౫౩౨. సోణనన్దజాతకం (౨)
౯౨. ‘‘దేవతా నుసి గన్ధబ్బో, అదు [ఆదు (సీ. స్యా.)] సక్కో పురిన్దదో;
మనుస్సభూతో ఇద్ధిమా, కథం జానేము తం మయం’’.
౯౩. ‘‘నాపి దేవో న గన్ధబ్బో, నాపి సక్కో పురిన్దదో;
మనుస్సభూతో ఇద్ధిమా, ఏవం జానాహి భారధ’’ [భారభ (క.)].
౯౪. ‘‘కతరూపమిదం భోతో [భోతో (సీ. పీ.)], వేయ్యావచ్చం అనప్పకం;
దేవమ్హి వస్సమానమ్హి, అనోవస్సం భవం అకా.
౯౫. ‘‘తతో వాతాతపే ఘోరే, సీతచ్ఛాయం భవం అకా;
తతో అమిత్తమజ్ఝేసు [అమిత్తమజ్ఝే చ (సీ.)], సరతాణం భవం అకా.
౯౬. ‘‘తతో ఫీతాని రట్ఠాని, వసినో తే భవం అకా;
తతో ఏకసతం ఖత్యే, అనుయన్తే [అనుయుత్తే (పీ.)] భవం అకా.
౯౭. ‘‘పతీతాస్సు మయం భోతో, వద తం [వర తం (సీ. స్యా. పీ.)] భఞ్జ [భఞ్ఞ (సీ. పీ.), భుఞ్జ (స్యా. క.)] మిచ్ఛసి;
హత్థియానం అస్సరథం, నారియో చ అలఙ్కతా;
నివేసనాని రమ్మాని, మయం భోతో దదామసే.
౯౮. ‘‘అథ వఙ్గే [అథ వా సఙ్గే (సీ. పీ.)] వా మగధే, మయం భోతో దదామసే;
అథ వా అస్సకావన్తీ [అస్సకావన్తిం (సీ. స్యా. పీ.)], సుమనా దమ్మ తే మయం.
౯౯. ‘‘ఉపడ్ఢం వాపి రజ్జస్స, మయం భోతో దదామసే;
సచే తే అత్థో రజ్జేన, అనుసాస యదిచ్ఛసి’’.
౧౦౦. ‘‘న మే అత్థోపి రజ్జేన, నగరేన ధనేన వా;
అథోపి జనపదేన, అత్థో మయ్హం న విజ్జతి.
౧౦౧. ‘‘భోతోవ రట్ఠే విజితే, అరఞ్ఞే అత్థి అస్సమో;
పితా మయ్హం జనేత్తీ చ, ఉభో సమ్మన్తి అస్సమే.
౧౦౨. ‘‘తేసాహం [తేస్వహం (క.)] పుబ్బాచరియేసు, పుఞ్ఞం న లభామి కాతవే;
భవన్తం అజ్ఝావరం కత్వా, సోణం [సోనం (పీ.)] యాచేము సంవరం’’.
౧౦౩. ‘‘కరోమి తే తం వచనం, యం మం భణసి బ్రాహ్మణ;
ఏతఞ్చ ఖో నో అక్ఖాహి, కీవన్తో హోన్తు యాచకా’’.
౧౦౪. ‘‘పరోసతం జానపదా, మహాసాలా చ బ్రాహ్మణా;
ఇమే చ ఖత్తియా సబ్బే, అభిజాతా యసస్సినో;
భవఞ్చ రాజా మనోజో, అలం హేస్సన్తి యాచకా’’.
౧౦౫. ‘‘హత్థీ అస్సే చ యోజేన్తు, రథం సన్నయ్హ సారథి [నం రథి (పీ.)];
ఆబన్ధనాని గణ్హాథ, పాదాసుస్సారయద్ధజే [పాదేసుస్సారయం ధజే (సీ.), పాదాసుస్సారయం ధజే (పీ.)];
అస్సమం తం గమిస్సామి, యత్థ సమ్మతి కోసియో’’.
౧౦౬. ‘‘తతో చ రాజా పాయాసి, సేనాయ చతురఙ్గినీ;
అగమా అస్సమం రమ్మం, యత్థ సమ్మతి కోసియో’’.
౧౦౭. ‘‘కస్స కాదమ్బయో [కస్స కాదమ్బమయో (క.)] కాజో, వేహాసం చతురఙ్గులం;
అంసం అసమ్ఫుసం ఏతి, ఉదహారాయ [ఉదహారస్స (సీ. స్యా. పీ.)] గచ్ఛతో’’.
౧౦౮. ‘‘అహం సోణో మహారాజ, తాపసో సహితబ్బతో [సహితం వతో (పీ.)];
భరామి మాతాపితరో, రత్తిన్దివమతన్దితో.
