౫౨౪. సఙ్ఖపాలజాతకం (౪)

౧౪౩. ‘‘అరియావకాసోసి పసన్ననేత్తో, మఞ్ఞే భవం పబ్బజితో కులమ్హా;

కథం ను విత్తాని పహాయ భోగే, పబ్బజి నిక్ఖమ్మ ఘరా సపఞ్ఞ’’ [సపఞ్ఞో (స్యా.), సపఞ్ఞా (పీ.)].

౧౪౪. ‘‘సయం విమానం నరదేవ దిస్వా, మహానుభావస్స మహోరగస్స;

దిస్వాన పుఞ్ఞాన మహావిపాకం, సద్ధాయహం పబ్బజితోమ్హి రాజ’’.

౧౪౫. ‘‘న కామకామా న భయా న దోసా, వాచం ముసా పబ్బజితా భణన్తి;

అక్ఖాహి మే పుచ్ఛితో ఏతమత్థం, సుత్వాన మే జాయిహితిప్పసాదో’’.

౧౪౬. ‘‘వాణిజ్జ [వణిజ్జ (పీ.)] రట్ఠాధిప గచ్ఛమానో, పథే అద్దసాసిమ్హి భోజపుత్తే [మిలాచపుత్తే (సీ. పీ.)];

పవద్ధకాయం ఉరగం మహన్తం, ఆదాయ గచ్ఛన్తే పమోదమానే’’.

౧౪౭. ‘‘సోహం సమాగమ్మ జనిన్ద తేహి, పహట్ఠలోమో అవచమ్హి భీతో;

కుహిం అయం నీయతి [నియ్యతి (క.)] భీమకాయో, నాగేన కిం కాహథ భోజపుత్తా.

౧౪౮. ‘‘నాగో అయం నీయతి భోజనత్థా [భోజనత్థం (సీ. స్యా. పీ.)], పవద్ధకాయో ఉరగో మహన్తో;

సాదుఞ్చ థూలఞ్చ ముదుఞ్చ మంసం, న త్వం రసఞ్ఞాసి విదేహపుత్త.

౧౪౯. ‘‘ఇతో మయం గన్త్వా సకం నికేతం [నికేతనం (పీ.)], ఆదాయ సత్థాని వికోపయిత్వా;

మంసాని భోక్ఖామ [భక్ఖామ (స్యా.)] పమోదమానా, మయఞ్హి వే సత్తవో పన్నగానం.

౧౫౦. ‘‘సచే అయం నీయతి భోజనత్థా, పవద్ధకాయో ఉరగో మహన్తో;

దదామి వో బలిబద్దాని [బలివద్దాని (పీ.)] సోళస, నాగం ఇమం ముఞ్చథ బన్ధనస్మా.

౧౫౧. ‘‘అద్ధా హి నో భక్ఖో అయం మనాపో, బహూ చ నో ఉరగా భుత్తపుబ్బా [బహుం చ నో ఉరగో భుత్తపుబ్బో (క.)];

కరోమ తే తం వచనం అళార [ఆళార (క.) ఏవముపరిపి], మిత్తఞ్చ నో హోహి విదేహపుత్త.

౧౫౨. ‘‘తదస్సు తే బన్ధనా మోచయింసు, యం నత్థుతో పటిమోక్కస్స పాసే;

ముత్తో చ సో బన్ధనా నాగరాజా, పక్కామి పాచీనముఖో ముహుత్తం.

౧౫౩. ‘‘గన్త్వాన పాచీనముఖో ముహుత్తం, పుణ్ణేహి నేత్తేహి పలోకయీ మం;

తదాస్సహం పిట్ఠితో అన్వగచ్ఛిం, దసఙ్గులిం అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా.

౧౫౪. ‘‘గచ్ఛేవ ఖో త్వం తరమానరూపో, మా తం అమిత్తా పునరగ్గహేసుం;

దుక్ఖో హి లుద్దేహి పునా సమాగమో, అదస్సనం భోజపుత్తాన గచ్ఛ.

౧౫౫. ‘‘అగమాసి సో రహదం విప్పసన్నం, నీలోభాసం రమణీయం సుతిత్థం;

సమోతతం [సమోనతం (స్యా. క.)] జమ్బుహి వేతసాహి, పావేక్ఖి నిత్తిణ్ణభయో పతీతో.

