవణ్ణినో;

బారాణసిం పవజ్జింసు, న చ కఞ్చి విహేఠయుం.

౭౯౪. నివేసనేసు సోబ్భేసు, రథియా చచ్చరేసు చ;

రుక్ఖగ్గేసు చ లమ్బింసు, వితతా తోరణేసు చ.

౭౯౫. తేసు దిస్వాన లమ్బన్తే, పుథూ కన్దింసు నారియో;

నాగే సోణ్డికతే దిస్వా, పస్ససన్తే ముహుం ముహుం.

౭౯౬. బారాణసీ పబ్యధితా, ఆతురా సమపజ్జథ;

బాహా పగ్గయ్హ పక్కన్దుం, ‘‘ధీతరం దేహి రాజినో’’.

౭౯౭. ‘‘పుప్ఫాభిహారస్స వనస్స మజ్ఝే, కో లోహితక్ఖో వితతన్తరంసో;

కా కమ్బుకాయూరధరా సువత్థా, తిట్ఠన్తి నారియో దస వన్దమానా.

౭౯౮. ‘‘కో త్వం బ్రహాబాహు వనస్స మజ్ఝే, విరోచసి ఘతసిత్తోవ అగ్గి;

మహేసక్ఖో అఞ్ఞతరోసి యక్ఖో, ఉదాహు నాగోసి మహానుభావో’’.

౭౯౯. ‘‘నాగోహమస్మి ఇద్ధిమా, తేజస్సీ [తేజసీ (సీ. స్యా. పీ. క.)] దురతిక్కమో;

డంసేయ్యం తేజసా కుద్ధో, ఫీతం జనపదం అపి.

౮౦౦. ‘‘సముద్దజా హి మే మాతా, ధతరట్ఠో చ మే పితా;

సుదస్సనకనిట్ఠోస్మి, భూరిదత్తోతి మం విదూ’’.

౮౦౧. ‘‘యం గమ్భీరం సదావట్టం, రహదం భిస్మం పేక్ఖసి;

ఏస దిబ్యో మమావాసో, అనేకసతపోరిసో.

౮౦౨. ‘‘మయూరకోఞ్చాభిరుదం, నీలోదం వనమజ్ఝతో;

యమునం పవిస మా భీతో, ఖేమం వత్తవతం [వత్తవతిం (స్యా. క.)] సివం’’.

౮౦౩. ‘‘తత్థ పత్తో సానుచరో, సహ పుత్తేన బ్రాహ్మణ;

పూజితో మయ్హం కామేహి, సుఖం బ్రాహ్మణ వచ్ఛసి’’.

౮౦౪. ‘‘సమా సమన్తపరితో, పహూతతగరా [బహుకా తగ్గరా (సీ. స్యా. పీ.)] మహీ;

ఇన్దగోపకసఞ్ఛన్నా, సోభతి హరితుత్తమా.

౮౦౫. ‘‘రమ్మాని వనచేత్యాని, రమ్మా హంసూపకూజితా;

ఓపుప్ఫాపద్మా తిట్ఠన్తి, పోక్ఖరఞ్ఞో [పోక్ఖరఞ్ఞా (స్యా. పీ.)] సునిమ్మితా.

౮౦౬. ‘‘అట్ఠంసా సుకతా థమ్భా, సబ్బే వేళురియామయా;

సహస్సథమ్భా పాసాదా, పూరా కఞ్ఞాహి జోతరే.

౮౦౭. ‘‘విమానం ఉపపన్నోసి, దిబ్యం పుఞ్ఞేహి అత్తనో;

అసమ్బాధం సివం రమ్మం, అచ్చన్తసుఖసంహితం.

౮౦౮. ‘‘మఞ్ఞే సహస్సనేత్తస్స, విమానం నాభికఙ్ఖసి;

ఇద్ధీ హి త్యాయం విపులా, సక్కస్సేవ జుతీమతో’’.

౮౦౯. ‘‘మనసాపి న పత్తబ్బో, ఆనుభావో జుతీమతో;

పరిచారయమానానం, సఇన్దానం [ఇన్దానం (స్యా. క.)] వసవత్తినం’’.

