౧౫. వీసతినిపాతో
౪౯౭. మాతఙ్గజాతకం (౧)
౧. కుతో ను ఆగచ్ఛసి దుమ్మవాసీ [రుమ్మవాసీ (సీ. పీ.)], ఓతల్లకో పంసుపిసాచకోవ;
సఙ్కారచోళం పటిముఞ్చ [పటిముచ్చ (సీ. పీ.)] కణ్ఠే, కో రే తువం హోసి [హోహిసి (సీ. పీ.)] అదక్ఖిణేయ్యో.
౨. అన్నం తవేదం [తవ ఇదం (క. సీ. పీ.), తవయిదం (స్యా.)] పకతం యసస్సి, తం ఖజ్జరే భుఞ్జరే పియ్యరే చ;
జానాసి మం త్వం పరదత్తూపజీవిం, ఉత్తిట్ఠపిణ్డం లభతం సపాకో.
౩. అన్నం మమేదం [మమ ఇదం (క. సీ. పీ.), మమయిదం (స్యా.)] పకతం బ్రాహ్మణానం, అత్తత్థాయ సద్దహతో మమేదం [మమ ఇదం (క. సీ. పీ.), మమయిదం (స్యా.)];
అపేహి ఏత్తో కిమిధట్ఠితోసి, న మాదిసా తుయ్హం దదన్తి జమ్మ.
౪. థలే చ నిన్నే చ వపన్తి బీజం, అనూపఖేత్తే ఫలమాసమానా [మాససానా (సీ. పీ.), మాసిం సమానా (స్యా.)];
ఏతాయ సద్ధాయ దదాహి దానం, అప్పేవ ఆరాధయే దక్ఖిణేయ్యే.
౫. ఖేత్తాని మయ్హం విదితాని లోకే, యేసాహం బీజాని పతిట్ఠపేమి;
యే బ్రాహ్మణా జాతిమన్తూపపన్నా, తానీధ ఖేత్తాని సుపేసలాని.
౬. జాతిమదో చ అతిమానితా చ, లోభో చ దోసో చ మదో చ మోహో;
ఏతే అగుణా యేసు చ సన్తి [యేసు వసన్తి (సీ. పీ.)] సబ్బే, తానీధ ఖేత్తాని అపేసలాని.
౭. జాతిమదో చ అతిమానితా చ, లోభో చ దోసో చ మదో చ మోహో;
ఏతే అగుణా యేసు న సన్తి సబ్బే, తానీధ ఖేత్తాని సుపేసలాని.
౮. క్వేత్థ గతా [క్వత్థ గతా (స్యా.), కత్థేవ భట్ఠా (పీ.)] ఉపజోతియో చ, ఉపజ్ఝాయో చ అథవా గణ్డకుచ్ఛి [అణ్డకుచ్ఛి (సీ. స్యా. పీ.)];
ఇమస్స దణ్డఞ్చ వధఞ్చ దత్వా, గలే గహేత్వా ఖలయాథ [గలయాథ (క.)] జమ్మం.
౯. గిరిం నఖేన ఖణసి, అయో దన్తేహి [దన్తేన (సీ. పీ.)] ఖాదసి;
జాతవేదం పదహసి, యో ఇసిం పరిభాససి.
౧౦. ఇదం వత్వాన మాతఙ్గో, ఇసి సచ్చపరక్కమో;
అన్తలిక్ఖస్మిం పక్కామి [పక్కమి (క.)], బ్రాహ్మణానం ఉదిక్ఖతం.
౧౧. ఆవేల్లితం [అవేఠితం (సీ. పీ.)] పిట్ఠితో ఉత్తమఙ్గం, బాహుం [బాహం (సీ. పీ.)] పసారేతి అకమ్మనేయ్యం [అకమ్పనేయ్యం (క.)];
సేతాని అక్ఖీని యథా మతస్స, కో మే ఇమం పుత్తమకాసి ఏవం.
౧౨. ఇధాగమా సమణో దుమ్మవాసీ, ఓతల్లకో పంసుపిసాచకోవ;
సఙ్కారచోళం పటిముఞ్చ కణ్ఠే, సో తే ఇమం పుత్తమకాసి ఏవం.