౧౫౬. ‘‘సో తం పవిస్స న చిరస్స నాగో, దిబ్బేన మే పాతురహుం జనిన్ద;

ఉపట్ఠహీ మం పితరంవ పుత్తో, హదయఙ్గమం కణ్ణసుఖం భణన్తో.

౧౫౭. ‘‘త్వం మేసి మాతా చ పితా [పితా చ (పీ.)] అళార, అబ్భన్తరో పాణదదో సహాయో;

సకఞ్చ ఇద్ధిం పటిలాభకోస్మి [పటిలాభితోస్మి (పీ.)], అళార పస్స మే నివేసనాని;

పహూతభక్ఖం బహుఅన్నపానం, మసక్కసారం వియ వాసవస్స’’.

౧౫౮. ‘‘తం భూమిభాగేహి ఉపేతరూపం, అసక్ఖరా చేవ ముదూ సుభా చ;

నీచత్తిణా [నీచా తిణా (స్యా. పీ.)] అప్పరజా చ భూమి, పాసాదికా యత్థ జహన్తి సోకం.

౧౫౯. ‘‘అనావకులా వేళురియూపనీలా, చతుద్దిసం అమ్బవనం సురమ్మం;

పక్కా చ పేసీ చ ఫలా సుఫుల్లా, నిచ్చోతుకా ధారయన్తీ ఫలాని.

౧౬౦. ‘‘తేసం వనానం నరదేవ మజ్ఝే, నివేసనం భస్సరసన్నికాసం;

రజతగ్గళం సోవణ్ణమయం ఉళారం, ఓభాసతీ విజ్జురివన్తలిక్ఖే.

౧౬౧. ‘‘మణీమయా సోణ్ణమయా [సోవణ్ణమయా (సీ. స్యా. పీ.)] ఉళారా, అనేకచిత్తా సతతం సునిమ్మితా;

పరిపూరా కఞ్ఞాహి అలఙ్కతాభి, సువణ్ణకాయూరధరాహి రాజ.

౧౬౨. ‘‘సో సఙ్ఖపాలో తరమానరూపో, పాసాదమారుయ్హ అనోమవణ్ణో;

సహస్సథమ్భం అతులానుభావం, యత్థస్స భరియా మహేసీ అహోసి.

౧౬౩. ‘‘ఏకా చ నారీ తరమానరూపా, ఆదాయ వేళురియమయం మహగ్ఘం;

సుభం మణిం జాతిమన్తూపపన్నం, అచోదితా ఆసనమబ్భిహాసి.

౧౬౪. ‘‘తతో మం ఉరగో హత్థే గహేత్వా, నిసీదయీ పాముఖఆసనస్మిం;

ఇదమాసనం అత్ర భవం నిసీదతు, భవఞ్హి మే అఞ్ఞతరో గరూనం.

౧౬౫. ‘‘అఞ్ఞా చ నారీ తరమానరూపా, ఆదాయ వారిం ఉపసఙ్కమిత్వా;

పాదాని పక్ఖాలయీ మే జనిన్ద, భరియావ [భరియా చ (పీ.)] భత్తూ పతినో పియస్స.

౧౬౬. ‘‘అపరా చ నారీ తరమానరూపా, పగ్గయ్హ సోవణ్ణమయాయ [సోవణ్ణమయా (పీ.)] పాతియా;

అనేకసూపం వివిధం వియఞ్జనం, ఉపనామయీ భత్త మనుఞ్ఞరూపం.

౧౬౭. ‘‘తురియేహి [తూరియేహి (క.)] మం భారత భుత్తవన్తం, ఉపట్ఠహుం భత్తు మనో విదిత్వా;

తతుత్తరిం [తదుత్తరిం (క.)] మం నిపతీ మహన్తం, దిబ్బేహి కామేహి అనప్పకేహి.

౧౬౮. ‘‘భరియా మమేతా తిసతా అళార, సబ్బత్తమజ్ఝా పదుముత్తరాభా;

అళార ఏతాస్సు తే కామకారా, దదామి తే తా పరిచారయస్సు.

