౫౪౧. నిమిజాతకం (౪)

౪౨౧. ‘‘అచ్ఛేరం వత లోకస్మిం, ఉప్పజ్జన్తి విచక్ఖణా;

యదా అహు నిమిరాజా, పణ్డితో కుసలత్థికో.

౪౨౨. ‘‘రాజా సబ్బవిదేహానం, అదా దానం అరిన్దమో;

తస్స తం దదతో దానం, సఙ్కప్పో ఉదపజ్జథ;

దానం వా బ్రహ్మచరియం వా, కతమం సు మహప్ఫలం.

౪౨౩. తస్స సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, మఘవా దేవకుఞ్జరో;

సహస్సనేత్తో పాతురహు, వణ్ణేన విహనం [నిహనం (సీ. పీ.), విహతం (స్యా. క.)] తమం.

౪౨౪. సలోమహట్ఠో మనుజిన్దో, వాసవం అవచా నిమి;

‘‘దేవతా నుసి గన్ధబ్బో, అదు సక్కో పురిన్దదో.

౪౨౫. ‘‘న చ మే తాదిసో వణ్ణో, దిట్ఠో వా యది వా సుతో;

[నత్థి సీ. పీ. పోత్థకేసు] ఆచిక్ఖ మే త్వం భద్దన్తే, కథం జానేము తం మయం’’ [నత్థి సీ. పీ. పోత్థకేసు].

౪౨౬. సలోమహట్ఠం ఞత్వాన, వాసవో అవచా నిమిం;

‘‘సక్కోహమస్మి దేవిన్దో, ఆగతోస్మి తవన్తికే;

అలోమహట్ఠో మనుజిన్ద, పుచ్ఛ పఞ్హం యమిచ్ఛసి’’.

౪౨౭. సో చ తేన కతోకాసో, వాసవం అవచా నిమి;

‘‘పుచ్ఛామి తం మహారాజ [మహాబాహు (సీ. పీ.), దేవరాజ (క.)], సబ్బభూతానమిస్సర;

దానం వా బ్రహ్మచరియం వా, కతమం సు మహప్ఫలం’’.

౪౨౮. సో పుట్ఠో నరదేవేన, వాసవో అవచా నిమిం;

‘‘విపాకం బ్రహ్మచరియస్స, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౨౯. ‘‘హీనేన బ్రహ్మచరియేన, ఖత్తియే ఉపపజ్జతి;

మజ్ఝిమేన చ దేవత్తం, ఉత్తమేన విసుజ్ఝతి.

౪౩౦. ‘‘న హేతే సులభా కాయా, యాచయోగేన కేనచి;

యే కాయే ఉపపజ్జన్తి, అనాగారా తపస్సినో.

౪౩౧. ‘‘దుదీపో [దుతిపో (క.)] సాగరో సేలో, ముజకిన్దో [ముచలిన్దో (సీ. స్యా. పీ.), ముజకిన్తో (క.)] భగీరసో;

ఉసిన్దరో [ఉసీనరో (సీ. పీ.)] కస్సపో చ [అట్ఠకో చ (సీ. పీ.), అత్థకో చ (స్యా.)], అసకో చ పుథుజ్జనో.

౪౩౨. ‘‘ఏతే చఞ్ఞే చ రాజానో, ఖత్తియా బ్రాహ్మణా బహూ;

పుథుయఞ్ఞం యజిత్వాన, పేతత్తం [పేతం తే (సీ. పీ.)] నాతివత్తిసుం.

౪౩౩. ‘‘అథ యీమే [అద్ధా ఇమే (సీ. పీ.), అద్ధాయిమే (స్యా.)] అవత్తింసు, అనాగారా తపస్సినో;

సత్తిసయో యామహను, సోమయామో [సోమయాగో (సీ. స్యా. పీ.)] మనోజవో.

౪౩౪. ‘‘సముద్దో మాఘో భరతో చ, ఇసి కాలపురక్ఖతో [కాలికరిక్ఖియో (సీ. పీ.)];

అఙ్గీరసో కస్సపో చ, కిసవచ్ఛో అకత్తి [అకిత్తి (సీ. పీ.), అకన్తి (స్యా.)] చ.

౪౩౫. ‘‘ఉత్తరేన నదీ సీదా, గమ్భీరా దురతిక్కమా;

నళగ్గివణ్ణా జోతన్తి, సదా కఞ్చనపబ్బతా.

౪౩౬. ‘‘పరూళ్హకచ్ఛా తగరా, రూళ్హకచ్ఛా వనా నగా;

తత్రాసుం దససహస్సా, పోరాణా ఇసయో పురే.

౪౩౭. ‘‘అహం సేట్ఠోస్మి దానేన, సంయమేన దమేన చ;

అనుత్తరం వతం కత్వా, పకిరచారీ సమాహితే.

౪౩౮. ‘‘జాతిమన్తం అజచ్చఞ్చ, అహం ఉజుగతం నరం;

అతివేలం నమస్సిస్సం, కమ్మబన్ధూ హి మాణవా [మాతియా (సీ. పీ.)].

