౫౩౫. సుధాభోజనజాతకం (౩)

౧౯౨. ‘‘నేవ కిణామి నపి విక్కిణామి, న చాపి మే సన్నిచయో చ అత్థి [ఇధత్థి (స్యా.)];

సుకిచ్ఛరూపం వతిదం పరిత్తం, పత్థోదనో నాలమయం దువిన్నం’’.

౧౯౩. ‘‘అప్పమ్హా అప్పకం దజ్జా, అనుమజ్ఝతో మజ్ఝకం;

బహుమ్హా బహుకం దజ్జా, అదానం నుపపజ్జతి [న ఉపపజ్జతి (సీ. పీ.)].

౧౯౪. ‘‘తం తం వదామి కోసియ, దేహి దానాని భుఞ్జ చ;

అరియమగ్గం సమారూహ [అరియం మగ్గం సమారుహ (సీ. పీ.)], నేకాసీ లభతే సుఖం’’.

౧౯౫. ‘‘మోఘఞ్చస్స హుతం హోతి, మోఘఞ్చాపి సమీహితం;

అతిథిస్మిం యో నిసిన్నస్మిం, ఏకో భుఞ్జతి భోజనం.

౧౯౬. ‘‘తం తం వదామి కోసియ, దేహి దానాని భుఞ్జ చ;

అరియమగ్గం సమారూహ, నేకాసీ లభతే సుఖం’’.

౧౯౭. ‘‘సచ్చఞ్చస్స హుతం హోతి, సచ్చఞ్చాపి సమీహితం;

అతిథిస్మిం యో నిసిన్నస్మిం, నేకో భుఞ్జతి భోజనం.

౧౯౮. ‘‘తం తం వదామి కోసియ, దేహి దానాని భుఞ్జ చ;

అరియమగ్గం సమారూహ, నేకాసీ లభతే సుఖం’’.

౧౯౯. ‘‘సరఞ్చ జుహతి పోసో, బహుకాయ గయాయ చ;

దోణే తిమ్బరుతిత్థస్మిం, సీఘసోతే మహావహే.

౨౦౦. ‘‘అత్ర చస్స హుతం హోతి, అత్ర చస్స సమీహితం;

అతిథిస్మిం యో నిసిన్నస్మిం, నేకో భుఞ్జతి భోజనం.

౨౦౧. ‘‘తం తం వదామి కోసియ, దేహి దానాని భుఞ్జ చ;

అరియమగ్గం సమారూహ, నేకాసీ లభతే సుఖం’’.

౨౦౨. ‘‘బళిసఞ్హి సో నిగిలతి [నిగ్గిలతి (సీ. పీ.)], దీఘసుత్తం సబన్ధనం;

అతిథిస్మిం యో నిసిన్నస్మిం, ఏకో భుఞ్జతి భోజనం.

౨౦౩. ‘‘తం తం వదామి కోసియ, దేహి దానాని భుఞ్జ చ;

అరియమగ్గం సమారూహ, నేకాసీ లభతే సుఖం’’.

౨౦౪. ‘‘ఉళారవణ్ణా వత బ్రాహ్మణా ఇమే, అయఞ్చ వో సునఖో కిస్స హేతు;

ఉచ్చావచం వణ్ణనిభం వికుబ్బతి, అక్ఖాథ నో బ్రాహ్మణా కే ను తుమ్హే’’.

౨౦౫. ‘‘చన్దో చ సూరియో చ [సూరియో చ (క.)] ఉభో ఇధాగతా, అయం పన మాతలి దేవసారథి;

సక్కోహమస్మి తిదసానమిన్దో, ఏసో చ ఖో పఞ్చసిఖోతి వుచ్చతి.

౨౦౬. ‘‘పాణిస్సరా ముదిఙ్గా చ [ముతిఙ్గా చ (సీ. స్యా. పీ.)], మురజాలమ్బరాని చ;

సుత్తమేనం పబోధేన్తి, పటిబుద్ధో చ నన్దతి’’.

