౧౮. పణ్ణాసనిపాతో

౫౨౬. నిళినికాజాతకం (౧)

౧. ‘‘ఉద్దయ్హతే [ఉడ్డయ్హతే (సీ. పీ.)] జనపదో, రట్ఠఞ్చాపి వినస్సతి;

ఏహి నిళినికే [నిళికే (సీ. స్యా. పీ.), ఏవముపరిపి] గచ్ఛ, తం మే బ్రాహ్మణమానయ’’.

౨. ‘‘నాహం దుక్ఖక్ఖమా రాజ, నాహం అద్ధానకోవిదా;

కథం అహం గమిస్సామి, వనం కుఞ్జరసేవితం’’.

౩. ‘‘ఫీతం జనపదం గన్త్వా, హత్థినా చ రథేన చ;

దారుసఙ్ఘాటయానేన, ఏవం గచ్ఛ నిళినికే.

౪. ‘‘హత్థిఅస్సరథే పత్తీ, గచ్ఛేవాదాయ ఖత్తియే;

తవేవ వణ్ణరూపేన, వసం తమానయిస్ససి’’.

౫. ‘‘కదలీధజపఞ్ఞాణో, ఆభుజీపరివారితో;

ఏసో పదిస్సతి రమ్మో, ఇసిసిఙ్గస్స అస్సమో.

౬. ‘‘ఏసో అగ్గిస్స సఙ్ఖాతో, ఏసో ధూమో పదిస్సతి;

మఞ్ఞే నో అగ్గిం హాపేతి, ఇసిసిఙ్గో మహిద్ధికో’’.

౭. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన ఆయన్తిం, ఆముత్తమణికుణ్డలం;

ఇసిసిఙ్గో పావిసి భీతో, అస్సమం పణ్ణఛాదనం.

౮. ‘‘అస్సమస్స చ సా ద్వారే, గేణ్డుకేనస్స [భేణ్డుకేనస్స (సీ. పీ.)] కీళతి;

విదంసయన్తీ అఙ్గాని, గుయ్హం పకాసితాని చ.

౯. ‘‘తఞ్చ దిస్వాన కీళన్తిం, పణ్ణసాలగతో జటీ;

అస్సమా నిక్ఖమిత్వాన, ఇదం వచనమబ్రవి.

౧౦. ‘‘అమ్భో కో నామ సో రుక్ఖో, యస్స తేవంగతం ఫలం;

దూరేపి ఖిత్తం పచ్చేతి, న తం ఓహాయ గచ్ఛతి’’.

౧౧. ‘‘అస్సమస్స మమ [మం (సీ.)] బ్రహ్మే, సమీపే గన్ధమాదనే;

బహవో [పబ్బతే (సీ.)] తాదిసా రుక్ఖా, యస్స తేవంగతం ఫలం;

దూరేపి ఖిత్తం పచ్చేతి, న మం ఓహాయ గచ్ఛతి’’.

౧౨. ‘‘ఏతూ [ఏతు (సీ. స్యా. క.)] భవం అస్సమిమం అదేతు, పజ్జఞ్చ భక్ఖఞ్చ పటిచ్ఛ దమ్మి;

ఇదమాసనం అత్ర భవం నిసీదతు, ఇతో భవం మూలఫలాని భుఞ్జతు’’ [ఖాదతు (సీ.)].

౧౩. ‘‘కిం తే ఇదం ఊరూనమన్తరస్మిం, సుపిచ్ఛితం కణ్హరివప్పకాసతి;

అక్ఖాహి మే పుచ్ఛితో ఏతమత్థం, కోసే ను తే ఉత్తమఙ్గం పవిట్ఠం’’.

౧౪. ‘‘అహం వనే మూలఫలేసనం చరం, ఆసాదయిం [అస్సాదయిం (క.)] అచ్ఛం సుఘోరరూపం;

సో మం పతిత్వా సహసాజ్ఝపత్తో, పనుజ్జ మం అబ్బహి [అబ్బుహి (స్యా. క.)] ఉత్తమఙ్గం.