౮౧౦. ‘‘తం విమానం అభిజ్ఝాయ, అమరానం సుఖేసినం;

ఉపోసథం ఉపవసన్తో, సేమి వమ్మికముద్ధని’’.

౮౧౧. ‘‘అహఞ్చ మిగమేసానో, సపుత్తో పావిసిం వనం;

తం మం మతం వా జీవం వా, నాభివేదేన్తి ఞాతకా.

౮౧౨. ‘‘ఆమన్తయే భూరిదత్తం, కాసిపుత్తం యసస్సినం;

తయా నో సమనుఞ్ఞాతా, అపి పస్సేము ఞాతకే’’.

౮౧౩. ‘‘ఏసో హి వత మే ఛన్దో, యం వసేసి మమన్తికే;

న హి ఏతాదిసా కామా, సులభా హోన్తి మానుసే.

౮౧౪. ‘‘సచే త్వం నిచ్ఛసే వత్థుం, మమ కామేహి పూజితో;

మయా త్వం సమనుఞ్ఞాతో, సోత్థిం పస్సాహి ఞాతకే’’.

౮౧౫. ‘‘ధారయిమం మణిం దిబ్యం, పసుం పుత్తే చ విన్దతి;

అరోగో సుఖితో హోతి [హోహి (స్యా.)], గచ్ఛేవాదాయ బ్రాహ్మణ’’.

౮౧౬. ‘‘కుసలం పటినన్దామి, భూరిదత్త వచో తవ;

పబ్బజిస్సామి జిణ్ణోస్మి, న కామే అభిపత్థయే’’.

౮౧౭. ‘‘బ్రహ్మచరియస్స చే భఙ్గో, హోతి భోగేహి కారియం;

అవికమ్పమానో ఏయ్యాసి, బహుం దస్సామి తే ధనం’’.

౮౧౮. ‘‘కుసలం పటినన్దామి, భూరిదత్త వచో తవ;

పునపి ఆగమిస్సామి, సచే అత్థో భవిస్సతి’’.

౮౧౯. ‘‘ఇదం వత్వా భూరిదత్తో, పేసేసి చతురో జనే;

ఏథ గచ్ఛథ ఉట్ఠేథ, ఖిప్పం పాపేథ బ్రాహ్మణం.

౮౨౦. తస్స తం వచనం సుత్వా, ఉట్ఠాయ చతురో జనా;

పేసితా భూరిదత్తేన, ఖిప్పం పాపేసు బ్రాహ్మణం.

౮౨౧. ‘‘మణిం పగ్గయ్హ మఙ్గల్యం, సాధువిత్తం [సాధుచిత్తం (పీ.)] మనోరమం;

సేలం బ్యఞ్జనసమ్పన్నం, కో ఇమం మణిమజ్ఝగా’’.

౮౨౨. ‘‘లోహితక్ఖసహస్సాహి, సమన్తా పరివారితం;

అజ్జ కాలం పథం [పదం (సీ. పీ.)] గచ్ఛం, అజ్ఝగాహం మణిం ఇమం’’.

౮౨౩. ‘‘సుపచిణ్ణో అయం సేలో, అచ్చితో మహితో [మానితో (క.)] సదా;

సుధారితో సునిక్ఖిత్తో, సబ్బత్థమభిసాధయే.

౮౨౪. ‘‘ఉపచారవిపన్నస్స, నిక్ఖేపే ధారణాయ వా;

అయం సేలో వినాసాయ, పరిచిణ్ణో అయోనిసో.

౮౨౫. ‘‘న ఇమం అకుసలో [కుసలం (క.)] దిబ్యం, మణిం ధారేతుమారహో;

పటిపజ్జ సతం నిక్ఖం, దేహిమం రతనం మమ’’.

౮౨౬. ‘‘న చ మ్యాయం మణీ కేయ్యో, గోహి [కేహి (క.)] వా రతనేహి వా;

సేలో బ్యఞ్జనసమ్పన్నో, నేవ కేయ్యో మణీ మమ’’.