౨౦౭. ‘‘యే కేచిమే మచ్ఛరినో కదరియా, పరిభాసకా సమణబ్రాహ్మణానం;

ఇధేవ నిక్ఖిప్ప సరీరదేహం, కాయస్స భేదా నిరయం వజన్తి’’.

౨౦౮. ‘‘యే కేచిమే సుగ్గతిమాసమానా [సుగ్గతిమాససానా (సీ. పీ.), సుగ్గతాసిసమానా (క.)], ధమ్మే ఠితా సంయమే సంవిభాగే;

ఇధేవ నిక్ఖిప్ప సరీరదేహం, కాయస్స భేదా సుగతిం వజన్తి’’.

౨౦౯. ‘‘త్వం నోసి ఞాతి పురిమాసు జాతిసు, సో మచ్ఛరీ రోసకో [కోసియో (స్యా. క.)] పాపధమ్మో;

తవేవ అత్థాయ ఇధాగతమ్హా, మా పాపధమ్మో నిరయం గమిత్థ’’ [అపత్థ (క. సీ. స్యా. పీ.)].

౨౧౦. ‘‘అద్ధా హి మం వో హితకామా, యం మం సమనుసాసథ;

సోహం తథా కరిస్సామి, సబ్బం వుత్తం హితేసిభి.

౨౧౧. ‘‘ఏసాహమజ్జేవ ఉపారమామి, న చాపిహం [న చాపహం (సీ. పీ.)] కిఞ్చి కరేయ్య పాపం;

న చాపి మే కిఞ్చి అదేయ్యమత్థి, న చాపిదత్వా ఉదకం పివామి [ఉదకమ్పహం పిబే (సీ.)].

౨౧౨. ‘‘ఏవఞ్చ మే దదతో సబ్బకాలం [సబ్బకాలే (క.)], భోగా ఇమే వాసవ ఖీయిస్సన్తి;

తతో అహం పబ్బజిస్సామి సక్క, హిత్వాన కామాని యథోధికాని’’.

౨౧౩. ‘‘నగుత్తమే గిరివరే గన్ధమాదనే, మోదన్తి తా దేవవరాభిపాలితా;

అథాగమా ఇసివరో సబ్బలోకగూ, సుపుప్ఫితం దుమవరసాఖమాదియ.

౨౧౪. ‘‘సుచిం సుగన్ధం తిదసేహి సక్కతం, పుప్ఫుత్తమం అమరవరేహి సేవితం;

అలద్ధ మచ్చేహి వ దానవేహి వా, అఞ్ఞత్ర దేవేహి తదారహం హిదం [హితం (స్యా.)].

౨౧౫. ‘‘తతో చతస్సో కనకత్తచూపమా, ఉట్ఠాయ నారియో పమదాధిపా మునిం;

ఆసా చ సద్ధా చ సిరీ తతో హిరీ, ఇచ్చబ్రవుం నారదదేవ బ్రాహ్మణం.

౨౧౬. ‘‘సచే అనుద్దిట్ఠం తయా మహాముని, పుప్ఫం ఇమం పారిఛత్తస్స బ్రహ్మే;

దదాహి నో సబ్బా గతి తే ఇజ్ఝతు, తువమ్పి నో హోహి యథేవ వాసవో.

౨౧౭. ‘‘తం యాచమానాభిసమేక్ఖ నారదో, ఇచ్చబ్రవీ సంకలహం ఉదీరయి;

న మయ్హమత్థత్థి ఇమేహి కోచి నం, యాయేవ వో సేయ్యసి సా పిళన్ధథ’’ [పిళయ్హథ (సీ. పీ.)].

౨౧౮. ‘‘త్వం నోత్తమేవాభిసమేక్ఖ నారద, యస్సిచ్ఛసి తస్సా అనుప్పవేచ్ఛసు;

యస్సా హి నో నారద త్వం పదస్ససి, సాయేవ నో హేహితి సేట్ఠసమ్మతా’’.

