౧. పిలిన్దవచ్ఛత్థేరఅపదానం

౧. ‘‘నగరే హంసవతియా, ఆసిం దోవారికో అహం;

అక్ఖోభం అమితం భోగం, ఘరే సన్నిచితం మమ.

౨. ‘‘రహోగతో నిసీదిత్వా, పహంసిత్వాన మానసం [సమ్పహంసిత్వ మానసం (సీ.)];

నిసజ్జ పాసాదవరే, ఏవం చిన్తేసహం తదా.

(చిన్తనాకారో)

౩. ‘‘‘బహూ మేధిగతా భోగా, ఫీతం అన్తేపురం మమ;

రాజాపి [రాజిసి (క.)] సన్నిమన్తేసి, ఆనన్దో పథవిస్సరో.

౪. ‘‘‘అయఞ్చ బుద్ధో ఉప్పన్నో, అధిచ్చుప్పత్తికో ముని;

సంవిజ్జన్తి చ మే భోగా, దానం దస్సామి సత్థునో.

౫. ‘‘‘పదుమేన రాజపుత్తేన, దిన్నం దానవరం జినే;

హత్థినాగే చ పల్లఙ్కే, అపస్సేనఞ్చనప్పకం.

౬. ‘‘‘అహమ్పి దానం దస్సామి, సఙ్ఘే గణవరుత్తమే;

అదిన్నపుబ్బమఞ్ఞేసం, భవిస్సం ఆదికమ్మికో.

౭. ‘‘‘చిన్తేత్వాహం బహువిధం, యాగే యస్స సుఖంఫలం;

పరిక్ఖారదానమద్దక్ఖిం, మమ సఙ్కప్పపూరణం.

౮. ‘‘‘పరిక్ఖారాని దస్సామి, సఙ్ఘే గణవరుత్తమే;

అదిన్నపుబ్బమఞ్ఞేసం, భవిస్సం ఆదికమ్మికో’.

(దానవత్థుసమ్పాదనం)

౯. ‘‘నళకారే ఉపాగమ్మ, ఛత్తం కారేసి తావదే;

ఛత్తసతసహస్సాని, ఏకతో సన్నిపాతయిం.

౧౦. ‘‘దుస్ససతసహస్సాని, ఏకతో సన్నిపాతయిం;

పత్తసతసహస్సాని, ఏకతో సన్నిపాతయిం.

౧౧. ‘‘వాసియో సత్థకే చాపి, సూచియో నఖఛేదనే;

హేట్ఠాఛత్తే ఠపాపేసిం, కారేత్వా తదనుచ్ఛవే.

౧౨. ‘‘విధూపనే తాలవణ్టే, మోరహత్థే చ చామరే;

పరిస్సావనే తేలధారే [తేలధరే (సీ.)], కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౧౩. ‘‘సూచిఘరే అంసబద్ధే, అథోపి కాయబన్ధనే;

ఆధారకే చ సుకతే, కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౧౪. ‘‘పరిభోగభాజనే చ, అథోపి లోహథాలకే;

భేసజ్జే పూరయిత్వాన, హేట్ఠాఛత్తే ఠపేసహం.

౧౫. ‘‘వచం ఉసీరం లట్ఠిమధుం, పిప్ఫలీ మరిచాని చ;

హరీతకిం సిఙ్గీవేరం, సబ్బం పూరేసి భాజనే.

౧౬. ‘‘ఉపాహనా పాదుకాయో, అథో ఉదకపుఞ్ఛనే;

కత్తరదణ్డే సుకతే, కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౧౭. ‘‘ఓసధఞ్జననాళీ చ [ఓసధం అఞ్జనాపిచ (స్యా.)], సలాకా ధమ్మకుత్తరా;

కుఞ్చికా పఞ్చవణ్ణేహి, సిబ్బితే కుఞ్చికాఘరే.