౮౨౭. ‘‘నో చే తయా మణీ కేయ్యో, గోహి [కేహి (క.)] వా రతనేహి వా;

అథ కేన మణీ కేయ్యో, తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో’’.

౮౨౮. ‘‘యో మే సంసే మహానాగం, తేజస్సిం దురతిక్కమం;

తస్స దజ్జం ఇమం సేలం, జలన్తమివ తేజసా’’.

౮౨౯. ‘‘కో ను బ్రాహ్మణవణ్ణేన, సుపణ్ణో పతతం వరో;

నాగం జిగీసమన్వేసి, అన్వేసం భక్ఖమత్తనో.

౮౩౦. ‘‘నాహం దిజాధిపో హోమి, న దిట్ఠో గరుళో మయా;

ఆసీవిసేన విత్తోతి [విత్తోస్మి (స్యా. క.)], వజ్జో బ్రాహ్మణ మం విదూ’’.

౮౩౧. ‘‘కిం ను తుయ్హం బలం అత్థి, కిం సిప్పం విజ్జతే తవ;

కిస్మిం వా త్వం పరత్థద్ధో, ఉరగం నాపచాయసి’’.

౮౩౨. ‘‘ఆరఞ్ఞికస్స ఇసినో, చిరరత్తం తపస్సినో;

సుపణ్ణో కోసియస్సక్ఖా, విసవిజ్జం అనుత్తరం.

౮౩౩. ‘‘తం భావితత్తఞ్ఞతరం, సమ్మన్తం పబ్బతన్తరే;

సక్కచ్చం తం ఉపట్ఠాసిం, రత్తిన్దివమతన్దితో.

౮౩౪. ‘‘సో తదా పరిచిణ్ణో మే, వత్తవా బ్రహ్మచరియవా;

దిబ్బం పాతుకరీ మన్తం, కామసా భగవా మమ.

౮౩౫. ‘‘త్యాహం మన్తే పరత్థద్ధో, నాహం భాయామి భోగినం;

ఆచరియో విసఘాతానం, అలమ్పానోతి [ఆలమ్బానోతి (సీ. పీ.), ఆలమ్బాయనోతి (స్యా.)] మం విదూ’’.

౮౩౬. ‘‘గణ్హామసే మణిం తాత, సోమదత్త విజానహి;

మా దణ్డేన సిరిం పత్తం, కామసా పజహిమ్హసే’’.

౮౩౭. ‘‘సకం నివేసనం పత్తం, యో తం బ్రాహ్మణ పూజయి;

ఏవం కల్యాణకారిస్స, కిం మోహా దుబ్భిమిచ్ఛసి’’.

౮౩౮. ‘‘సచే త్వం [సచే హి (సీ. పీ. క.)] ధనకామోసి, భూరిదత్తో పదస్సతి [భూరిదత్తం పదిస్ససి (క.)];

తమేవ గన్త్వా యాచస్సు, బహుం దస్సతి తే ధనం’’.

౮౩౯. ‘‘హత్థగతం పత్తగతం, నికిణ్ణం ఖాదితుం వరం;

మా నో సన్దిట్ఠికో అత్థో, సోమదత్త ఉపచ్చగా’’.

౮౪౦. ‘‘పచ్చతి నిరయే ఘోరే, మహిస్సమపి వివరతి [మహిస్సమవ దీయతి (సీ. పీ.), మహిమస్స విన్ద్రీయతి (స్యా.)];

మిత్తదుబ్భీ హితచ్చాగీ, జీవరేవాపి సుస్సతి [జీవరే చాపి సుస్సరే (సీ. పీ.)].

౮౪౧. ‘‘సచే త్వం [సచే హి (సీ. పీ. క.)] ధనకామోసి, భూరిదత్తో పదస్సతి;

మఞ్ఞే అత్తకతం వేరం, నచిరం వేదయిస్ససి’’.