౧౫. ‘‘స్వాయం వణో ఖజ్జతి కణ్డువాయతి, సబ్బఞ్చ కాలం న లభామి సాతం;

పహో భవం కణ్డుమిమం వినేతుం, కురుతం భవం యాచితో బ్రాహ్మణత్థం’’.

౧౬. ‘‘గమ్భీరరూపో తే వణో సలోహితో, అపూతికో వణగన్ధో [పక్కగన్ధో (సీ.), పన్నగన్ధో (స్యా. పీ.)] మహా చ;

కరోమి తే కిఞ్చి కసాయయోగం, యథా భవం పరమసుఖీ భవేయ్య’’.

౧౭. ‘‘న మన్తయోగా న కసాయయోగా, న ఓసధా బ్రహ్మచారి [బ్రహ్మచారీ (సీ. స్యా. పీ.)] కమన్తి;

ఘట్టే ముదుకేన [యం తే ముదు తేన (సీ.), యం తే ముదూ తేన (పీ.)] వినేహి కణ్డుం [కణ్డుకం (పీ.)], యథా అహం పరమసుఖీ భవేయ్యం’’.

౧౮. ‘‘ఇతో ను భోతో కతమేన అస్సమో, కచ్చి భవం అభిరమసి [అభిరమసీ (పీ.)] అరఞ్ఞే;

కచ్చి ను తే [కచ్చి తే (పీ.)] మూలఫలం పహూతం, కచ్చి భవన్తం న విహింసన్తి వాళా’’.

౧౯. ‘‘ఇతో ఉజుం ఉత్తరాయం దిసాయం, ఖేమానదీ హిమవతా పభావీ [పభాతి (సీ. పీ.)];

తస్సా తీరే అస్సమో మయ్హ రమ్మో, అహో భవం అస్సమం మయ్హం పస్సే.

౨౦. ‘‘అమ్బా చ సాలా తిలకా చ జమ్బుయో, ఉద్దాలకా పాటలియో చ ఫుల్లా;

సమన్తతో కిమ్పురిసాభిగీతం, అహో భవం అస్సమం మయ్హం పస్సే.

౨౧. ‘‘తాలా చ మూలా చ ఫలా చ మేత్థ, వణ్ణేన గన్ధేన ఉపేతరూపం;

తం భూమిభాగేహి ఉపేతరూపం, అహో భవం అస్సమం మయ్హం పస్సే.

౨౧. ‘‘ఫలా చ మూలా చ పహూతమేత్థ, వణ్ణేన గన్ధేన రసేనుపేతా;

ఆయన్తి చ లుద్దకా తం పదేసం, మా మే తతో మూలఫలం అహాసుం’’.

౨౩. ‘‘పితా మమం మూలఫలేసనం గతో, ఇదాని ఆగచ్ఛతి సాయకాలే;

ఉభోవ గచ్ఛామసే అస్సమం తం, యావ పితా మూలఫలతో ఏతు’’.

౨౪. ‘‘అఞ్ఞే బహూ ఇసయో సాధురూపా, రాజీసయో అనుమగ్గే వసన్తి;

తే యేవ పుచ్ఛేసి మమస్సమం తం, తే తం నయిస్సన్తి మమం సకాసే’’.

౨౫. ‘‘న తే కట్ఠాని భిన్నాని, న తే ఉదకమాభతం;

అగ్గీపి తే న హాపితో [హాసితో (సీ. స్యా.)], కిం ను మన్దోవ ఝాయసి.

౨౬. ‘‘భిన్నాని కట్ఠాని హుతో చ అగ్గి, తపనీపి తే సమితా బ్రహ్మచారీ [బ్రహ్మచారి (?)];

పీఠఞ్చ మయ్హం ఉదకఞ్చ హోతి, రమసి తువం [త్వం (సీ.)] బ్రహ్మభూతో పురత్థా.

