౧. అకిత్తివగ్గో

౧. అకిత్తిచరియా

౧. ‘‘కప్పే చ సతసహస్సే, చతురో చ అసఙ్ఖియే;

ఏత్థన్తరే యం చరితం, సబ్బం తం బోధిపాచనం.

౨. ‘‘అతీతకప్పే చరితం, ఠపయిత్వా భవాభవే;

ఇమమ్హి కప్పే చరితం, పవక్ఖిస్సం సుణోహి మే.

౩. ‘‘యదా అహం బ్రహారఞ్ఞే, సుఞ్ఞే విపినకాననే;

అజ్ఝోగాహేత్వా [అజ్ఝోగహేత్వా (సీ. స్యా.)] విహరామి, అకిత్తి నామ తాపసో.

౪. ‘‘తదా మం తపతేజేన, సన్తత్తో తిదివాభిభూ;

ధారేన్తో బ్రాహ్మణవణ్ణం, భిక్ఖాయ మం ఉపాగమి.

౫. ‘‘పవనా ఆభతం పణ్ణం, అతేలఞ్చ అలోణికం;

మమ ద్వారే ఠితం దిస్వా, సకటాహేన ఆకిరిం.

౬. ‘‘తస్స దత్వానహం పణ్ణం, నిక్కుజ్జిత్వాన భాజనం;

పునేసనం జహిత్వాన, పావిసిం పణ్ణసాలకం.

౭. ‘‘దుతియమ్పి తతియమ్పి, ఉపగఞ్ఛి మమన్తికం;

అకమ్పితో అనోలగ్గో, ఏవమేవమదాసహం.

౮. ‘‘న మే తప్పచ్చయా అత్థి, సరీరస్మిం వివణ్ణియం;

పీతిసుఖేన రతియా, వీతినామేమి తం దివం.

౯. ‘‘యది మాసమ్పి ద్వేమాసం, దక్ఖిణేయ్యం వరం లభే;

అకమ్పితో అనోలీనో, దదేయ్యం దానముత్తమం.

౧౦. ‘‘న తస్స దానం దదమానో, యసం లాభఞ్చ పత్థయిం;

సబ్బఞ్ఞుతం పత్థయానో, తాని కమ్మాని ఆచరి’’న్తి.

అకిత్తిచరియం పఠమం.

౨. సఙ్ఖచరియా

౧౧. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, బ్రాహ్మణో సఙ్ఖసవ్హయో;

మహాసముద్దం తరితుకామో, ఉపగచ్ఛామి పట్టనం.

౧౨. ‘‘తత్థద్దసం పటిపథే, సయమ్భుం అపరాజితం;

కన్తారద్ధానం పటిపన్నం [కన్తారద్ధానపటిపన్నం (సీ. స్యా.)], తత్తాయ కఠినభూమియా.

౧౩. ‘‘తమహం పటిపథే దిస్వా, ఇమమత్థం విచిన్తయిం;

‘ఇదం ఖేత్తం అనుప్పత్తం, పుఞ్ఞకామస్స జన్తునో.

౧౪. ‘‘‘యథా కస్సకో పురిసో, ఖేత్తం దిస్వా మహాగమం;

తత్థ బీజం న రోపేతి, న సో ధఞ్ఞేన అత్థికో.

౧౫. ‘‘‘ఏవమేవాహం పుఞ్ఞకామో, దిస్వా ఖేత్తవరుత్తమం;

యది తత్థ కారం న కరోమి, నాహం పుఞ్ఞేన అత్థికో.

౧౬. ‘‘‘యథా అమచ్చో ముద్దికామో, రఞ్ఞో అన్తేపురే జనే;

న దేతి తేసం ధనధఞ్ఞం, ముద్దితో పరిహాయతి.

౧౭. ‘‘‘ఏవమేవాహం పుఞ్ఞకామో, విపులం దిస్వాన దక్ఖిణం;

యది తస్స దానం న దదామి, పరిహాయిస్సామి పుఞ్ఞతో’.

౧౮. ‘‘ఏవాహం చిన్తయిత్వాన, ఓరోహిత్వా ఉపాహనా;

తస్స పాదాని వన్దిత్వా, అదాసిం ఛత్తుపాహనం.

౧౯. ‘‘తేనేవాహం సతగుణతో, సుఖుమాలో సుఖేధితో;

అపి చ దానం పరిపూరేన్తో, ఏవం తస్స అదాసహ’’న్తి.

సఙ్ఖచరియం దుతియం.

౩. కురురాజచరియా

౨౦. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, ఇన్దపత్థే [ఇన్దపత్తే (సీ. క.)] పురుత్తమే;

రాజా ధనఞ్చయో నామ, కుసలే దసహుపాగతో.

౨౧. ‘‘కలిఙ్గరట్ఠవిసయా, బ్రాహ్మణా ఉపగఞ్ఛు మం;

ఆయాచుం మం హత్థినాగం, ధఞ్ఞం మఙ్గలసమ్మతం.