౮౪౨. ‘‘మహాయఞ్ఞం యజిత్వాన, ఏవం సుజ్ఝన్తి బ్రాహ్మణా;

మహాయఞ్ఞం యజిస్సామ, ఏవం మోక్ఖామ పాపకా’’.

౮౪౩. ‘‘హన్ద దాని అపాయామి, నాహం అజ్జ తయా సహ;

పదమ్పేకం [పదమేకం (స్యా. క.)] న గచ్ఛేయ్యం, ఏవం కిబ్బిసకారినా’’.

౮౪౪. ‘‘ఇదం వత్వాన పితరం, సోమదత్తో బహుస్సుతో;

ఉజ్ఝాపేత్వాన భూతాని, తమ్హా ఠానా అపక్కమి.

౮౪౫. ‘‘గణ్హాహేతం మహానాగం, ఆహరేతం మణిం మమ;

ఇన్దగోపకవణ్ణాభో, యస్స లోహితకో సిరో.

౮౪౬. ‘‘కప్పాసపిచురాసీవ, ఏసో కాయో పదిస్సతి [కాయ’స్స దిస్సతి (సీ. పీ.)];

వమ్మికగ్గగతో సేతి, తం త్వం గణ్హాహి బ్రాహ్మణ’’.

౮౪౭. ‘‘అథోసధేహి దిబ్బేహి, జప్పం మన్తపదాని చ;

ఏవం తం అసక్ఖి సత్థుం [సట్ఠుం (సీ. పీ.), యుట్ఠుం (స్యా.), సుత్తుం (క.)], కత్వా పరిత్తమత్తనో’’.

౮౪౮. ‘‘మమం దిస్వాన ఆయన్తం, సబ్బకామసమిద్ధినం;

ఇన్ద్రియాని అహట్ఠాని, సావం [సామం (సీ. పీ.)] జాతం ముఖం తవ.

౮౪౯. ‘‘పద్మం యథా హత్థగతం, పాణినా పరిమద్దితం;

సావం జాతం [యన్తం (క.)] ముఖం తుయ్హం, మమం దిస్వాన ఏదిసం.

౮౫౦. ‘‘కచ్చి ను తే నాభిససి [తే నాభిసయి (సీ.), తే నాభిస్ససి (స్యా.)], కచ్చి తే అత్థి వేదనా;

యేన సావం ముఖం తుయ్హం, మమం దిస్వాన ఆగతం’’.

౮౫౧. ‘‘సుపినం తాత అద్దక్ఖిం, ఇతో మాసం అధోగతం;

దక్ఖిణం వియ మే బాహుం, ఛేత్వా రుహిరమక్ఖితం;

పురిసో ఆదాయ పక్కామి, మమ రోదన్తియా సతి.

౮౫౨. ‘‘యతోహం [యతో తం (సీ.)] సుపినమద్దక్ఖిం, సుదస్సన విజానహి;

తతో దివా వా రత్తిం వా, సుఖం మే నోపలబ్భతి’’.

౮౫౩. ‘‘యం పుబ్బే పరివారింసు [పరిచారింసు (సీ. పీ.)], కఞ్ఞా రుచిరవిగ్గహా;

హేమజాలపటిచ్ఛన్నా, భూరిదత్తో న దిస్సతి.

౮౫౪. ‘‘యం పుబ్బే పరివారింసు [పరిచారింసు (సీ. పీ.)], నేత్తింసవరధారినో;

కణికారావ సమ్ఫుల్లా, భూరిదత్తో న దిస్సతి.

౮౫౫. ‘‘హన్ద దాని గమిస్సామ, భూరిదత్తనివేసనం;

ధమ్మట్ఠం సీలసమ్పన్నం, పస్సామ తవ భాతరం’’.

౮౫౬. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన ఆయన్తిం, భూరిదత్తస్స మాతరం;

బాహా పగ్గయ్హ పక్కన్దుం, భూరిదత్తస్స నారియో.

౮౫౭. ‘‘పుత్తం తేయ్యే న జానామ, ఇతో మాసం అధోగతం;

మతం వా యది వా జీవం, భూరిదత్తం యసస్సినం’’.