౧౬౯. ‘‘సంవచ్ఛరం దిబ్బరసానుభుత్వా, తదాస్సుహం [తదస్సహం (పీ.)] ఉత్తరిమజ్ఝభాసిం [ఉత్తరి పచ్చభాసిం (సీ. స్యా.), ఉత్తరిం పచ్చభాసిం (పీ.)];

నాగస్సిదం కిన్తి కథఞ్చ లద్ధం, కథజ్ఝగమాసి విమానసేట్ఠం’’.

౧౭౦. ‘‘అధిచ్చ లద్ధం పరిణామజం తే, సయంకతం ఉదాహు దేవేహి దిన్నం;

పుచ్ఛామి తం [తే (పీ.)] నాగరాజేతమత్థం, కథజ్ఝగమాసి విమానసేట్ఠం’’.

౧౭౧. ‘‘నాధిచ్చ లద్ధం న పరిణామజం మే, న సయంకతం నాపి దేవేహి దిన్నం;

సకేహి కమ్మేహి అపాపకేహి, పుఞ్ఞేహి మే లద్ధమిదం విమానం’’.

౧౭౨. ‘‘కిం తే వతం కిం పన బ్రహ్మచరియం, కిస్స సుచిణ్ణస్స అయం విపాకో;

అక్ఖాహి మే నాగరాజేతమత్థం, కథం ను తే లద్ధమిదం విమానం’’.

౧౭౩. ‘‘రాజా అహోసిం మగధానమిస్సరో, దుయ్యోధనో నామ మహానుభావో;

సో ఇత్తరం జీవితం సంవిదిత్వా, అసస్సతం విపరిణామధమ్మం.

౧౭౪. ‘‘అన్నఞ్చ పానఞ్చ పసన్నచిత్తో, సక్కచ్చ దానం విపులం అదాసిం [అదాసి (పీ.)];

ఓపానభూతం మే ఘరం తదాసి, సన్తప్పితా సమణబ్రాహ్మణా చ.

౧౭౫. [అయం గాథా పీ. పోత్థకే నత్థి] ‘‘మాలఞ్చ గన్ధఞ్చ విలేపనఞ్చ, పదీపియం [పదీపయం (స్యా. క.)] యానముపస్సయఞ్చ;

అచ్ఛాదనం సేయ్యమథన్నపానం, సక్కచ్చ దానాని అదమ్హ తత్థ [అయం గాథా పీ. పోత్థకే నత్థి].

౧౭౬. ‘‘తం మే వతం తం పన బ్రహ్మచరియం, తస్స సుచిణ్ణస్స అయం విపాకో;

తేనేవ మే లద్ధమిదం విమానం, పహూతభక్ఖం బహుఅన్నపానం’’;

‘‘నచ్చేహి గీతేహి చుపేతరూపం, చిరట్ఠితికం న చ సస్సతాయం.

౧౭౭. ‘‘అప్పానుభావా తం మహానుభావం, తేజస్సినం హన్తి అతేజవన్తో;

కిమేవ దాఠావుధ కిం పటిచ్చ, హత్థత్త [హత్థత్థ (సీ. స్యా. పీ.)] మాగచ్ఛి వనిబ్బకానం [వణిబ్బకానం (సీ.)].

౧౭౮. ‘‘భయం ను తే అన్వగతం మహన్తం, తేజో ను తే నాన్వగం దన్తమూలం;

కిమేవ దాఠావుధ కిం పటిచ్చ, కిలేసమాపజ్జి వనిబ్బకానం’’.

౧౭౯. ‘‘న మే భయం అన్వగతం మహన్తం, తేజో న సక్కా మమ తేహి హన్తుం [తేభిహన్తుం (స్యా. క.)];

సతఞ్చ ధమ్మాని సుకిత్తితాని, సముద్దవేలావ దురచ్చయాని.

౧౮౦. ‘‘చాతుద్దసిం పఞ్చదసిం అళార, ఉపోసథం నిచ్చముపావసామి;

అథాగముం సోళస భోజపుత్తా, రజ్జుం గహేత్వాన దళ్హఞ్చ పాసం.

౧౮౧. ‘‘భేత్వాన నాసం అతికస్స [అన్తకస్స (క.)] రజ్జుం, నయింసు మం సమ్పరిగయ్హ లుద్దా;

ఏతాదిసం దుక్ఖమహం తితిక్ఖం [తితిక్ఖిం (పీ.)], ఉపోసథం అప్పటికోపయన్తో’’.