౨౧౯. ‘‘అకల్లమేతం వచనం సుగత్తే, కో బ్రాహ్మణో సంకలహం ఉదీరయే;

గన్త్వాన భూతాధిపమేవ పుచ్ఛథ, సచే న జానాథ ఇధుత్తమాధమం’’.

౨౨౦. ‘‘తా నారదేన పరమప్పకోపితా, ఉదీరితా వణ్ణమదేన మత్తా;

సకాసే [సకాసం (క.)] గన్త్వాన సహస్సచక్ఖునో, పుచ్ఛింసు భూతాధిపం కా ను సేయ్యసి’’.

౨౨౧. ‘‘తా దిస్వా ఆయత్తమనా పురిన్దదో, ఇచ్చబ్రవీ దేవవరో కతఞ్జలీ;

సబ్బావ వో హోథ సుగత్తే సాదిసీ, కో నేవ భద్దే కలహం ఉదీరయి’’.

౨౨౨. ‘‘యో సబ్బలోకచ్చరితో [సబ్బలోకం చరకో (సీ. స్యా. పీ.)] మహాముని, ధమ్మే ఠితో నారదో [నారద (స్యా.)] సచ్చనిక్కమో;

సో నోబ్రవి [బ్రవీ (సీ. స్యా. పీ.)] గిరివరే గన్ధమాదనే, గన్త్వాన భూతాధిపమేవ పుచ్ఛథ;

సచే న జానాథ ఇధుత్తమాధమం’’.

౨౨౩. ‘‘అసు [అసూ (స్యా.)] బ్రహారఞ్ఞచరో మహాముని, నాదత్వా భత్తం వరగత్తే భుఞ్జతి;

విచేయ్య దానాని దదాతి కోసియో, యస్సా హి సో దస్సతి సావ సేయ్యసి’’.

౨౨౪. ‘‘అసూ హి యో సమ్మతి దక్ఖిణం దిసం, గఙ్గాయ తీరే హిమవన్తపస్సని [హిమవన్తపస్మని (సీ. పీ. క.)];

స కోసియో దుల్లభపానభోజనో, తస్స సుధం పాపయ దేవసారథి’’.

౨౨౫. ‘‘స [సో (స్యా.)] మాతలీ దేవవరేన పేసితో, సహస్సయుత్తం అభిరుయ్హ సన్దనం;

సుఖిప్పమేవ [స ఖిప్పమేవ (సీ. పీ.)] ఉపగమ్మ అస్సమం, అదిస్సమానో మునినో సుధం అదా’’.

౨౨౬. ‘‘ఉదగ్గిహుత్తం ఉపతిట్ఠతో హి మే, పభఙ్కరం లోకతమోనుదుత్తమం;

సబ్బాని భూతాని అధిచ్చ [అతిచ్చ (సీ. పీ.)] వాసవో, కో నేవ మే పాణిసు కిం సుధోదహి.

౨౨౭. ‘‘సఙ్ఖూపమం సేతమతుల్యదస్సనం, సుచిం సుగన్ధం పియరూపమబ్భుతం;

అదిట్ఠపుబ్బం మమ జాతు చక్ఖుభి [జాతచక్ఖుహి (సీ. పీ.)], కా దేవతా పాణిసు కిం సుధోదహి’’.

౨౨౮. ‘‘అహం మహిన్దేన మహేసి పేసితో, సుధాభిహాసిం తురితో మహాముని;

జానాసి మం మాతలి దేవసారథి, భుఞ్జస్సు భత్తుత్తమ మాభివారయి [మా విచారయి (సీ. పీ.)].

౨౨౯. ‘‘భుత్తా చ సా ద్వాదస హన్తి పాపకే, ఖుదం పిపాసం అరతిం దరక్లమం [దరథం కిలం (స్యా.), దరథక్ఖమం (క.)];

కోధూపనాహఞ్చ వివాదపేసుణం, సీతుణ్హతన్దిఞ్చ రసుత్తమం ఇదం’’.