౨౭. ‘‘అభిన్నకట్ఠోసి అనాభతోదకో, అహాపితగ్గీసి [అహాపితగ్గీపి (క.)] అసిద్ధభోజనో [అసిట్ఠభోజనో (క.)];

న మే తువం ఆలపసీ మమజ్జ, నట్ఠం ను కిం చేతసికఞ్చ దుక్ఖం’’.

౨౮. ‘‘ఇధాగమా జటిలో బ్రహ్మచారీ, సుదస్సనేయ్యో సుతనూ వినేతి;

నేవాతిదీఘో న పనాతిరస్సో, సుకణ్హకణ్హచ్ఛదనేహి భోతో.

౨౯. ‘‘అమస్సుజాతో అపురాణవణ్ణీ, ఆధారరూపఞ్చ పనస్స కణ్ఠే;

ద్వే యమా [ద్వే పస్స (సీ.), ద్వాస్స (పీ.)] గణ్డా ఉరేసు జాతా, సువణ్ణతిన్దుకనిభా [సువణ్ణపిన్దూపనిభా (సీ.), సువణ్ణతిణ్డుసన్నిభా (స్యా.), సోవన్నపిణ్డూపనిభా (పీ.)] పభస్సరా.

౩౦. ‘‘ముఖఞ్చ తస్స భుసదస్సనేయ్యం, కణ్ణేసు లమ్బన్తి చ కుఞ్చితగ్గా;

తే జోతరే చరతో మాణవస్స, సుత్తఞ్చ యం సంయమనం జటానం.

౩౧. ‘‘అఞ్ఞా చ తస్స సంయమాని [సంయమనీ (సీ. పీ.)] చతస్సో, నీలా పీతా [నీలాపి తా (పీ.)] లోహితికా [లోహితకా (స్యా. పీ. క.)] చ సేతా;

తా పింసరే [సంసరే (సీ. స్యా.)] చరతో మాణవస్స, తిరిటి [చిరీటి (సీ. పీ.)] సఙ్ఘారివ పావుసమ్హి.

౩౨. ‘‘న మిఖలం ముఞ్జమయం ధారేతి, న సన్థరే [సన్తచే (సీ.), సన్తచం (పీ.), సన్తరే (క.)] నో పన పబ్బజస్స;

తా జోతరే జఘనన్తరే [జఘనవరే (సీ. పీ.)] విలగ్గా, సతేరతా విజ్జురివన్తలిక్ఖే.

౩౩. ‘‘అఖీలకాని చ అవణ్టకాని, హేట్ఠా నభ్యా కటిసమోహితాని;

అఘట్టితా నిచ్చకీళం కరోన్తి, హం తాత కింరుక్ఖఫలాని తాని.

౩౪. ‘‘జటా చ తస్స భుసదస్సనేయ్యా, పరోసతం వేల్లితగ్గా సుగన్ధా;

ద్వేధా సిరో సాధు విభత్తరూపో, అహో ను ఖో మయ్హ తథా జటాస్సు.

౩౫. ‘‘యదా చ సో పకిరతి తా జటాయో, వణ్ణేన గన్ధేన ఉపేతరూపా;

నీలుప్పలం వాతసమేరితంవ, తథేవ సంవాతి పనస్సమో అయం.

౩౬. ‘‘పఙ్కో చ తస్స భుసదస్సనేయ్యో, నేతాదిసో యాదిసో మయ్హం కాయే [కాయో (సీ. స్యా. పీ.)];

సో వాయతీ ఏరితో మాలుతేన, వనం యథా అగ్గగిమ్హే సుఫుల్లం.

౩౭. ‘‘నిహన్తి సో రుక్ఖఫలం పథబ్యా, సుచిత్తరూపం రుచిరం దస్సనేయ్యం;

ఖిత్తఞ్చ తస్స పునరేతి హత్థం, హం తాత కింరుక్ఖఫలం ను ఖో తం.

౩౮. ‘‘దన్తా చ తస్స భుసదస్సనేయ్యా, సుద్ధా సమా సఙ్ఖవరూపపన్నా;

మనో పసాదేన్తి వివరియమానా, న హి [న హ (సీ. పీ.)] నూన సో సాకమఖాది తేహి.