౨౨. ‘‘‘అవుట్ఠికో జనపదో, దుబ్భిక్ఖో ఛాతకో మహా;

దదాహి పవరం నాగం, నీలం అఞ్జనసవ్హయం.

౨౩. ‘‘‘న మే యాచకమనుప్పత్తే, పటిక్ఖేపో అనుచ్ఛవో;

మా మే భిజ్జి సమాదానం, దస్సామి విపులం గజం’.

౨౪. ‘‘నాగం గహేత్వా సోణ్డాయ, భిఙ్గారే [భిఙ్కారే (సీ.)] రతనామయే;

జలం హత్థే ఆకిరిత్వా, బ్రాహ్మణానం అదం గజం.

౨౫. ‘‘తస్స నాగే పదిన్నమ్హి, అమచ్చా ఏతదబ్రవుం;

‘కిం ను తుయ్హం వరం నాగం, యాచకానం పదస్ససి.

౨౬. ‘‘‘ధఞ్ఞం మఙ్గలసమ్పన్నం, సఙ్గామవిజయుత్తమం;

తస్మిం నాగే పదిన్నమ్హి, కిం తే రజ్జం కరిస్సతి.

౨౭. ‘‘‘రజ్జమ్పి మే దదే సబ్బం, సరీరం దజ్జమత్తనో;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా నాగం అదాసహ’’’న్తి.

కురురాజచరియం తతియం.

౪. మహాసుదస్సనచరియా

౨౮. ‘‘కుసావతిమ్హి నగరే, యదా ఆసిం మహీపతి;

మహాసుదస్సనో నామ, చక్కవత్తీ మహబ్బలో.

౨౯. ‘‘తత్థాహం దివసే తిక్ఖత్తుం, ఘోసాపేమి తహిం తహిం;

‘కో కిం ఇచ్ఛతి పత్థేతి, కస్స కిం దీయతూ ధనం.

౩౦. ‘‘‘కో ఛాతకో కో తసితో, కో మాలం కో విలేపనం;

నానారత్తాని వత్థాని, కో నగ్గో పరిదహిస్సతి.

౩౧. ‘‘‘కో పథే ఛత్తమాదేతి, కోపాహనా ముదూ సుభా’;

ఇతి సాయఞ్చ పాతో చ, ఘోసాపేమి తహిం తహిం.

౩౨. ‘‘న తం దససు ఠానేసు, నపి ఠానసతేసు వా;

అనేకసతఠానేసు, పటియత్తం యాచకే ధనం.

౩౩. ‘‘దివా వా యది వా రత్తిం, యది ఏతి వనిబ్బకో;

లద్ధా యదిచ్ఛకం భోగం, పూరహత్థోవ గచ్ఛతి.

౩౪. ‘‘ఏవరూపం మహాదానం, అదాసిం యావజీవికం;

నపాహం దేస్సం ధనం దమ్మి, నపి నత్థి నిచయో మయి.

౩౫. ‘‘యథాపి ఆతురో నామ, రోగతో పరిముత్తియా;

ధనేన వేజ్జం తప్పేత్వా, రోగతో పరిముచ్చతి.

౩౬. ‘‘తథేవాహం జానమానో, పరిపూరేతుమసేసతో;

ఊనమనం పూరయితుం, దేమి దానం వనిబ్బకే;

నిరాలయో అపచ్చాసో, సమ్బోధిమనుపత్తియా’’తి.

మహాసుదస్సనచరియం చతుత్థం.

౫. మహాగోవిన్దచరియా

౩౭. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, సత్తరాజపురోహితో;

పూజితో నరదేవేహి, మహాగోవిన్దబ్రాహ్మణో.

౩౮. ‘‘తదాహం సత్తరజ్జేసు, యం మే ఆసి ఉపాయనం;

తేన దేమి మహాదానం, అక్ఖోబ్భం [అక్ఖోభం (స్యా. కం.)] సాగరూపమం.

౩౯. ‘‘న మే దేస్సం ధనం ధఞ్ఞం, నపి నత్థి నిచయో మయి;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా దేమి వరం ధన’’న్తి.

మహాగోవిన్దచరియం పఞ్చమం.

౬. నిమిరాజచరియా

౪౦. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, మిథిలాయం పురుత్తమే;

నిమి నామ మహారాజా, పణ్డితో కుసలత్థికో.

౪౧. ‘‘తదాహం మాపయిత్వాన, చతుస్సాలం చతుమ్ముఖం;

తత్థ దానం పవత్తేసిం, మిగపక్ఖినరాదినం.

౪౨. ‘‘అచ్ఛాదనఞ్చ సయనం, అన్నం పానఞ్చ భోజనం;

అబ్బోచ్ఛిన్నం కరిత్వాన, మహాదానం పవత్తయిం.

౪౩. ‘‘యథాపి సేవకో సామిం, ధనహేతుముపాగతో;

కాయేన వాచా మనసా, ఆరాధనీయమేసతి.