౧౩. కతమం దిసం అగమా భూరిపఞ్ఞో, అక్ఖాథ మే మాణవా ఏతమత్థం;
గన్త్వాన తం పటికరేము అచ్చయం, అప్పేవ నం పుత్త లభేము జీవితం.
౧౪. వేహాయసం అగమా భూరిపఞ్ఞో, పథద్ధునో పన్నరసేవ చన్దో;
అపి చాపి సో పురిమదిసం అగచ్ఛి, సచ్చప్పటిఞ్ఞో ఇసి సాధురూపో.
౧౫. ఆవేల్లితం పిట్ఠితో ఉత్తమఙ్గం, బాహుం పసారేతి అకమ్మనేయ్యం;
సేతాని అక్ఖీని యథా మతస్స, కో మే ఇమం పుత్తమకాసి ఏవం.
౧౬. యక్ఖా హవే సన్తి మహానుభావా, అన్వాగతా ఇసయో సాధురూపా;
తే దుట్ఠచిత్తం కుపితం విదిత్వా, యక్ఖా హి తే పుత్తమకంసు ఏవం.
౧౭. యక్ఖా చ మే పుత్తమకంసు ఏవం, త్వఞ్ఞేవ మే మా కుద్ధో [కుద్ధ (క.)] బ్రహ్మచారి;
తుమ్హేవ [తుయ్హేవ (క.)] పాదే సరణం గతాస్మి, అన్వాగతా పుత్తసోకేన భిక్ఖు.
౧౮. తదేవ హి ఏతరహి చ మయ్హం, మనోపదోసో న మమత్థి [మమ నత్థి (పీ.)] కోచి;
పుత్తో చ తే వేదమదేన మత్తో, అత్థం న జానాతి అధిచ్చ వేదే.
౧౯. అద్ధా హవే భిక్ఖు ముహుత్తకేన, సమ్ముయ్హతేవ పురిసస్స సఞ్ఞా;
ఏకాపరాధం [ఏతాపరాధం (క.)] ఖమ భూరిపఞ్ఞ, న పణ్డితా కోధబలా భవన్తి.
౨౦. ఇదఞ్చ మయ్హం ఉత్తిట్ఠపిణ్డం, తవ [నత్థి సీ. పీ. పోత్థకేసు] మణ్డబ్యో భుఞ్జతు అప్పపఞ్ఞో;
యక్ఖా చ తే నం [తే పుత్తం (స్యా.)] న విహేఠయేయ్యుం, పుత్తో చ తే హేస్సతి [హోహితి (సీ. పీ.)] సో అరోగో.
౨౧. మణ్డబ్య బాలోసి పరిత్తపఞ్ఞో, యో పుఞ్ఞఖేత్తానమకోవిదోసి;
మహక్కసావేసు దదాసి దానం, కిలిట్ఠకమ్మేసు అసఞ్ఞతేసు.
౨౨. జటా చ కేసా అజినా నివత్థా, జరూదపానంవ ముఖం పరూళ్హం;
పజం ఇమం పస్సథ దుమ్మరూపం [రుమ్మరూపిం (సీ. పీ.)], న జటాజినం తాయతి అప్పపఞ్ఞం.
౨౩. యేసం రాగో చ దోసో చ, అవిజ్జా చ విరాజితా;
ఖీణాసవా అరహన్తో, తేసు దిన్నం మహప్ఫలన్తి.
మాతఙ్గజాతకం పఠమం.
౪౯౮. చిత్తసమ్భూతజాతకం (౨)
౨౪. సబ్బం నరానం సఫలం సుచిణ్ణం, న కమ్మునా కిఞ్చన మోఘమత్థి;
పస్సామి సమ్భూతం మహానుభావం, సకమ్మునా పుఞ్ఞఫలూపపన్నం.
౨౫. సబ్బం నరానం సఫలం సుచిణ్ణం, న కమ్మునా కిఞ్చన మోఘమత్థి;
కచ్చిన్ను చిత్తస్సపి ఏవమేవం, ఇద్ధో మనో తస్స యథాపి మయ్హం.
౨౬. సబ్బం నరానం సఫలం సుచిణ్ణం, న కమ్మునా కిఞ్చన మోఘమత్థి;
చిత్తమ్పి జానాహి [చిత్తం విజానాహి (సీ. పీ.)] తథేవ దేవ, ఇద్ధో మనో తస్స యథాపి తుయ్హం.