౧౮౨. ‘‘ఏకాయనే తం పథే అద్దసంసు, బలేన వణ్ణేన చుపేతరూపం;

సిరియా పఞ్ఞాయ చ భావితోసి, కిం పత్థయం [కిమత్థియం (సీ. స్యా. పీ.)] నాగ తపో కరోసి.

౧౮౩. ‘‘న పుత్తహేతూ న ధనస్స హేతు, న ఆయునో చాపి అళార హేతు;

మనుస్సయోనిం అభిపత్థయానో, తస్మా పరక్కమ్మ తపో కరోమి’’.

౧౮౪. ‘‘త్వం లోహితక్ఖో విహతన్తరంసో, అలఙ్కతో కప్పితకేసమస్సు;

సురోసితో లోహితచన్దనేన, గన్ధబ్బరాజావ దిసా పభాససి [పభాసి (క.)].

౧౮౫. ‘‘దేవిద్ధిపత్తోసి మహానుభావో, సబ్బేహి కామేహి సమఙ్గిభూతో;

పుచ్ఛామి తం నాగరాజేతమత్థం, సేయ్యో ఇతో కేన మనుస్సలోకో’’.

౧౮౬. ‘‘అళార నాఞ్ఞత్ర మనుస్సలోకా, సుద్ధీ వ సంవిజ్జతి సంయమో వా;

అహఞ్చ లద్ధాన మనుస్సయోనిం, కాహామి జాతిమరణస్స అన్తం’’.

౧౮౭. ‘‘సంవచ్ఛరో మే వసతో [వుసితో (పీ.)] తవన్తికే, అన్నేన పానేన ఉపట్ఠితోస్మి;

ఆమన్తయిత్వాన పలేమి నాగ, చిరప్పవుట్ఠోస్మి [చిరప్పవుత్థో అస్మి (పీ.)] అహం జనిన్ద’’.

౧౮౮. ‘‘పుత్తా చ దారా అనుజీవినో చ [చ’నుజీవినో (స్యా. పీ.)], నిచ్చానుసిట్ఠా ఉపతిట్ఠతే తం;

కచ్చిన్ను తం నాభిసపిత్థ [నాభిసంసిత్థ (స్యా. పీ.)] కోచి, పియఞ్హి మే దస్సనం తుయ్హం [తుయ్హ (పీ.)] అళార’’.

౧౮౯. ‘‘యథాపి మాతూ చ పితూ అగారే, పుత్తో పియో పటివిహితో వసేయ్య [సేయ్యో (పీ.)];

తతోపి మయ్హం ఇధమేవ సేయ్యో, చిత్తఞ్హి తే నాగ మయీ పసన్నం’’.

౧౯౦. ‘‘మణీ మమం విజ్జతి లోహితఙ్కో [లోహితఙ్గో (క.)], ధనాహరో మణిరతనం ఉళారం;

ఆదాయ త్వం [తం (పీ.)] గచ్ఛ సకం నికేతం, లద్ధా ధనం తం మణిమోస్సజస్సు’’.

౧౯౧. ‘‘దిట్ఠా మయా మానుసకాపి కామా, అసస్సతా విపరిణామధమ్మా;

ఆదీనవం కామగుణేసు దిస్వా, సద్ధాయహం పబ్బజితోమ్హి రాజ.

౧౯౨. ‘‘దుమప్ఫలానీవ పతన్తి మాణవా, దహరా చ వుద్ధా చ సరీరభేదా;

ఏతమ్పి దిస్వా పబ్బజితోమ్హి రాజ, అపణ్ణకం సామఞ్ఞమేవ సేయ్యో’’.

౧౯౩. ‘‘అద్ధా హవే సేవితబ్బా సపఞ్ఞా, బహుస్సుతా యే బహుఠానచిన్తినో;

నాగఞ్చ సుత్వాన తవఞ్చళార, కాహామి పుఞ్ఞాని అనప్పకాని’’.

౧౯౪. ‘‘అద్ధా హవే సేవితబ్బా సపఞ్ఞా, బహుస్సుతా యే బహుఠానచిన్తినో;

నాగఞ్చ సుత్వాన మమఞ్చ రాజ, కరోహి పుఞ్ఞాని అనప్పకానీ’’తి.

సఙ్ఖపాలజాతకం చతుత్థం.