౩౯. ‘‘అకక్కసం అగ్గళితం ముహుం ముదుం, ఉజుం అనుద్ధతం అచపలమస్స భాసితం;

రుదం మనుఞ్ఞం కరవీకసుస్సరం, హదయఙ్గమం రఞ్జయతేవ మే మనో.

౪౦. ‘‘బిన్దుస్సరో నాతివిసట్ఠవాక్యో [నాతివిస్సట్ఠవాక్యో (సీ. స్యా. పీ.)], న నూన సజ్ఝాయమతిప్పయుత్తో;

ఇచ్ఛామి భో [ఖో (సీ. స్యా. పీ.)] తం పునదేవ దట్ఠుం, మిత్తో హి [మిత్తం హి (సీ. స్యా. పీ.)] మే మాణవోహు [మాణవాహు (సీ. స్యా.), మాణవాహూ (పీ.)] పురత్థా.

౪౧. ‘‘సుసన్ధి సబ్బత్థ విమట్ఠిమం వణం, పుథూ [పుథుం (పీ.), పుథు (క.)] సుజాతం ఖరపత్తసన్నిభం;

తేనేవ మం ఉత్తరియాన మాణవో, వివరితం ఊరుం జఘనేన పీళయి.

౪౨. ‘‘తపన్తి ఆభన్తి విరోచరే చ, సతేరతా విజ్జురివన్తలిక్ఖే;

బాహా ముదూ అఞ్జనలోమసాదిసా, విచిత్రవట్టఙ్గులికాస్స సోభరే.

౪౩. ‘‘అకక్కసఙ్గో న చ దీఘలోమో, నఖాస్స దీఘా అపి లోహితగ్గా;

ముదూహి బాహాహి పలిస్సజన్తో, కల్యాణరూపో రమయం [రమయ్హం (క.)] ఉపట్ఠహి.

౪౪. ‘‘దుమస్స తూలూపనిభా పభస్సరా, సువణ్ణకమ్బుతలవట్టసుచ్ఛవీ;

హత్థా ముదూ తేహి మం సంఫుసిత్వా, ఇతో గతో తేన మం దహన్తి తాత.

౪౫. ‘‘న నూన [న హ నూన (సీ. పీ.)] సో ఖారివిధం అహాసి, న నూన సో కట్ఠాని సయం అభఞ్జి;

న నూన సో హన్తి దుమే కుఠారియా [కుధారియా (క.)], న హిస్స [న పిస్స (సీ. స్యా. పీ.)] హత్థేసు ఖిలాని అత్థి.

౪౬. ‘‘అచ్ఛో చ ఖో తస్స వణం అకాసి, సో మంబ్రవి సుఖితం మం కరోహి;

తాహం కరిం తేన మమాసి సోఖ్యం, సో చబ్రవి సుఖితోస్మీతి బ్రహ్మే.

౪౭. ‘‘అయఞ్చ తే మాలువపణ్ణసన్థతా, వికిణ్ణరూపావ మయా చ తేన చ;

కిలన్తరూపా ఉదకే రమిత్వా, పునప్పునం పణ్ణకుటిం వజామ.

౪౮. ‘‘న మజ్జ మన్తా పటిభన్తి తాత, న అగ్గిహుత్తం నపి యఞ్ఞతన్తం [యఞ్ఞతన్త్రం (సీ.), యఞ్ఞం తత్ర (పీ. క.), యఞ్ఞతత్ర (స్యా.)];

న చాపి తే మూలఫలాని భుఞ్జే, యావ న పస్సామి తం బ్రహ్మచారిం.

౪౯. ‘‘అద్ధా పజానాసి తువమ్పి తాత, యస్సం దిసం [దిసాయం (స్యా. పీ. క.)] వసతే బ్రహ్మచారీ;

తం మం దిసం పాపయ తాత ఖిప్పం, మా తే అహం అమరిమస్సమమ్హి.