౧౦౯. ‘‘వనే ఫలఞ్చ మూలఞ్చ, ఆహరిత్వా దిసమ్పతి;
పోసేమి మాతాపితరో, పుబ్బే కతమనుస్సరం’’.
౧౧౦. ‘‘ఇచ్ఛామ అస్సమం గన్తుం, యత్థ సమ్మతి కోసియో;
మగ్గం నో సోణ అక్ఖాహి, యేన గచ్ఛేము [గచ్ఛామ (సీ.)] అస్సమం’’.
౧౧౧. ‘‘అయం ఏకపదీ రాజ, యేనేతం [యేన తం (క.)] మేఘసన్నిభం;
కోవిళారేహి సఞ్ఛన్నం, ఏత్థ సమ్మతి కోసియో’’.
౧౧౨. ‘‘ఇదం వత్వాన పక్కామి, తరమానో మహాఇసి;
వేహాసే అన్తలిక్ఖస్మిం, అనుసాసిత్వాన ఖత్తియే.
౧౧౩. ‘‘అస్సమం పరిమజ్జిత్వా, పఞ్ఞపేత్వాన [పఞ్ఞపేత్వాన (సీ. స్యా.)] ఆసనం;
పణ్ణసాలం పవిసిత్వా, పితరం పటిబోధయి.
౧౧౪. ‘‘ఇమే ఆయన్తి రాజానో, అభిజాతా యసస్సినో;
అస్సమా నిక్ఖమిత్వాన, నిసీద త్వం [నిసీదాహి (సీ.)] మహాఇసే.
౧౧౫. ‘‘తస్స తం వచనం సుత్వా, తరమానో మహాఇసి;
అస్సమా నిక్ఖమిత్వాన, సద్వారమ్హి ఉపావిసి’’.
౧౧౬. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన ఆయన్తం, జలన్తంరివ తేజసా;
ఖత్యసఙ్ఘపరిబ్యూళ్హం, కోసియో ఏతదబ్రవి.
౧౧౭. ‘‘కస్స భేరీ ముదిఙ్గా చ [ముతిఙ్గా చ (పీ.)], సఙ్ఖా పణవదిన్దిమా [దేణ్డిమా (సీ. పీ.)];
పురతో పటిపన్నాని, హాసయన్తా రథేసభం.
౧౧౮. ‘‘కస్స కఞ్చనపట్టేన, పుథునా విజ్జువణ్ణినా;
యువా కలాపసన్నద్ధో, కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౧౯. ‘‘ఉక్కాముఖపహట్ఠంవ, ఖదిరఙ్గారసన్నిభం;
ముఖఞ్చ రుచిరా భాతి, కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౨౦. ‘‘కస్స పగ్గహితం ఛత్తం, ససలాకం మనోరమం;
ఆదిచ్చరంసావరణం, కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౨౧. ‘‘కస్స అఙ్గం పరిగ్గయ్హ, వాళబీజనిముత్తమం;
చరన్తి వరపుఞ్ఞస్స [వరపఞ్ఞస్స (సీ. పీ.)], హత్థిక్ఖన్ధేన ఆయతో.
౧౨౨. ‘‘కస్స సేతాని ఛత్తాని, ఆజానీయా చ వమ్మితా;
సమన్తా పరికిరేన్తి [పరికిరన్తి (సీ. స్యా. పీ.)], కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౨౩. ‘‘కస్స ఏకసతం ఖత్యా, అనుయన్తా [అనుయుత్తా (పీ.)] యసస్సినో;
సమన్తానుపరియన్తి, కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౨౪. ‘‘హత్థి అస్సరథ పత్తి [హత్థీ అస్సా రథా పత్తీ (సీ.)], సేనా చ చతురఙ్గినీ;
సమన్తానుపరియన్తి [సమన్తా అనుపరియాతి (పీ.)], కో ఏతి సిరియా జలం.
౧౨౫. ‘‘కస్సేసా మహతీ సేనా, పిట్ఠితో అనువత్తతి;
అక్ఖోభణీ [అక్ఖాభనీ (సీ.), అక్ఖోభినీ (స్యా.)] అపరియన్తా, సాగరస్సేవ ఊమియో’’.
౧౨౬. ‘‘రాజాభిరాజా [రాజాధిరాజా (క.)] మనోజో, ఇన్దోవ జయతం పతి;
నన్దస్సజ్ఝావరం ఏతి, అస్సమం బ్రహ్మచారినం.
౧౨౭. ‘‘తస్సేసా మహతీ సేనా, పిట్ఠితో అనువత్తతి;
అక్ఖోభణీ అపరియన్తా, సాగరస్సేవ ఊమియో’’.