౧౮. ‘‘ఆయోగే ధూమనేత్తే చ, అథోపి దీపధారకే;

తుమ్బకే చ కరణ్డే చ, కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౧౯. ‘‘సణ్డాసే పిప్ఫలే చేవ, అథోపి మలహారకే;

భేసజ్జథవికే చేవ, కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౨౦. ‘‘ఆసన్దియో పీఠకే చ, పల్లఙ్కే చతురోమయే;

తదనుచ్ఛవే కారయిత్వా, హేట్ఠాఛత్తే ఠపేసహం.

౨౧. ‘‘ఉణ్ణాభిసీ తూలభిసీ, అథోపి పీఠికాభిసీ [పీఠకాభిసీ (స్యా. క.)];

బిమ్బోహనే [బిబ్బోహనే (స్యా. క.)] చ సుకతే, కారయిం తదనుచ్ఛవే.

౨౨. ‘‘కురువిన్దే మధుసిత్థే, తేలం హత్థప్పతాపకం;

సిపాటిఫలకే సుచీ, మఞ్చం అత్థరణేన చ.

౨౩. ‘‘సేనాసనే పాదపుఞ్ఛే, సయనాసనదణ్డకే;

దన్తపోణే చ ఆటలీ [కథలిం (స్యా.)], సీసాలేపనగన్ధకే.

౨౪. ‘‘అరణీ ఫలపీఠే [పలాలపీఠే (సీ.)] చ, పత్తపిధానథాలకే;

ఉదకస్స కటచ్ఛూ చ, చుణ్ణకం రజనమ్బణం [రజనమ్మణం (సీ.)].

౨౫. ‘‘సమ్మజ్జనం [సమ్ముఞ్జనం (స్యా.), సమ్మజ్జనిం, సమ్ముఞ్జనిం (?)] ఉదపత్తం, తథా వస్సికసాటికం;

నిసీదనం కణ్డుచ్ఛాది, అథ అన్తరవాసకం.

౨౬. ‘‘ఉత్తరాసఙ్గసఙ్ఘాటీ, నత్థుకం ముఖసోధనం;

బిళఙ్గలోణం పహూతఞ్చ [లోణభూతఞ్చ (క.)], మధుఞ్చ దధిపానకం.

౨౭. ‘‘ధూపం [ధూమం (క.)] సిత్థం పిలోతిఞ్చ, ముఖపుఞ్ఛనసుత్తకం;

దాతబ్బం నామ యం అత్థి, యఞ్చ కప్పతి సత్థునో.

౨౮. ‘‘సబ్బమేతం సమానేత్వా, ఆనన్దం ఉపసఙ్కమిం;

ఉపసఙ్కమ్మ రాజానం, జనేతారం మహేసినో [మహేసినం (సీ.), మహాయసం (స్యా.), మహిస్సరం (క.)];

సిరసా అభివాదేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవిం.

(దానోకాసయాచనా)

౨౯. ‘‘‘ఏకతో జాతసంవద్ధా, ఉభిన్నం ఏకతో మనం [యసో (స్యా.), మనో (?)];

సాధారణా సుఖదుక్ఖే, ఉభో చ అనువత్తకా.

౩౦. ‘‘‘అత్థి చేతసికం దుక్ఖం, తవాధేయ్యం అరిన్దమ;

యది సక్కోసి తం దుక్ఖం, వినోదేయ్యాసి ఖత్తియ.

౩౧. ‘‘‘తవ దుక్ఖం మమ దుక్ఖం, ఉభిన్నం ఏకతో మనో [మనం (సీ. స్యా.)];

నిట్ఠితన్తి విజానాహి, మమాధేయ్యం సచే తువం.

౩౨. ‘‘‘జానాహి ఖో మహారాజ, దుక్ఖం మే దుబ్బినోదయం;

పహు సమానో గజ్జసు, ఏకం తే దుచ్చజం వరం.

౩౩. ‘‘‘యావతా విజితే అత్థి, యావతా మమ జీవితం;

ఏతేహి యది తే అత్థో, దస్సామి అవికమ్పితో.