౫౦. ‘‘విచిత్రఫుల్లం [విచిత్రపుప్ఫం (సీ. పీ.)] హి వనం సుతం మయా, దిజాభిఘుట్ఠం దిజసఙ్ఘసేవితం;

తం మం వనం పాపయ తాత ఖిప్పం, పురా తే పాణం విజహామి అస్సమే’’.

౫౧. ‘‘ఇమస్మాహం జోతిరసే వనమ్హి, గన్ధబ్బదేవచ్ఛరసఙ్ఘసేవితే;

ఇసీనమావాసే సనన్తనమ్హి, నేతాదిసం అరతిం పాపుణేథ.

౫౨. ‘‘భవన్తి మిత్తాని అథో న హోన్తి, ఞాతీసు మిత్తేసు కరోన్తి పేమం;

అయఞ్చ జమ్మో కిస్స వా నివిట్ఠో, యో నేవ జానాతి కుతోమ్హి ఆగతో.

౫౩. ‘‘సంవాసేన హి మిత్తాని, సన్ధియన్తి [సన్ధీయన్తి (సీ. పీ.)] పునప్పునం;

స్వేవ మిత్తో [సా చ మేత్తి (పీ.)] అసంగన్తు, అసంవాసేన జీరతి.

౫౪. ‘‘సచే తువం దక్ఖసి బ్రహ్మచారిం, సచే తువం సల్లపే [సల్లపి (సీ.)] బ్రహ్మచారినా;

సమ్పన్నసస్సంవ మహోదకేన, తపోగుణం ఖిప్పమిమం పహిస్ససి [పహస్ససి (సీ. స్యా. పీ.)].

౫౫. ‘‘పునపి [పునప్పి (పీ.)] చే దక్ఖసి బ్రహ్మచారిం, పునపి [పునప్పి (పీ.)] చే సల్లపే బ్రహ్మచారినా;

సమ్పన్నసస్సంవ మహోదకేన, ఉస్మాగతం ఖిప్పమిమం పహిస్ససి.

౫౬. ‘‘భూతాని హేతాని [ఏతాని (పీ.)] చరన్తి తాత, విరూపరూపేన మనుస్సలోకే;

న తాని సేవేథ నరో సపఞ్ఞో, ఆసజ్జ నం నస్సతి బ్రహ్మచారీ’’తి.

నిళినికాజాతకం [నళినీజాతకం (సీ.), నళినిజాతకం (పీ.)] పఠమం.

౫౨౭. ఉమ్మాదన్తీజాతకం (౨)

౫౭. ‘‘నివేసనం కస్స నుదం సునన్ద, పాకారేన పణ్డుమయేన గుత్తం;

కా దిస్సతి అగ్గిసిఖావ దూరే, వేహాయసం [వేహాసయం (సీ. పీ.)] పబ్బతగ్గేవ అచ్చి.

౫౮. ‘‘ధీతా న్వయం [నయం (సీ. పీ.), న్వాయం (స్యా.)] కస్స సునన్ద హోతి, సుణిసా న్వయం [నయం (సీ. పీ.), న్వాయం (స్యా.)] కస్స అథోపి భరియా;

అక్ఖాహి మే ఖిప్పమిధేవ పుట్ఠో, అవావటా యది వా అత్థి భత్తా’’.

౫౯. ‘‘అహఞ్హి జానామి జనిన్ద ఏతం, మత్యా చ పేత్యా చ అథోపి అస్సా;

తవేవ సో పురిసో భూమిపాల, రత్తిన్దివం అప్పమత్తో తవత్థే.

౬౦. ‘‘ఇద్ధో చ ఫీతో చ సువడ్ఢితో [సుబాళ్హికో (పీ.)] చ, అమచ్చో చ తే అఞ్ఞతరో జనిన్ద;

తస్సేసా భరియాభిపారకస్స [అహిపారకస్స (సీ. పీ.), అభిపాదకస్స (క.)], ఉమ్మాదన్తీ [ఉమ్మాదన్తీతి (క.)] నామధేయ్యేన రాజ’’.