౨౩౦. ‘‘న కప్పతీ మాతలి మయ్హ భుఞ్జితుం, పుబ్బే అదత్వా ఇతి మే వతుత్తమం;

న చాపి ఏకాస్నమరీయపూజితం [ఏకాసనం అరియపూజితం (సీ. పీ.)], అసంవిభాగీ చ సుఖం న విన్దతి’’.

౨౩౧. ‘‘థీఘాతకా యే చిమే పారదారికా, మిత్తద్దునో యే చ సపన్తి సుబ్బతే;

సబ్బే చ తే మచ్ఛరిపఞ్చమాధమా, తస్మా అదత్వా ఉదకమ్పి నాస్నియే [నాస్మియే (సీ. పీ.)].

౨౩౨. ‘‘సో హిత్థియా వా పురిసస్స వా పన, దస్సామి దానం విదుసమ్పవణ్ణితం;

సద్ధా వదఞ్ఞూ ఇధ వీతమచ్ఛరా, భవన్తి హేతే సుచిసచ్చసమ్మతా’’ [సమ్మసమ్మతా (సీ.)].

౨౩౩. ‘‘అతో మతా [ముతా (సీ. పీ.)] దేవవరేన పేసితా, కఞ్ఞా చతస్సో కనకత్తచూపమా;

ఆసా చ సద్ధా చ సిరీ తతో హిరీ [సిరీ హిరీ తతో (పీ.)], తం అస్సమం ఆగము [ఆగముం (సీ. పీ. క.)] యత్థ కోసియో.

౨౩౪. ‘‘తా దిస్వా సబ్బో పరమప్పమోదితో [సబ్బా పరమప్పమోదితా (స్యా.)], సుభేన వణ్ణేన సిఖారివగ్గినో;

కఞ్ఞా చతస్సో చతురో చతుద్దిసా, ఇచ్చబ్రవీ మాతలినో చ సమ్ముఖా.

౨౩౫. ‘‘పురిమం దిసం కా త్వం పభాసి దేవతే, అలఙ్కతా తారవరావ ఓసధీ;

పుచ్ఛామి తం కఞ్చనవేల్లివిగ్గహే, ఆచిక్ఖ మే త్వం కతమాసి దేవతా.

౨౩౬. ‘‘సిరాహ దేవీమనుజేభి [మనుజేసు (సీ. స్యా. పీ.)] పూజితా, అపాపసత్తూపనిసేవినీ సదా;

సుధావివాదేన తవన్తిమాగతా, తం మం సుధాయ వరపఞ్ఞ భాజయ.

౨౩౭. ‘‘యస్సాహమిచ్ఛామి సుధం [సుఖం (పీ.)] మహాముని, సో [స (సీ. పీ.)] సబ్బకామేహి నరో పమోదతి;

సిరీతి మం జానహి జూహతుత్తమ, తం మం సుధాయ వరపఞ్ఞ భాజయ’’.

౨౩౮. ‘‘సిప్పేన విజ్జాచరణేన బుద్ధియా, నరా ఉపేతా పగుణా సకమ్మునా [సకమ్మనా (సీ. పీ.)];

తయా విహీనా న లభన్తి కిఞ్చనం [కిఞ్చినం (క.)], తయిదం న సాధు యదిదం తయా కతం.

౨౩౯. ‘‘పస్సామి పోసం అలసం మహగ్ఘసం, సుదుక్కులీనమ్పి అరూపిమం నరం;

తయానుగుత్తో సిరి జాతిమామపి [జాతిమం అపి (సీ.)], పేసేతి దాసం వియ భోగవా సుఖీ.

౨౪౦. ‘‘తం తం అసచ్చం అవిభజ్జసేవినిం, జానామి మూళ్హం విదురానుపాతినిం;

న తాదిసీ అరహతి ఆసనూదకం, కుతో సుధా గచ్ఛ న మయ్హ రుచ్చసి’’.

౨౪౧. ‘‘కా సుక్కదాఠా పటిముక్కకుణ్డలా, చిత్తఙ్గదా కమ్బువిమట్ఠధారినీ;

ఓసిత్తవణ్ణం పరిదయ్హ సోభసి, కుసగ్గిరత్తం అపిళయ్హ మఞ్జరిం.