౩౪. ‘‘‘గజ్జితం ఖో తయా దేవ, మిచ్ఛా తం బహు గజ్జితం;

జానిస్సామి తువం అజ్జ, సబ్బధమ్మే [సచ్చధమ్మే (?)] పతిట్ఠితం.

౩౫. ‘‘‘అతిబాళ్హం నిపీళేసి, దదమానస్స మే సతో;

కిం తే మే పీళితేనత్థో, పత్థితం తే కథేహి మే.

౩౬. ‘‘‘ఇచ్ఛామహం మహారాజ, బుద్ధసేట్ఠం అనుత్తరం;

భోజయిస్సామి సమ్బుద్ధం, వజ్జం [వఞ్చుం (?)] మే మాహు జీవితం.

౩౭. ‘‘‘అఞ్ఞం తేహం వరం దమ్మి, మా యాచిత్థో తథాగతం [అయాచితో తథాగతో (స్యా. క.)];

అదేయ్యో కస్సచి బుద్ధో, మణి జోతిరసో యథా.

౩౮. ‘‘‘నను తే గజ్జితం దేవ, యావ జీవితమత్తనో [విజితమత్థితం (క.), జీవితమత్థికం (స్యా.)];

జీవితం [విజితం (క.)] దదమానేన, యుత్తం దాతుం తథాగతం.

౩౯. ‘‘‘ఠపనీయో మహావీరో, అదేయ్యో కస్సచి జినో;

న మే పటిస్సుతో బుద్ధో, వరస్సు అమితం ధనం.

౪౦. ‘‘‘వినిచ్ఛయం పాపుణామ, పుచ్ఛిస్సామ వినిచ్ఛయే;

యథాసణ్ఠం [యథాసన్తం (సీ.)] కథేస్సన్తి, పటిపుచ్ఛామ తం తథా.

౪౧. ‘‘‘రఞ్ఞో హత్థే గహేత్వాన, అగమాసిం వినిచ్ఛయం;

పురతో అక్ఖదస్సానం, ఇదం వచనమబ్రవిం.

౪౨. ‘‘‘సుణన్తు మే అక్ఖదస్సా, రాజా వరమదాసి మే;

న కిఞ్చి ఠపయిత్వాన, జీవితమ్పి [విజితంపి (క.)] పవారయి.

౪౩. ‘‘‘తస్స మే వరదిన్నస్స, బుద్ధసేట్ఠం వరిం అహం;

సుదిన్నో హోతి మే బుద్ధో, ఛిన్దథ సంసయం మమ.

౪౪. ‘‘‘సోస్సామ తవ వచనం, భూమిపాలస్స రాజినో;

ఉభిన్నం వచనం సుత్వా, ఛిన్దిస్సామేత్థ సంసయం.

౪౫. ‘‘‘సబ్బం దేవ తయా దిన్నం, ఇమస్స సబ్బగాహికం [సబ్బగాహితం (స్యా. క.)];

న కిఞ్చి ఠపయిత్వాన, జీవితమ్పి పవారయి.

౪౬. ‘‘‘కిచ్ఛప్పత్తోవ హుత్వాన, యాచీ వరమనుత్తరం [యావజీవమనుత్తరం (స్యా. క.)];

ఇమం సుదుక్ఖితం ఞత్వా, అదాసిం సబ్బగాహికం.

౪౭. ‘‘‘పరాజయో తువం [తవం (సీ.)] దేవ, అస్స దేయ్యో తథాగతో;

ఉభిన్నం సంసయో ఛిన్నో, యథాసణ్ఠమ్హి [యథాసన్తమ్హి (సీ.)] తిట్ఠథ.

౪౮. ‘‘‘రాజా తత్థేవ ఠత్వాన, అక్ఖదస్సేతదబ్రవి;

సమ్మా మయ్హమ్పి దేయ్యాథ, పున బుద్ధం లభామహం.

