౫౪౦. సువణ్ణసామజాతకం (౩)

౨౯౬. ‘‘కో ను మం ఉసునా విజ్ఝి, పమత్తం ఉదహారకం [హారికం (స్యా.), హారియం (క.)];

ఖత్తియో బ్రాహ్మణో వేస్సో, కో మం విద్ధా నిలీయసి.

౨౯౭. ‘‘న మే మంసాని ఖజ్జాని, చమ్మేనత్థో న విజ్జతి;

అథ కేన ను వణ్ణేన, విద్ధేయ్యం మం అమఞ్ఞథ.

౨౯౮. ‘‘కో వా త్వం కస్స వా పుత్తో, కథం జానేము తం మయం;

పుట్ఠో మే సమ్మ అక్ఖాహి, కిం మం విద్ధా నిలీయసి’’.

౨౯౯. ‘‘రాజాహమస్మి కాసీనం, పీళియక్ఖోతి మం విదూ;

లోభా రట్ఠం పహిత్వాన, మిగమేసం చరామహం.

౩౦౦. ‘‘ఇస్సత్థే చస్మి కుసలో, దళ్హధమ్మోతి విస్సుతో;

నాగోపి మే న ముచ్చేయ్య, ఆగతో ఉసుపాతనం.

౩౦౧. ‘‘కో వా త్వం కస్స వా పుత్తో [త్వం చ కస్స వా పుత్తోసి (సీ. పీ.)], కథం జానేము తం మయం;

పితునో అత్తనో చాపి, నామగోత్తం పవేదయ’’.

౩౦౨. ‘‘నేసాదపుత్తో భద్దన్తే, సామో ఇతి మం ఞాతయో;

ఆమన్తయింసు జీవన్తం, స్వజ్జేవాహం గతో [స్వాజ్జేవఙ్గతో (స్యా.), స్వజ్జేవఙ్గతే (క.)] సయే.

౩౦౩. ‘‘విద్ధోస్మి పుథుసల్లేన, సవిసేన యథా మిగో;

సకమ్హి లోహితే రాజ, పస్స సేమి పరిప్లుతో.

౩౦౪. ‘‘పటివామగతం [పటిధమ్మ గతం (సీ. పీ.)] సల్లం, పస్స ధిమ్హామి [విహామ్హి (సీ. పీ.)] లోహితం;

ఆతురో త్యానుపుచ్ఛామి, కిం మం విద్ధా నిలీయసి.

౩౦౫. ‘‘అజినమ్హి హఞ్ఞతే దీపి, నాగో దన్తేహి హఞ్ఞతే;

అథ కేన ను వణ్ణేన, విద్ధేయ్యం మం అమఞ్ఞథ’’.

౩౦౬. ‘‘మిగో ఉపట్ఠితో ఆసి, ఆగతో ఉసుపాతనం;

తం దిస్వా ఉబ్బిజీ సామ, తేన కోధో మమావిసి’’.

౩౦౭. ‘‘యతో సరామి అత్తానం, యతో పత్తోస్మి విఞ్ఞుతం;

న మం మిగా ఉత్తసన్తి, అరఞ్ఞే సాపదానిపి.

౩౦౮. ‘‘యతో నిధిం పరిహరిం, యతో పత్తోస్మి యోబ్బనం;

న మం మిగా ఉత్తసన్తి, అరఞ్ఞే సాపదానిపి.

౩౦౯. ‘‘భీరూ కిమ్పురిసా రాజ, పబ్బతే గన్ధమాదనే;

సమ్మోదమానా గచ్ఛామ, పబ్బతాని వనాని చ.

౩౧౦. (‘‘న మం మిగా ఉత్తసన్తి, అరఞ్ఞే సాపదానిపి;) [( ) నత్థి సీ. స్యా. పీ. పోత్థకేసు]

అథ కేన ను వణ్ణేన, ఉత్రాసన్తి మిగా మమం’’ [ఉత్రాసే సో మిగో మమం (సీ. పీ.)].

౩౧౧. ‘‘న తం తస [న తద్దసా (సీ. పీ.)] మిగో సామ, కిం తాహం అలికం భణే;

కోధలోభాభిభూతాహం, ఉసుం తే తం అవస్సజిం [అవిస్సజిం (స్యా.)].