౪౩౯. ‘‘సబ్బే వణ్ణా అధమ్మట్ఠా, పతన్తి నిరయం అధో;

సబ్బే వణ్ణా విసుజ్ఝన్తి, చరిత్వా ధమ్మముత్తమం’’.

౪౪౦. ఇదం వత్వాన మఘవా, దేవరాజా సుజమ్పతి;

వేదేహమనుసాసిత్వా, సగ్గకాయం అపక్కమి.

౪౪౧. ‘‘ఇమం భోన్తో నిసామేథ, యావన్తేత్థ సమాగతా;

ధమ్మికానం మనుస్సానం, వణ్ణం ఉచ్చావచం బహుం.

౪౪౨. ‘‘యథా అయం నిమిరాజా, పణ్డితో కుసలత్థికో;

రాజా సబ్బవిదేహానం, అదా దానం అరిన్దమో.

౪౪౩. ‘‘తస్స తం దదతో దానం, సఙ్కప్పో ఉదపజ్జథ;

దానం వా బ్రహ్మచరియం వా, కతమం సు మహప్ఫలం’’.

౪౪౪. అబ్భుతో వత లోకస్మిం, ఉప్పజ్జి లోమహంసనో;

దిబ్బో రథో పాతురహు, వేదేహస్స యసస్సినో.

౪౪౫. దేవపుత్తో మహిద్ధికో, మాతలి దేవసారథి;

నిమన్తయిత్థ రాజానం, వేదేహం మిథిలగ్గహం.

౪౪౬. ‘‘ఏహిమం రథమారుయ్హ, రాజసేట్ఠ దిసమ్పతి;

దేవా దస్సనకామా తే, తావతింసా సఇన్దకా;

సరమానా హి తే దేవా, సుధమ్మాయం సమచ్ఛరే’’.

౪౪౭. తతో రాజా తరమానో, వేదేహో మిథిలగ్గహో;

ఆసనా వుట్ఠహిత్వాన, పముఖో రథమారుహి.

౪౪౮. అభిరూళ్హం రథం దిబ్బం, మాతలి ఏతదబ్రవి;

‘‘కేన తం నేమి మగ్గేన, రాజసేట్ఠ దిసమ్పతి;

యేన వా పాపకమ్మన్తా, పుఞ్ఞకమ్మా చ యే నరా’’.

౪౪౯. ‘‘ఉభయేనేవ మం నేహి, మాతలి దేవసారథి;

యేన వా పాపకమ్మన్తా, పుఞ్ఞకమ్మా చ యే నరా’’.

౪౫౦. ‘‘కేన తం పఠమం నేమి, రాజసేట్ఠ దిసమ్పతి;

యేన వా పాపకమ్మన్తా, పుఞ్ఞకమ్మా చ యే నరా’’.

౪౫౧. ‘‘నిరయే [నిరియం (స్యా. క.)] తావ పస్సామి, ఆవాసే [ఆవాసం (స్యా. క.)] పాపకమ్మినం;

ఠానాని లుద్దకమ్మానం, దుస్సీలానఞ్చ యా గతి’’.

౪౫౨. దస్సేసి మాతలి రఞ్ఞో, దుగ్గం వేతరణిం నదిం;

కుథితం ఖారసంయుత్తం, తత్తం అగ్గిసిఖూపమం [అగ్గిసమోదకం (క.)].

౪౫౩. నిమీ హవే మాతలిమజ్ఝభాసథ [మాతలిమజ్ఝభాసి (స్యా.)], దిస్వా జనం పతమానం విదుగ్గే;

‘‘భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా వేతరణిం పతన్తి’’.

౪౫౪. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౫౫. ‘‘యే దుబ్బలే బలవన్తా జీవలోకే, హింసన్తి రోసన్తి సుపాపధమ్మా;

తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం, తేమే జనా వేతరణిం పతన్తి’’.

౪౫౬. ‘‘సామా చ సోణా సబలా చ గిజ్ఝా, కాకోలసఙ్ఘా అదన్తి [అదేన్తి (సీ. స్యా. పీ.) ఏవముపరిపి] భేరవా;

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనే కాకోలసఙ్ఘా అదన్తి’’.

౪౫౭. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౫౮. ‘‘యే కేచిమే మచ్ఛరినో కదరియా, పరిభాసకా సమణబ్రాహ్మణానం;

హింసన్తి రోసన్తి సుపాపధమ్మా, తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం;

తేమే జనే కాకోలసఙ్ఘా అదన్తి’’.

౪౫౯. ‘‘సజోతిభూతా పథవిం కమన్తి, తత్తేహి ఖన్ధేహి చ పోథయన్తి;

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా ఖన్ధహతా సయన్తి’’.

౪౬౦. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౬౧. ‘‘యే జీవలోకస్మి సుపాపధమ్మినో, నరఞ్చ నారిఞ్చ అపాపధమ్మం;

హింసన్తి రోసన్తి సుపాపధమ్మా [సుపాపధమ్మినో (క.)], తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం;

తేమే జనా ఖన్ధహతా సయన్తి’’.