౨౪౨. ‘‘మిగీవ భన్తా సరచాపధారినా, విరాధితా మన్దమివ ఉదిక్ఖసి;

కో తే దుతీయో ఇధ మన్దలోచనే, న భాయసి ఏకికా కాననే వనే’’.

౨౪౩. ‘‘న మే దుతీయో ఇధ మత్థి కోసియ, మసక్కసారప్పభవమ్హి దేవతా;

ఆసా సుధాసాయ తవన్తిమాగతా, తం మం సుధాయ వరపఞ్ఞ భాజయ’’.

౨౪౪. ‘‘ఆసాయ యన్తి వాణిజా ధనేసినో, నావం సమారుయ్హ పరేన్తి అణ్ణవే;

తే తత్థ సీదన్తి అథోపి ఏకదా, జీనాధనా ఏన్తి వినట్ఠపాభతా.

౨౪౫. ‘‘ఆసాయ ఖేత్తాని కసన్తి కస్సకా, వపన్తి బీజాని కరోన్తుపాయసో;

ఈతీనిపాతేన అవుట్ఠితాయ [అవుట్ఠికాయ (సీ. పీ.)] వా, న కిఞ్చి విన్దన్తి తతో ఫలాగమం.

౨౪౬. ‘‘అథత్తకారాని కరోన్తి భత్తుసు, ఆసం పురక్ఖత్వా నరా సుఖేసినో;

తే భత్తురత్థా అతిగాళ్హితా పున, దిసా పనస్సన్తి అలద్ధ కిఞ్చనం.

౨౪౭. ‘‘హిత్వాన [జహిత్వ (సీ. స్యా. పీ.)] ధఞ్ఞఞ్చ ధనఞ్చ ఞాతకే, ఆసాయ సగ్గాధిమనా సుఖేసినో;

తపన్తి లూఖమ్పి తపం చిరన్తరం, కుమగ్గమారుయ్హ [కుమ్మగ్గమారుయ్హ (సీ. స్యా. పీ.)] పరేన్తి దుగ్గతిం.

౨౪౮. ‘‘ఆసా విసంవాదికసమ్మతా ఇమే, ఆసే సుధాసం [సుధాయ (స్యా పీ. క.)] వినయస్సు అత్తని;

న తాదిసీ అరహతి ఆసనూదకం, కుతో సుధా గచ్ఛ న మయ్హ రుచ్చసి’’.

౨౪౯. ‘‘దద్దల్లమానా యససా యసస్సినీ, జిఘఞ్ఞనామవ్హయనం దిసం పతి;

పుచ్ఛామి తం కఞ్చనవేల్లివిగ్గహే, ఆచిక్ఖ మే త్వం కతమాసి దేవతా’’.

౨౫౦. ‘‘సద్ధాహ దేవీమనుజేహి [దేవీమనుజేసు (సీ. స్యా. పీ.)] పూజితా, అపాపసత్తూపనిసేవినీ సదా;

సుధావివాదేన తవన్తిమాగతా, తం మం సుధాయ వరపఞ్ఞ భాజయ’’.

౨౫౧. ‘‘దానం దమం చాగమథోపి సంయమం, ఆదాయ సద్ధాయ కరోన్తి హేకదా;

థేయ్యం ముసా కూటమథోపి పేసుణం, కరోన్తి హేకే పున విచ్చుతా తయా.

౨౫౨. ‘‘భరియాసు పోసో సదిసీసు పేక్ఖవా [పేఖవా (పీ.)], సీలూపపన్నాసు పతిబ్బతాసుపి;

వినేత్వాన [వినేత్వా (సీ. స్యా. పీ.)] ఛన్దం కులిత్థియాసుపి [కులధీతియాసుపి (సీ. పీ.)], కరోతి సద్ధం పున [పన (సీ. పీ.)] కుమ్భదాసియా.

౨౫౩. ‘‘త్వమేవ సద్ధే పరదారసేవినీ, పాపం కరోసి కుసలమ్పి రిఞ్చసి;

న తాదిసీ అరహతి ఆసనూదకం, కుతో సుధా గచ్ఛ న మయ్హ రుచ్చసి’’.