౨౭. భవం ను చిత్తో సుతమఞ్ఞతో తే, ఉదాహు తే కోచి నం ఏతదక్ఖా;
గాథా సుగీతా న మమత్థి కఙ్ఖా, దదామి తే గామవరం సతఞ్చ.
౨౮. న చాహం చిత్తో సుతమఞ్ఞతో మే, ఇసీ చ మే ఏతమత్థం అసంసి;
‘‘గన్త్వాన రఞ్ఞో పటిగాహి [పటిగాయి (స్యా. క.), పటిగాయ (?)] గాథం, అపి తే వరం అత్తమనో దదేయ్య’’ [అపి ను తే వరం అత్తమనో దదేయ్య (స్యా.), అపి ను తే అత్తమనో వరం దదే (క.)].
౨౯. యోజేన్తు వే రాజరథే, సుకతే చిత్తసిబ్బనే;
కచ్ఛం నాగానం బన్ధథ, గీవేయ్యం పటిముఞ్చథ.
౩౦. ఆహఞ్ఞన్తు [ఆహఞ్ఞరే (స్యా.)] భేరిముదిఙ్గసఙ్ఖే [సఙ్ఖా (స్యా.)], సీఘాని యానాని చ యోజయన్తు;
అజ్జేవహం అస్సమం తం గమిస్సం, యత్థేవ దక్ఖిస్సమిసిం నిసిన్నం.
౩౧. సులద్ధలాభో వత మే అహోసి, గాథా సుగీతా పరిసాయ మజ్ఝే;
స్వాహం ఇసిం సీలవతూపపన్నం, దిస్వా పతీతో సుమనోహమస్మి.
౩౨. ఆసనం ఉదకం పజ్జం, పటిగ్గణ్హాతు నో భవం;
అగ్ఘే భవన్తం పుచ్ఛామ, అగ్ఘం కురుతు నో భవం.
౩౩. రమ్మఞ్చ తే ఆవసథం కరోన్తు, నారీగణేహి పరిచారయస్సు;
కరోహి ఓకాసమనుగ్గహాయ, ఉభోపి మం ఇస్సరియం కరోమ.
౩౪. దిస్వా ఫలం దుచ్చరితస్స రాజ, అథో సుచిణ్ణస్స మహావిపాకం;
అత్తానమేవ పటిసంయమిస్సం, న పత్థయే పుత్త [పుత్తం (సీ. పీ.)] పసుం ధనం వా.
౩౫. దసేవిమా వస్సదసా, మచ్చానం ఇధ జీవితం;
అపత్తఞ్ఞేవ తం ఓధిం, నళో ఛిన్నోవ సుస్సతి.
౩౬. తత్థ కా నన్ది కా ఖిడ్డా, కా రతీ కా ధనేసనా;
కిం మే పుత్తేహి దారేహి, రాజ ముత్తోస్మి బన్ధనా.
౩౭. సోహం ఏవం పజానామి [సో అహం సుప్పజానామి (సీ. పీ.)], మచ్చు మే నప్పమజ్జతి;
అన్తకేనాధిపన్నస్స, కా రతీ కా ధనేసనా.
౩౮. జాతి నరానం అధమా జనిన్ద, చణ్డాలయోని ద్విపదాకనిట్ఠా [దిపదాకనిట్ఠా (సీ. పీ.)];
సకేహి కమ్మేహి సుపాపకేహి, చణ్డాలగబ్భే [చణ్డాలిగబ్భే (స్యా.)] అవసిమ్హ పుబ్బే.
౩౯. చణ్డాలాహుమ్హ అవన్తీసు, మిగా నేరఞ్జరం పతి;
ఉక్కుసా నమ్మదాతీరే [రమ్మదాతీరే (స్యా. క.)], త్యజ్జ బ్రాహ్మణఖత్తియా.
౪౦. ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు, జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;
కరోహి పఞ్చాల మమేత [మమేవ (స్యా. క.)] వాక్యం, మాకాసి కమ్మాని దుక్ఖుద్రయాని.
౪౧. ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు, జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;
కరోహి పఞ్చాల మమేత వాక్యం, మాకాసి కమ్మాని దుక్ఖప్ఫలాని.