౩౧౨. ‘‘కుతో ను సామ ఆగమ్మ, కస్స వా పహితో తువం;

ఉదహారో నదిం గచ్ఛ, ఆగతో మిగసమ్మతం’’.

౩౧౩. ‘‘అన్ధా మాతాపితా మయ్హం, తే భరామి బ్రహావనే;

తేసాహం ఉదకాహారో, ఆగతో మిగసమ్మతం.

౩౧౪. ‘‘అత్థి నేసం ఉసామత్తం, అథ సాహస్స జీవితం;

ఉదకస్స అలాభేన, మఞ్ఞే అన్ధా మరిస్సరే.

౩౧౫. ‘‘న మే ఇదం తథా దుక్ఖం, లబ్భా హి పుమునా ఇదం;

యఞ్చ అమ్మం న పస్సామి, తం మే దుక్ఖతరం ఇతో.

౩౧౬. ‘‘న మే ఇదం తథా దుక్ఖం, లబ్భా హి పుమునా ఇదం;

యఞ్చ తాతం న పస్సామి, తం మే దుక్ఖతరం ఇతో.

౩౧౭. ‘‘సా నూన కపణా అమ్మా, చిరరత్తాయ రుచ్ఛతి [రుచ్చతి (క.)];

అడ్ఢరత్తేవ రత్తే వా, నదీవ అవసుచ్ఛతి [అవసుస్సతి (స్యా.)].

౩౧౮. ‘‘సో నూన కపణో తాతో, చిరరత్తాయ రుచ్ఛతి [రుచ్చతి (క.)];

అడ్ఢరత్తేవ రత్తే వా, నదీవ అవసుచ్ఛతి [అవసుస్సతి (స్యా.)].

౩౧౯. ‘‘ఉట్ఠానపాదచరియాయ [పారిచరియాయ (సీ. పీ.)], పాదసమ్బాహనస్స చ;

సామ తాత విలపన్తా, హిణ్డిస్సన్తి బ్రహావనే.

౩౨౦. ‘‘ఇదమ్పి దుతియం సల్లం, కమ్పేతి హదయం మమం;

యఞ్చ అన్ధే న పస్సామి, మఞ్ఞే హిస్సామి [యఞ్చ హేస్సామి (సీ. పీ.), తం మేం హిస్సామి (క.)] జీవితం’’.

౩౨౧. ‘‘మా బాళ్హం పరిదేవేసి, సామ కల్యాణదస్సన;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సం తే బ్రహావనే.

౩౨౨. ‘‘ఇస్సత్థే చస్మి కుసలో, దళ్హధమ్మోతి విస్సుతో;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సం తే బ్రహావనే.

౩౨౩. ‘‘మిగానం [మగానం (క.)] విఘాసమన్వేసం, వనమూలఫలాని చ;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సం తే బ్రహావనే.

౩౨౪. ‘‘కతమం తం వనం సామ, యత్థ మాతాపితా తవ;

అహం తే తథా భరిస్సం, యథా తే అభరీ తువం’’.

౩౨౫. ‘‘అయం ఏకపదీ రాజ, యోయం ఉస్సీసకే మమ;

ఇతో గన్త్వా అడ్ఢకోసం, తత్థ నేసం అగారకం;

యత్థ మాతాపితా మయ్హం, తే భరస్సు ఇతో గతో.

౩౨౬. ‘‘నమో తే కాసిరాజత్థు, నమో తే కాసివడ్ఢన;

అన్ధా మాతాపితా మయ్హం, తే భరస్సు బ్రహావనే.

౩౨౭. ‘‘అఞ్జలిం తే పగ్గణ్హామి, కాసిరాజ నమత్థు తే;

మాతరం పితరం మయ్హం, వుత్తో వజ్జాసి వన్దనం’’.

౩౨౮. ‘‘ఇదం వత్వాన సో సామో, యువా కల్యాణదస్సనో;

ముచ్ఛితో విసవేగేన, విసఞ్ఞీ సమపజ్జథ.

౩౨౯. ‘‘స రాజా పరిదేవేసి, బహుం కారుఞ్ఞసఞ్హితం;

అజరామరోహం ఆసిం, అజ్జేతం ఞామి [అజ్జహఞ్ఞామి (క.)] నో పురే;

సామం కాలఙ్కతం దిస్వా, నత్థి మచ్చుస్స నాగమో.