౧౨౮. ‘‘అనులిత్తా చన్దనేన, కాసికుత్తమధారినో [కాసికవత్థధారినో (పీ.)];
సబ్బే పఞ్జలికా హుత్వా, ఇసీనం అజ్ఝుపాగముం’’.
౧౨౯. ‘‘కచ్చి ను భోతో కుసలం, కచ్చి భోతో అనామయం;
కచ్చి ఉఞ్ఛేన యాపేథ, కచ్చి మూలఫలా బహూ.
౧౩౦. ‘‘కచ్చి డంసా మకసా చ, అప్పమేవ సరీసపా [సిరింసపా (సీ. స్యా. పీ.)];
వనే వాళమిగాకిణ్ణే, కచ్చి హింసా న విజ్జతి’’.
౧౩౧. ‘‘కుసలఞ్చేవ నో రాజ, అథో రాజ అనామయం;
అథో ఉఞ్ఛేన యాపేమ, అథో మూలఫలా బహూ.
౧౩౨. ‘‘అథో డంసా మకసా చ [డంసా చ మకసా (సీ.), డంసా చ మకసా చ (పీ.)], అప్పమేవ సరీసపా [సిరింసపా (సీ. స్యా. పీ.)];
వనే వాళమిగాకిణ్ణే, హింసా మయ్హం [అ మ్హం (సీ. పీ.)] న విజ్జతి.
౧౩౩. ‘‘బహూని వస్సపూగాని, అస్సమే సమ్మతం [వసతో (సీ.)] ఇధ;
నాభిజానామి ఉప్పన్నం, ఆబాధం అమనోరమం.
౧౩౪. ‘‘స్వాగతం తే మహారాజ, అథో తే అదురాగతం;
ఇస్సరోసి అనుప్పత్తో, యం ఇధత్థి పవేదయ.
౧౩౫. ‘‘తిన్దుకాని పియాలాని, మధుకే కాసుమారియో [కాసమారియో (సీ. స్యా.)];
ఫలాని ఖుద్దకప్పాని, భుఞ్జ రాజ వరం వరం.
౧౩౬. ‘‘ఇదమ్పి పానీయం సీతం, ఆభతం గిరిగబ్భరా;
తతో పివ మహారాజ, సచే త్వం అభికఙ్ఖసి’’.
౧౩౭. ‘‘పటిగ్గహితం యం దిన్నం, సబ్బస్స అగ్ఘియం కతం;
నన్దస్సాపి నిసామేథ, వచనం సో [యం (సీ.), యం సో (పీ.)] పవక్ఖతి.
౧౩౮. ‘‘అజ్ఝావరమ్హా నన్దస్స, భోతో సన్తికమాగతా;
సుణాతు [సుణాతు మే (సీ. స్యా.)] భవం వచనం, నన్దస్స పరిసాయ చ’’.
౧౩౯. ‘‘పరోసతం జానపదా [జనపదా (పీ.)], మహాసాలా చ బ్రాహ్మణా;
ఇమే చ ఖత్తియా సబ్బే, అభిజాతా యసస్సినో;
భవఞ్చ రాజా మనోజో, అనుమఞ్ఞన్తు మే వచో.
౧౪౦. ‘‘యే చ సన్తి [యే వసన్తి (సీ.), యే హి సన్తి (పీ.)] సమీతారో, యక్ఖాని ఇధ మస్సమే;
అరఞ్ఞే భూతభబ్యాని, సుణన్తు వచనం మమ.
౧౪౧. ‘‘నమో కత్వాన భూతానం, ఇసిం వక్ఖామి సుబ్బతం;
సో త్యాహం దక్ఖిణా బాహు, తవ కోసియ సమ్మతో.
౧౪౨. ‘‘పితరం మే జనేత్తిఞ్చ, భత్తుకామస్స మే సతో;
వీర పుఞ్ఞమిదం ఠానం, మా మం కోసియ వారయ.
౧౪౩. ‘‘సబ్భి హేతం ఉపఞ్ఞాతం, మమేతం ఉపనిస్సజ;
ఉట్ఠానపారిచరియాయ, దీఘరత్తం తయా కతం;
మాతాపితూసు పుఞ్ఞాని, మమ లోకదదో భవ.
౧౪౪. ‘‘తథేవ సన్తి మనుజా, ధమ్మే ధమ్మపదం విదూ;
మగ్గో సగ్గస్స లోకస్స, యథా జానాసి త్వం ఇసే.
౧౪౫. ‘‘ఉట్ఠానపారిచరియాయ, మాతాపితుసుఖావహం;
తం మం పుఞ్ఞా నివారేతి, అరియమగ్గావరో నరో’’.