౪౪. ‘‘తథేవాహం సబ్బభవే, పరియేసిస్సామి బోధిజం;

దానేన సత్తే తప్పేత్వా, ఇచ్ఛామి బోధిముత్తమ’’న్తి.

నిమిరాజచరియం ఛట్ఠం.

౭. చన్దకుమారచరియా

౪౫. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, ఏకరాజస్స అత్రజో;

నగరే పుప్ఫవతియా, కుమారో చన్దసవ్హయో.

౪౬. ‘‘తదాహం యజనా ముత్తో, నిక్ఖన్తో యఞ్ఞవాటతో;

సంవేగం జనయిత్వాన, మహాదానం పవత్తయిం.

౪౭. ‘‘నాహం పివామి ఖాదామి, నపి భుఞ్జామి భోజనం;

దక్ఖిణేయ్యే అదత్వాన, అపి ఛప్పఞ్చరత్తియో.

౪౮. ‘‘యథాపి వాణిజో నామ, కత్వాన భణ్డసఞ్చయం;

యత్థ లాభో మహా హోతి, తత్థ తం [తత్థ నం (సీ.), తత్థ (క.)] హరతి భణ్డకం.

౪౯. ‘‘తథేవ సకభుత్తాపి, పరే దిన్నం మహప్ఫలం;

తస్మా పరస్స దాతబ్బం, సతభాగో భవిస్సతి.

౫౦. ‘‘ఏతమత్థవసం ఞత్వా, దేమి దానం భవాభవే;

న పటిక్కమామి దానతో, సమ్బోధిమనుపత్తియా’’తి.

చన్దకుమారచరియం సత్తమం.

౮. సివిరాజచరియా

౫౧. ‘‘అరిట్ఠసవ్హయే నగరే, సివినామాసి ఖత్తియో;

నిసజ్జ పాసాదవరే, ఏవం చిన్తేసహం తదా.

౫౨. ‘‘‘యం కిఞ్చి మానుసం దానం, అదిన్నం మే న విజ్జతి;

యోపి యాచేయ్య మం చక్ఖుం, దదేయ్యం అవికమ్పితో’.

౫౩. ‘‘మమ సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, సక్కో దేవానమిస్సరో;

నిసిన్నో దేవపరిసాయ, ఇదం వచనమబ్రవి.

౫౪. ‘‘‘నిసజ్జ పాసాదవరే, సివిరాజా మహిద్ధికో;

చిన్తేన్తో వివిధం దానం, అదేయ్యం సో న పస్సతి.

౫౫. ‘‘‘తథం ను వితథం నేతం, హన్ద వీమంసయామి తం;

ముహుత్తం ఆగమేయ్యాథ, యావ జానామి తం మనం’.

౫౬. ‘‘పవేధమానో పలితసిరో, వలిగత్తో [వలితగత్తో (సీ.)] జరాతురో;

అన్ధవణ్ణోవ హుత్వాన, రాజానం ఉపసఙ్కమి.

౫౭. ‘‘సో తదా పగ్గహేత్వాన, వామం దక్ఖిణబాహు చ;

సిరస్మిం అఞ్జలిం కత్వా, ఇదం వచనమబ్రవి.

౫౮. ‘‘‘యాచామి తం మహారాజ, ధమ్మిక రట్ఠవడ్ఢన;

తవ దానరతా కిత్తి, ఉగ్గతా దేవమానుసే.

౫౯. ‘‘‘ఉభోపి నేత్తా నయనా, అన్ధా ఉపహతా మమ;

ఏకం మే నయనం దేహి, త్వమ్పి ఏకేన యాపయ’.

౬౦. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, హట్ఠో సంవిగ్గమానసో;

కతఞ్జలీ వేదజాతో, ఇదం వచనమబ్రవిం.

౬౧. ‘‘‘ఇదానాహం చిన్తయిత్వాన, పాసాదతో ఇధాగతో;

త్వం మమ చిత్తమఞ్ఞాయ, నేత్తం యాచితుమాగతో.

౬౨. ‘‘‘అహో మే మానసం సిద్ధం, సఙ్కప్పో పరిపూరితో;

అదిన్నపుబ్బం దానవరం, అజ్జ దస్సామి యాచకే.

౬౩. ‘‘‘ఏహి సివక ఉట్ఠేహి, మా దన్ధయి మా పవేధయి;

ఉభోపి నయనం దేహి, ఉప్పాటేత్వా వణిబ్బకే’.

౬౪. ‘‘తతో సో చోదితో మయ్హం, సివకో వచనం కరో;

ఉద్ధరిత్వాన పాదాసి, తాలమిఞ్జంవ యాచకే.

౬౫. ‘‘దదమానస్స దేన్తస్స, దిన్నదానస్స మే సతో;

చిత్తస్స అఞ్ఞథా నత్థి, బోధియాయేవ కారణా.

౬౬. ‘‘న మే దేస్సా ఉభో చక్ఖూ, అత్తా న మే న దేస్సియో;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా చక్ఖుం అదాసహ’’న్తి.

సివిరాజచరియం అట్ఠమం.