౩౩౦. ‘‘యస్సు మం పటిమన్తేతి, సవిసేన సమప్పితో;

స్వజ్జేవం గతే కాలే, న కిఞ్చి మభిభాసతి.

౩౩౧. ‘‘నిరయం నూన గచ్ఛామి, ఏత్థ మే నత్థి సంసయో;

తదా హి పకతం పాపం, చిరరత్తాయ కిబ్బిసం.

౩౩౨. ‘‘భవన్తి తస్స వత్తారో, గామే కిబ్బిసకారకో;

అరఞ్ఞే నిమ్మనుస్సమ్హి, కో మం వత్తుమరహతి.

౩౩౩. ‘‘సారయన్తి హి కమ్మాని, గామే సంగచ్ఛ మాణవా;

అరఞ్ఞే నిమ్మనుస్సమ్హి, కో ను మం సారయిస్సతి’’.

౩౩౪. ‘‘సా దేవతా అన్తరహితా, పబ్బతే గన్ధమాదనే;

రఞ్ఞోవ అనుకమ్పాయ, ఇమా గాథా అభాసథ.

౩౩౫. ‘‘ఆగుం కిర మహారాజ, అకరి [అకరా (సీ.)] కమ్మ దుక్కటం;

అదూసకా పితాపుత్తా, తయో ఏకూసునా హతా.

౩౩౬. ‘‘ఏహి తం అనుసిక్ఖామి, యథా తే సుగతీ సియా;

ధమ్మేనన్ధే వనే పోస, మఞ్ఞేహం సుగతీ తయా.

౩౩౭. ‘‘స రాజా పరిదేవిత్వా, బహుం కారుఞ్ఞసఞ్హితం;

ఉదకకుమ్భమాదాయ, పక్కామి దక్ఖిణాముఖో.

౩౩౮. ‘‘కస్స ను ఏసో పదసద్దో, మనుస్సస్సేవ ఆగతో;

నేసో సామస్స నిగ్ఘోసో, కో ను త్వమసి మారిస.

౩౩౯. ‘‘సన్తఞ్హి సామో వజతి, సన్తం పాదాని నేయతి [ఉత్తహి (సీ.)];

నేసో సామస్స నిగ్ఘోసో, కో ను త్వమసి మారిస’’.

౩౪౦. ‘‘రాజాహమస్మి కాసీనం, పీళియక్ఖోతి మం విదూ;

లోభా రట్ఠం పహిత్వాన, మిగమేసం చరామహం.

౩౪౧. ‘‘ఇస్సత్థే చస్మి కుసలో, దళ్హధమ్మోతి విస్సుతో;

నాగోపి మే న ముచ్చేయ్య, ఆగతో ఉసుపాతనం’’.

౩౪౨. ‘‘స్వాగతం తే మహారాజ, అథో తే అదురాగతం;

ఇస్సరోసి అనుప్పత్తో, యం ఇధత్థి పవేదయ.

౩౪౩. ‘‘తిన్దుకాని పియాలాని, మధుకే కాసుమారియో;

ఫలాని ఖుద్దకప్పాని, భుఞ్జ రాజ వరం వరం.

౩౪౪. ‘‘ఇదమ్పి పానీయం సీతం, ఆభతం గిరిగబ్భరా;

తతో పివ మహారాజ, సచే త్వం అభికఙ్ఖసి’’.

౩౪౫. ‘‘నాలం అన్ధా వనే దట్ఠుం, కో ను వో ఫలమాహరి;

అనన్ధస్సేవయం సమ్మా, నివాపో మయ్హ ఖాయతి’’.

౩౪౬. ‘‘దహరో యువా నాతిబ్రహా, సామో కల్యాణదస్సనో;

దీఘస్స కేసా అసితా, అథో సూనగ్గ [సోనగ్గ (క.)] వేల్లితా.

౩౪౭. ‘‘సో హవే ఫలమాహరిత్వా, ఇతో ఆదాయ [ఆదా (సీ. పీ.)] కమణ్డలుం;

నదిం గతో ఉదహారో, మఞ్ఞే న దూరమాగతో’’.

౩౪౮. ‘‘అహం తం అవధిం సామం, యో తుయ్హం పరిచారకో;

యం కుమారం పవేదేథ, సామం కల్యాణదస్సనం.

౩౪౯. ‘‘దీఘస్స కేసా అసితా, అథో సూనగ్గవేల్లితా;

తేసు లోహితలిత్తేసు, సేతి సామో మయా హతో’’.