౨౫౪. ‘‘జిఘఞ్ఞరత్తిం అరుణస్మిమూహతే, యా దిస్సతి ఉత్తమరూపవణ్ణినీ;

తథూపమా మం పటిభాసి దేవతే, ఆచిక్ఖ మే త్వం కతమాసి అచ్ఛరా.

౨౫౫. ‘‘కాలా నిదాఘేరివ అగ్గిజారివ [అగ్గజాతివ (సీ.), అగ్గిజాతివ (పీ.)], అనిలేరితా లోహితపత్తమాలినీ;

కా తిట్ఠసి మన్దమిగావలోకయం [మన్దమివావలోకయం (సీ. పీ.)], భాసేసమానావ గిరం న ముఞ్చసి’’.

౨౫౬. ‘‘హిరాహ దేవీమనుజేహి పూజితా, అపాపసత్తూపనిసేవినీ సదా;

సుధావివాదేన తవన్తిమాగతా, సాహం న సక్కోమి సుధమ్పి యాచితుం;

కోపీనరూపా వియ యాచనిత్థియా’’.

౨౫౭. ‘‘ధమ్మేన ఞాయేన సుగత్తే లచ్ఛసి, ఏసో హి ధమ్మో న హి యాచనా సుధా;

తం తం అయాచన్తిమహం నిమన్తయే, సుధాయ యఞ్చిచ్ఛసి తమ్పి దమ్మి తే.

౨౫౮. ‘‘సా త్వం మయా అజ్జ సకమ్హి అస్సమే, నిమన్తితా కఞ్చనవేల్లివిగ్గహే;

తువఞ్హి మే సబ్బరసేహి పూజియా, తం పూజయిత్వాన సుధమ్పి అస్నియే’’.

౨౫౯. ‘‘సా కోసియేనానుమతా జుతీమతా, అద్ధా హిరి రమ్మం పావిసి యస్సమం;

ఉదకవన్తం [ఉదఞ్ఞవన్తం (సీ. పీ.)] ఫలమరియపూజితం, అపాపసత్తూపనిసేవితం సదా.

౨౬౦. ‘‘రుక్ఖగ్గహానా బహుకేత్థ పుప్ఫితా, అమ్బా పియాలా పనసా చ కింసుకా;

సోభఞ్జనా లోద్దమథోపి పద్మకా, కేకా చ భఙ్గా తిలకా సుపుప్ఫితా.

౨౬౧. ‘‘సాలా కరేరీ బహుకేత్థ జమ్బుయో, అస్సత్థనిగ్రోధమధుకవేతసా [వేదిసా (క.)];

ఉద్దాలకా పాటలి సిన్దువారకా [సిన్దువారితా (బహూసు)], మనుఞ్ఞగన్ధా ముచలిన్దకేతకా.

౨౬౨. ‘‘హరేణుకా వేళుకా కేణు [వేణు (సీ. పీ.)] తిన్దుకా, సామాకనీవారమథోపి చీనకా;

మోచా కదలీ బహుకేత్థ సాలియో, పవీహయో ఆభూజినో చ [ఆభుజినోపి (సీ. స్యా.)] తణ్డులా.

౨౬౩. ‘‘తస్సేవుత్తరపస్సేన [తస్స చ ఉత్తరే పస్సే (సీ. పీ.), తస్స చ ఉత్తరపస్సేన (స్యా.)], జాతా పోక్ఖరణీ సివా;

అకక్కసా అపబ్భారా, సాధు అప్పటిగన్ధికా.

౨౬౪. ‘‘తత్థ మచ్ఛా సన్నిరతా, ఖేమినో బహుభోజనా;

సిఙ్గూ సవఙ్కా సంకులా [సకులా (సీ. స్యా. పీ.)], సతవఙ్కా చ రోహితా;

ఆళిగగ్గరకాకిణ్ణా, పాఠీనా కాకమచ్ఛకా.