౧౪౬. ‘‘సుణన్తు భోన్తో వచనం, భాతురజ్ఝావరా మమ;
కులవంసం మహారాజ, పోరాణం పరిహాపయం;
అధమ్మచారీ జేట్ఠేసు [యో జేట్ఠో (సీ.)], నిరయం సోపపజ్జతి [సో ఉపపజ్జతి (సీ. స్యా. పీ.)].
౧౪౭. ‘‘యే చ ధమ్మస్స కుసలా, పోరాణస్స దిసమ్పతి;
చారిత్తేన చ సమ్పన్నా, న తే గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం.
౧౪౮. ‘‘మాతాపితా చ భాతా చ, భగినీ ఞాతిబన్ధవా;
సబ్బే జేట్ఠస్స తే భారా, ఏవం జానాహి భారధ [భారథ (స్యా.)].
౧౪౯. ‘‘ఆదియిత్వా గరుం భారం, నావికో వియ ఉస్సహే;
ధమ్మఞ్చ నప్పమజ్జామి, జేట్ఠో చస్మి రథేసభ’’.
౧౫౦. ‘‘అధిగమా [అధిగతమ్హా (సీ.), అధిగమ్హా (స్యా.), అధిగతమ్హ (పీ.)] తమే ఞాణం, జాలంవ జాతవేదతో;
ఏవమేవ నో భవం ధమ్మం, కోసియో పవిదంసయి.
౧౫౧. ‘‘యథా ఉదయమాదిచ్చో, వాసుదేవో పభఙ్కరో;
పాణీనం పవిదంసేతి, రూపం కల్యాణపాపకం;
ఏవమేవ నో భవం ధమ్మం, కోసియో పవిదంసయి’’.
౧౫౨. ‘‘ఏవం మే యాచమానస్స, అఞ్జలిం నావబుజ్ఝథ;
తవ పద్ధచరో [తవ పట్ఠచరో (స్యా.), తవ బద్ధఞ్చరో (పీ.), తవుపట్ఠచరో (క.)] హేస్సం, వుట్ఠితో పరిచారకో’’.
౧౫౩. ‘‘అద్ధా నన్ద విజానాసి [పజానాసి (సీ.)], సద్ధమ్మం సబ్భి దేసితం;
అరియో అరియసమాచారో, బాళ్హం త్వం మమ రుచ్చసి.
౧౫౪. ‘‘భవన్తం వదామి భోతిఞ్చ, సుణాథ వచనం మమ;
నాయం భారో భారమతో [భారమత్తో (సీ. స్యా.)], అహు మయ్హం కుదాచనం.
౧౫౫. ‘‘తం మం ఉపట్ఠితం సన్తం, మాతాపితుసుఖావహం;
నన్దో అజ్ఝావరం కత్వా, ఉపట్ఠానాయ యాచతి.
౧౫౬. ‘‘యో వే ఇచ్ఛతి కామేన, సన్తానం బ్రహ్మచారినం;
నన్దం వో వరథ ఏకో [నన్దం వదథ ఏకే (పీ.)], కం నన్దో ఉపతిట్ఠతు’’.
౧౫౭. ‘‘తయా తాత అనుఞ్ఞాతా, సోణ తం నిస్సితా మయం;
ఉపఘాతుం [ఉపఘాయితుం (సీ.)] లభే నన్దం, ముద్ధని బ్రహ్మచారినం’’.
౧౫౮. ‘‘అస్సత్థస్సేవ తరుణం, పవాళం మాలుతేరితం;
చిరస్సం నన్దం దిస్వాన, హదయం మే పవేధతి.
౧౫౯. ‘‘యదా సుత్తాపి సుపినే [సుప్పన్తే (స్యా. పీ.)], నన్దం పస్సామి ఆగతం;
ఉదగ్గా సుమనా హోమి, నన్దో నో ఆగతో అయం.
౧౬౦. ‘‘యదా చ పటిబుజ్ఝిత్వా, నన్దం పస్సామి నాగతం;
భియ్యో ఆవిసతీ సోకో, దోమనస్సఞ్చనప్పకం.
౧౬౧. ‘‘సాహం అజ్జ చిరస్సమ్పి, నన్దం పస్సామి ఆగతం;
భత్తుచ్చ [భత్తుఞ్చ (క.)] మయ్హఞ్చ పియో, నన్దో నో పావిసీ ఘరం.
౧౬౨. ‘‘పితుపి నన్దో సుప్పియో, యం నన్దో నప్పవసే [పావిసీ (పీ.)] ఘరా [ఘరం (స్యా. పీ. క.)];
లభతూ తాత నన్దో తం, మం నన్దో ఉపతిట్ఠతు’’.