౩౫౦. ‘‘కేన దుకూలమన్తేసి, హతో సామోతి వాదినా;

హతో సామోతి సుత్వాన, హదయం మే పవేధతి.

౩౫౧. ‘‘అస్సత్థస్సేవ తరుణం, పవాళం మాలుతేరితం;

హతో సామోతి సుత్వాన, హదయం మే పవేధతి’’.

౩౫౨. ‘‘పారికే కాసిరాజాయం, సో సామం మిగసమ్మతే;

కోధసా ఉసునా విజ్ఝి, తస్స మా పాపమిచ్ఛిమ్హా’’.

౩౫౩. ‘‘కిచ్ఛా లద్ధో పియో పుత్తో, యో అన్ధే అభరీ వనే;

తం ఏకపుత్తం ఘాతిమ్హి, కథం చిత్తం న కోపయే’’.

౩౫౪. ‘‘కిచ్ఛా లద్ధో పియో పుత్తో, యో అన్ధే అభరీ వనే;

తం ఏకపుత్తం ఘాతిమ్హి, అక్కోధం ఆహు పణ్డితా’’.

౩౫౫. ‘‘మా బాళ్హం పరిదేవేథ, హతో సామోతి వాదినా;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సామి బ్రహావనే.

౩౫౬. ‘‘ఇస్సత్థే చస్మి కుసలో, దళ్హధమ్మోతి విస్సుతో;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సామి బ్రహావనే.

౩౫౭. ‘‘మిగానం విఘాసమన్వేసం, వనమూలఫలాని చ;

అహం కమ్మకరో హుత్వా, భరిస్సామి బ్రహావనే’’.

౩౫౮. ‘‘నేస ధమ్మో మహారాజ, నేతం అమ్హేసు కప్పతి;

రాజా త్వమసి అమ్హాకం, పాదే వన్దామ తే మయం’’.

౩౫౯. ‘‘ధమ్మం నేసాద భణథ, కతా అపచితీ తయా;

పితా త్వమసి [త్వమహి (?)] అమ్హాకం, మాతా త్వమసి పారికే’’.

౩౬౦. ‘‘నమో తే కాసిరాజత్థు, నమో తే కాసివడ్ఢన;

అఞ్జలిం తే పగ్గణ్హామ, యావ సామానుపాపయ.

౩౬౧. ‘‘తస్స పాదే సమజ్జన్తా [పవట్టన్తా (పీ.)], ముఖఞ్చ భుజదస్సనం;

సంసుమ్భమానా అత్తానం, కాలమాగమయామసే’’.

౩౬౨. ‘‘బ్రహా వాళమిగాకిణ్ణం, ఆకాసన్తంవ దిస్సతి;

యత్థ సామో హతో సేతి, చన్దోవ పతితో ఛమా.

౩౬౩. ‘‘బ్రహా వాళమిగాకిణ్ణం, ఆకాసన్తంవ దిస్సతి;

యత్థ సామో హతో సేతి, సూరియోవ పతితో ఛమా.

౩౬౪. ‘‘బ్రహా వాళమిగాకిణ్ణం, ఆకాసన్తంవ దిస్సతి;

యత్థ సామో హతో సేతి, పంసునా పతికున్తితో [కుణ్ఠితో (సీ. స్యా. పీ.) ఏవముపరిపి].

౩౬౫. ‘‘బ్రహా వాళమిగాకిణ్ణం, ఆకాసన్తంవ దిస్సతి;

యత్థ సామో హతో సేతి, ఇధేవ వసథస్సమే’’.

౩౬౬. ‘‘యది తత్థ సహస్సాని, సతాని నియుతాని [నహుతాని (సీ. స్యా. పీ.)] చ;

నేవమ్హాకం భయం కోచి, వనే వాళేసు విజ్జతి’’.

౩౬౭. ‘‘తతో అన్ధానమాదాయ, కాసిరాజా బ్రహావనే;

హత్థే గహేత్వా పక్కామి, యత్థ సామో హతో అహు.

౩౬౮. ‘‘దిస్వాన పతితం సామం, పుత్తకం పంసుకున్థితం;

అపవిద్ధం బ్రహారఞ్ఞే, చన్దంవ పతితం ఛమా.

౩౬౯. ‘‘దిస్వాన పతితం సామం, పుత్తకం పంసుకున్థితం;