౬౧. ‘‘అమ్భో అమ్భో నామమిదం ఇమిస్సా, మత్యా చ పేత్యా చ కతం సుసాధు;

తదా [తథా (సీ. స్యా. పీ.)] హి మయ్హం అవలోకయన్తీ, ఉమ్మత్తకం ఉమ్మదన్తీ అకాసి’’.

౬౨. ‘‘యా పుణ్ణమాసే [పుణ్ణమాయే (క.)] మిగమన్దలోచనా, ఉపావిసి పుణ్డరీకత్తచఙ్గీ;

ద్వే పుణ్ణమాయో తదహూ అమఞ్ఞహం, దిస్వాన పారావతరత్తవాసినిం.

౬౩. ‘‘అళారపమ్హేహి సుభేహి వగ్గుభి, పలోభయన్తీ మం యదా ఉదిక్ఖతి;

విజమ్భమానా హరతేవ మే మనో, జాతా వనే కిమ్పురిసీవ పబ్బతే.

౬౪. ‘‘తదా హి బ్రహతీ సామా, ఆముత్తమణికుణ్డలా;

ఏకచ్చవసనా నారీ, మిగీ భన్తావుదిక్ఖతి.

౬౫. ‘‘కదాస్సు మం తమ్బనఖా సులోమా, బాహాముదూ చన్దనసారలిత్తా;

వట్టఙ్గులీ సన్నతధీరకుత్తియా, నారీ ఉపఞ్ఞిస్సతి సీసతో సుభా.

౬౬. ‘‘కదాస్సు మం కఞ్చనజాలురచ్ఛదా, ధీతా తిరీటిస్స విలగ్గమజ్ఝా;

ముదూహి బాహాహి పలిస్సజిస్సతి, బ్రహావనే జాతదుమంవ మాలువా.

౬౭. ‘‘కదాస్సు [కదాస్సు మం (స్యా. క.)] లాఖారసరత్తసుచ్ఛవీ, బిన్దుత్థనీ పుణ్డరీకత్తచఙ్గీ;

ముఖం ముఖేన ఉపనామయిస్సతి, సోణ్డోవ సోణ్డస్స సురాయ థాలం.

౬౮. ‘‘యదాద్దసం [యథాద్దసం (పీ.)] తం తిట్ఠన్తిం, సబ్బభద్దం [సబ్బగత్తం (సీ. స్యా. పీ.)] మనోరమం;

తతో సకస్స చిత్తస్స, నావబోధామి కఞ్చినం [కిఞ్చినం (క.), కిఞ్చనం (పీ.)].

౬౯. ‘‘ఉమ్మాదన్తిమహం దట్ఠా [దిట్ఠా (సీ. స్యా. పీ. క.)], ఆముత్తమణికుణ్డలం;

న సుపామి దివారత్తిం, సహస్సంవ పరాజితో.

౭౦. ‘‘సక్కో చే [చ (సీ. పీ.)] మే వరం దజ్జా, సో చ లబ్భేథ మే వరో;

ఏకరత్తం ద్విరత్తం [దిరత్తం (పీ.)] వా, భవేయ్యం అభిపారకో;

ఉమ్మాదన్త్యా రమిత్వాన, సివిరాజా తతో సియం’’ [సియా (స్యా. పీ.)].

౭౧. ‘‘భూతాని మే భూతపతీ నమస్సతో, ఆగమ్మ యక్ఖో ఇదమేతదబ్రవి;

రఞ్ఞో మనో ఉమ్మదన్త్యా నివిట్ఠో, దదామి తే తం పరిచారయస్సు’’.

౭౨. ‘‘పుఞ్ఞా విధంసే అమరో న చమ్హి, జనో చ మే పాపమిదఞ్చ [పాపమిదన్తి (సీ. పీ.)] జఞ్ఞా;

భుసో చ త్యస్స మనసో విఘాతో, దత్వా పియం ఉమ్మదన్తిం అదట్ఠా’’.