౧. పఠమవగ్గో

౧. లోభసుత్తం

౧. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? లోభం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన లోభేన లుద్ధాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం లోభం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఠమం.

౨. దోససుత్తం

౨. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? దోసం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన దోసేన దుట్ఠాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం దోసం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దుతియం.

౩. మోహసుత్తం

౩. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? మోహం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన మోహేన మూళ్హాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం మోహం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. తతియం.

౪. కోధసుత్తం

౪. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? కోధం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన కోధేన కుద్ధాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం కోధం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. చతుత్థం.

౫. మక్ఖసుత్తం

౫. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? మక్ఖం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన మక్ఖేన మక్ఖాసే [మక్ఖితాసే (స్యా.)], సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం మక్ఖం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఞ్చమం.

౬. మానసుత్తం

౬. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ఏకధమ్మం, భిక్ఖవే, పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయ. కతమం ఏకధమ్మం? మానం, భిక్ఖవే, ఏకధమ్మం పజహథ; అహం వో పాటిభోగో అనాగామితాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన మానేన మత్తాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం మానం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. ఛట్ఠం.

౭. సబ్బపరిఞ్ఞాసుత్తం

౭. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘సబ్బం, భిక్ఖవే, అనభిజానం అపరిజానం తత్థ చిత్తం అవిరాజయం అప్పజహం అభబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయ. సబ్బఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అభిజానం పరిజానం తత్థ చిత్తం విరాజయం పజహం భబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యో సబ్బం సబ్బతో ఞత్వా, సబ్బత్థేసు న రజ్జతి;

స వే సబ్బపరిఞ్ఞా [సబ్బం పరిఞ్ఞా (స్యా. పీ.)] సో, సబ్బదుక్ఖముపచ్చగా’’తి [సబ్బం దుక్ఖం ఉపచ్చగాతి (స్యా.), సబ్బదుక్ఖం ఉపచ్చగాతి (పీ. అట్ఠ.)].

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. సత్తమం.

౮. మానపరిఞ్ఞాసుత్తం

౮. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘మానం, భిక్ఖవే, అనభిజానం అపరిజానం తత్థ చిత్తం అవిరాజయం అప్పజహం అభబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయ. మానఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అభిజానం పరిజానం తత్థ చిత్తం విరాజయం పజహం భబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘మానుపేతా అయం పజా, మానగన్థా భవే రతా;

మానం అపరిజానన్తా, ఆగన్తారో పునబ్భవం.

‘‘యే చ మానం పహన్త్వాన, విముత్తా మానసఙ్ఖయే;

తే మానగన్థాభిభునో, సబ్బదుక్ఖముపచ్చగు’’న్తి [సబ్బదుక్ఖం ఉపచ్చగున్తి (పీ.), సబ్బం దుక్ఖం ఉపచ్చగున్తి (అట్ఠకథా)].

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. అట్ఠమం.

౯. లోభపరిఞ్ఞాసుత్తం

౯. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘లోభం, భిక్ఖవే, అనభిజానం అపరిజానం తత్థ చిత్తం అవిరాజయం అప్పజహం అభబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయ. లోభఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అభిజానం పరిజానం తత్థ చిత్తం విరాజయం పజహం భబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన లోభేన లుద్ధాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం లోభం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. నవమం.

౧౦. దోసపరిఞ్ఞాసుత్తం

౧౦. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘దోసం, భిక్ఖవే, అనభిజానం అపరిజానం తత్థ చిత్తం అవిరాజయం అప్పజహం అభబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయ. దోసఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అభిజానం పరిజానం తత్థ చిత్తం విరాజయం పజహం భబ్బో దుక్ఖక్ఖయాయా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యేన దోసేన దుట్ఠాసే, సత్తా గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం;

తం దోసం సమ్మదఞ్ఞాయ, పజహన్తి విపస్సినో;

పహాయ న పునాయన్తి, ఇమం లోకం కుదాచన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దసమం.

పఠమో వగ్గో నిట్ఠితో.

తస్సుద్దానం –

రాగదోసా అథ మోహో, కోధమక్ఖా మానం సబ్బం;

మానతో రాగదోసా పున ద్వే, పకాసితా వగ్గమాహు పఠమన్తి.