౪౬౨. ‘‘అఙ్గారకాసుం అపరే ఫుణన్తి [థునన్తి (సీ. స్యా.), ఫునన్తి (పీ.)], నరా రుదన్తా పరిదడ్ఢగత్తా;

భయఞ్హి మం విదన్తి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా అఙ్గారకాసుం ఫుణన్తి’’.

౪౬౩. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౬౪. ‘‘యే కేచి పూగాయ ధనస్స [పూగాయతనస్స (సీ. పీ.)] హేతు, సక్ఖిం కరిత్వా ఇణం జాపయన్తి;

తే జాపయిత్వా జనతం జనిన్ద, తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం;

తేమే జనా అఙ్గారకాసుం ఫుణన్తి’’.

౪౬౫. ‘‘సజోతిభూతా జలితా పదిత్తా, పదిస్సతి మహతీ లోహకుమ్భీ;

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా అవంసిరా లోహకుమ్భిం పతన్తి’’.

౪౬౬. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౬౭. ‘‘యే సీలవన్తం [సీలవం (పీ.)] సమణం బ్రాహ్మణం వా, హింసన్తి రోసన్తి సుపాపధమ్మా;

తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం, తేమే జనా అవంసిరా లోహకుమ్భిం పతన్తి’’.

౪౬౮. ‘‘లుఞ్చన్తి గీవం అథ వేఠయిత్వా [అవివేఠయిత్వా (క.)], ఉణ్హోదకస్మిం పకిలేదయిత్వా [పకిలేదయిత్వా (సీ. పీ.)];

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా లుత్తసిరా సయన్తి’’.

౪౬౯. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౭౦. ‘‘యే జీవలోకస్మి సుపాపధమ్మినో, పక్ఖీ గహేత్వాన విహేఠయన్తి తే;

విహేఠయిత్వా సకుణం జనిన్ద, తే లుద్దకామా పసవేత్వ పాపం;

తేమే జనా లుత్తసిరా సయన్తి.

౪౭౧. ‘‘పహూతతోయా అనిగాధకూలా [అనిఖాతకూలా (సీ. స్యా. పీ.)], నదీ అయం సన్దతి సుప్పతిత్థా;

ఘమ్మాభితత్తా మనుజా పివన్తి, పీతఞ్చ [పివతం చ (సీ. స్యా. పీ. క.)] తేసం భుస హోతి పాని.

౪౭౨. ‘‘భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, పీతఞ్చ తేసం భుస హోతి పాని’’.

౪౭౩. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౭౪. ‘‘యే సుద్ధధఞ్ఞం పలాసేన మిస్సం, అసుద్ధకమ్మా కయినో దదన్తి;

ఘమ్మాభితత్తాన పిపాసితానం, పీతఞ్చ తేసం భుస హోతి పాని’’.

౪౭౫. ‘‘ఉసూహి సత్తీహి చ తోమరేహి, దుభయాని పస్సాని తుదన్తి కన్దతం;

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా సత్తిహతా సయన్తి’’.

౪౭౬. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౭౭. ‘‘యే జీవలోకస్మి అసాధుకమ్మినో, అదిన్నమాదాయ కరోన్తి జీవికం;

ధఞ్ఞం ధనం రజతం జాతరూపం, అజేళకఞ్చాపి పసుం మహింసం [మహీసం (సీ. పీ.)];

తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం, తేమే జనా సత్తిహతా సయన్తి’’.

౪౭౮. ‘‘గీవాయ బద్ధా కిస్స ఇమే పునేకే, అఞ్ఞే వికన్తా [వికత్తా (సీ. పీ.)] బిలకతా సయన్తి [పునేకే (సీ. పీ.)];

భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా, పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి;

ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం, యేమే జనా బిలకతా సయన్తి’’.

౪౭౯. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౮౦. ‘‘ఓరబ్భికా సూకరికా చ మచ్ఛికా, పసుం మహింసఞ్చ అజేళకఞ్చ;

హన్త్వాన సూనేసు పసారయింసు, తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం;

తేమే జనా బిలకతా సయన్తి.

౪౮౧. ‘‘రహదో అయం ముత్తకరీసపూరో, దుగ్గన్ధరూపో అసుచి పూతి వాతి;

ఖుదాపరేతా మనుజా అదన్తి, భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా;

పుచ్ఛామి తం మాతలి దేవసారథి, ఇమే ను మచ్చా కిమకంసు పాపం;

యేమే జనా ముత్తకరీసభక్ఖా’’.

౪౮౨. తస్స పుట్ఠో వియాకాసి, మాతలి దేవసారథి;

విపాకం పాపకమ్మానం, జానం అక్ఖాసిజానతో.

౪౮౩. ‘‘యే కేచిమే కారణికా విరోసకా, పరేసం హింసాయ సదా నివిట్ఠా;

తే లుద్దకమ్మా పసవేత్వ పాపం, మిత్తద్దునో మీళ్హమదన్తి బాలా.

౪౮౪. ‘‘రహదో అయం లోహితపుబ్బపూరో, దుగ్గన్ధరూపో అసుచి పూతి వాతి;

ఘమ్మాభితత్తా మనుజా పివన్తి, భయఞ్హి మం విన్దతి సూత దిస్వా;