౪౨. ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు, జరూపనీతస్స న సన్తి తాణా;
కరోహి పఞ్చాల మమేత వాక్యం, మాకాసి కమ్మాని రజస్సిరాని.
౪౩. ఉపనీయతి జీవితమప్పమాయు, వణ్ణం జరా హన్తి నరస్స జియ్యతో;
కరోహి పఞ్చాల మమేత వాక్యం, మాకాసి కమ్మం నిరయూపపత్తియా.
౪౪. అద్ధా హి సచ్చం వచనం తవేతం, యథా ఇసీ భాససి ఏవమేతం;
కామా చ మే సన్తి అనప్పరూపా, తే దుచ్చజా మాదిసకేన భిక్ఖు.
౪౫. నాగో యథా పఙ్కమజ్ఝే బ్యసన్నో, పస్సం థలం నాభిసమ్భోతి గన్తుం;
ఏవమ్పహం [ఏవమహం (స్యా.)] కామపఙ్కే బ్యసన్నో, న భిక్ఖునో మగ్గమనుబ్బజామి.
౪౬. యథాపి మాతా చ పితా చ పుత్తం, అనుసాసరే కిన్తి సుఖీ భవేయ్య;
ఏవమ్పి మం త్వం అనుసాస భన్తే, యథా చిరం [యమాచరం (సీ. పీ. క. అట్ఠ.)] పేచ్చ సుఖీ భవేయ్యం.
౪౭. నో చే తువం ఉస్సహసే జనిన్ద, కామే ఇమే మానుసకే పహాతుం;
ధమ్మిం [ధమ్మం (సీ. పీ.)] బలిం పట్ఠపయస్సు రాజ, అధమ్మకారో తవ [అధమ్మకారో చ తే (సీ. స్యా. పీ.)] మాహు రట్ఠే.
౪౮. దూతా విధావన్తు దిసా చతస్సో, నిమన్తకా సమణబ్రాహ్మణానం;
తే అన్నపానేన ఉపట్ఠహస్సు, వత్థేన సేనాసనపచ్చయేన చ.
౪౯. అన్నేన పానేన పసన్నచిత్తో, సన్తప్పయ సమణబ్రాహ్మణే చ;
దత్వా చ భుత్వా చ యథానుభావం, అనిన్దితో సగ్గముపేహి [ముపేతి (పీ. క.)] ఠానం.
౫౦. సచే చ తం రాజ మదో సహేయ్య, నారీగణేహి పరిచారయన్తం;
ఇమమేవ గాథం మనసీ కరోహి, భాసేసి [భాసేహి (స్యా. పీ. క.)] చేనం పరిసాయ మజ్ఝే.
౫౧. అబ్భోకాససయో జన్తు, వజన్త్యా ఖీరపాయితో;
పరికిణ్ణో సువానేహి [సుపినేహి (సీ. పీ.)], స్వాజ్జ రాజాతి వుచ్చతీతి.
చిత్తసమ్భూతజాతకం దుతియం.
౪౯౯. సివిజాతకం (౩)
౫౨. దూరే అపస్సం థేరోవ, చక్ఖుం యాచితుమాగతో;
ఏకనేత్తా భవిస్సామ, చక్ఖుం మే దేహి యాచితో.
౫౩. కేనానుసిట్ఠో ఇధ మాగతోసి, వనిబ్బక [వణిబ్బక (సీ.)] చక్ఖుపథాని యాచితుం;
సుదుచ్చజం యాచసి ఉత్తమఙ్గం, యమాహు నేత్తం పురిసేన దుచ్చజం.
౫౪. యమాహు దేవేసు సుజమ్పతీతి, మఘవాతి నం ఆహు మనుస్సలోకే;
తేనానుసిట్ఠో ఇధ మాగతోస్మి, వనిబ్బకో చక్ఖుపథాని యాచితుం.
౫౫. వనిబ్బతో [వనిబ్బకో (స్యా. పీ.)] మయ్హ వనిం [వనం (క.), వణిం (సీ. స్యా. పీ.)] అనుత్తరం, దదాహి తే చక్ఖుపథాని యాచితో;
దదాహి మే చక్ఖుపథం అనుత్తరం, యమాహు నేత్తం పురిసేన దుచ్చజం.
౫౬. యేన అత్థేన ఆగచ్ఛి [ఆగఞ్ఛి (సీ. పీ.)], యమత్థమభిపత్థయం;
తే తే ఇజ్ఝన్తు సఙ్కప్పా, లభ చక్ఖూని బ్రాహ్మణ.
౫౭. ఏకం తే యాచమానస్స, ఉభయాని దదామహం;
స చక్ఖుమా గచ్ఛ జనస్స పేక్ఖతో, యదిచ్ఛసే త్వం తదతే సమిజ్ఝతు.
౫౮. మా నో దేవ అదా చక్ఖుం, మా నో సబ్బే పరాకరి [పరక్కరి (స్యా. క. అట్ఠ.), పరిక్కరి (క.) పరి + ఆ + కరి = పరాకరి];
ధనం దేహి మహారాజ, ముత్తా వేళురియా బహూ.
౫౯. యుత్తే దేవ రథే దేహి, ఆజానీయే చలఙ్కతే;
నాగే దేహి మహారాజ, హేమకప్పనవాససే.
౬౦. యథా తం సివయో [సీవియో (స్యా.)] సబ్బే, సయోగ్గా సరథా సదా;
సమన్తా పరికిరేయ్యుం [పరికరేయ్యుం (స్యా. పీ.)], ఏవం దేహి రథేసభ.
౬౧. యో వే దస్సన్తి వత్వాన, అదానే కురుతే మనో;
భూమ్యం [భూమ్యా (సీ. పీ.)] సో పతితం పాసం, గీవాయం పటిముఞ్చతి.
౬౨. యో వే దస్సన్తి వత్వాన, అదానే కురుతే మనో;
పాపా పాపతరో హోతి, సమ్పత్తో యమసాధనం.
౬౩. యఞ్హి యాచే తఞ్హి దదే, యం న యాచే న తం దదే;
స్వాహం తమేవ దస్సామి, యం మం యాచతి బ్రాహ్మణో.
౬౪. ఆయుం ను వణ్ణం ను సుఖం బలం ను, కిం పత్థయానో ను జనిన్ద దేసి;
కథఞ్హి రాజా సివినం అనుత్తరో, చక్ఖూని దజ్జా పరలోకహేతు.
౬౫. న వాహమేతం యససా దదామి, న పుత్తమిచ్ఛే న ధనం న రట్ఠం;
సతఞ్చ ధమ్మో చరితో పురాణో, ఇచ్చేవ దానే రమతే మనో మమ [మమం (సీ. పీ.)].
౬౬. సఖా చ మిత్తో చ మమాసి సీవిక [సీవక (సీ. పీ.)], సుసిక్ఖితో సాధు కరోహి మే వచో;
ఉద్ధరిత్వా [ఉద్ధత్వ (సీ.), లద్ధ త్వం (పీ.)] చక్ఖూని మమం జిగీసతో, హత్థేసు ఠపేహి [ఆవేసి (సీ.)] వనిబ్బకస్స.
౬౭. చోదితో సివిరాజేన, సివికో వచనఙ్కరో;
రఞ్ఞో చక్ఖూనుద్ధరిత్వా [చక్ఖూని ఉద్ధత్వా (సీ. పీ.)], బ్రాహ్మణస్సూపనామయి;
సచక్ఖు బ్రాహ్మణో ఆసి, అన్ధో రాజా ఉపావిసి.
౬౮. తతో సో కతిపాహస్స, ఉపరూళ్హేసు చక్ఖుసు;
సూతం ఆమన్తయీ రాజా, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనో.
౬౯. యోజేహి సారథి యానం, యుత్తఞ్చ పటివేదయ;
ఉయ్యానభూమిం గచ్ఛామ, పోక్ఖరఞ్ఞో వనాని చ.
౭౦. సో చ పోక్ఖరణీతీరే [పోక్ఖరణియా తీరే (సీ. పీ.)], పల్లఙ్కేన ఉపావిసి;
తస్స సక్కో పాతురహు, దేవరాజా సుజమ్పతి.
౭౧. సక్కోహమస్మి దేవిన్దో, ఆగతోస్మి తవన్తికే;
వరం వరస్సు రాజీసి, యం కిఞ్చి మనసిచ్ఛసి.
౭౨. పహూతం మే ధనం సక్క, బలం కోసో చనప్పకో;