౪౯. ‘‘‘పూరేత్వా తవ సఙ్కప్పం, భోజయిత్వా తథాగతం;

పున దేయ్యాసి [దేయ్యాథ (క.)] సమ్బుద్ధం, ఆనన్దస్స యసస్సినో’.

(నిమన్తనకథా)

౫౦. ‘‘అక్ఖదస్సేభివాదేత్వా, ఆనన్దఞ్చాపి ఖత్తియం;

తుట్ఠో పముదితో హుత్వా, సమ్బుద్ధముపసఙ్కమిం.

౫౧. ‘‘ఉపసఙ్కమ్మ సమ్బుద్ధం, ఓఘతిణ్ణమనాసవం;

సిరసా అభివాదేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవిం.

౫౨. ‘వసీసతసహస్సేహి, అధివాసేహి చక్ఖుమ;

హాసయన్తో మమ చిత్తం, నివేసనముపేహి మే’.

౫౩. ‘‘పదుముత్తరో లోకవిదూ, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

మమ సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, అధివాసేసి చక్ఖుమా.

౫౪. ‘‘అధివాసనమఞ్ఞాయ, అభివాదియ సత్థునో;

హట్ఠో ఉదగ్గచిత్తోహం, నివేసనముపాగమిం.

(దానపటియాదనం)

౫౫. ‘‘మిత్తామచ్చే సమానేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవిం;

‘సుదుల్లభో మయా లద్ధో, మణి జోతిరసో యథా.

౫౬. ‘‘‘కేన తం పూజయిస్సామ, అప్పమేయ్యో అనూపమో;

అతులో అసమో ధీరో, జినో అప్పటిపుగ్గలో.

౫౭. ‘‘‘తథాసమసమో చేవ, అదుతియో నరాసభో;

దుక్కరం అధికారఞ్హి, బుద్ధానుచ్ఛవికం మయా.

౫౮. ‘‘‘నానాపుప్ఫే సమానేత్వా, కరోమ పుప్ఫమణ్డపం;

బుద్ధానుచ్ఛవికం ఏతం, సబ్బపూజా భవిస్సతి’.

౫౯. ‘‘ఉప్పలం పదుమం వాపి, వస్సికం అధిముత్తకం [అతిముత్తకం (?)];

చమ్పకం [చన్దనం (క.)] నాగపుప్ఫఞ్చ, మణ్డపం కారయిం అహం.

౬౦. ‘‘సతాసనసహస్సాని, ఛత్తచ్ఛాయాయ పఞ్ఞపిం;

పచ్ఛిమం ఆసనం మయ్హం, అధికం సతమగ్ఘతి.

౬౧. ‘‘సతాసనసహస్సాని, ఛత్తచ్ఛాయాయ పఞ్ఞపిం;

పటియాదేత్వా అన్నపానం, కాలం ఆరోచయిం అహం.

౬౨. ‘‘ఆరోచితమ్హి కాలమ్హి, పదుముత్తరో మహాముని;

వసీసతసహస్సేహి, నివేసనముపేసి మే.

౬౩. ‘‘ధారేన్తం ఉపరిచ్ఛత్తం [ధారేన్తముపరిచ్ఛత్తే (సీ.)], సుఫుల్లపుప్ఫమణ్డపే;

వసీసతసహస్సేహి, నిసీది పురిసుత్తమో.

౬౪. ‘‘‘ఛత్తసతసహస్సాని, సతసహస్సమాసనం;

కప్పియం అనవజ్జఞ్చ, పటిగణ్హాహి చక్ఖుమ’.

౬౫. ‘‘పదుముత్తరో లోకవిదూ, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

మమం తారేతుకామో సో, సమ్పటిచ్ఛి మహాముని.

(దానకథా)

౬౬. ‘‘భిక్ఖునో ఏకమేకస్స, పచ్చేకం పత్తమదాసహం;

జహింసు సుమ్భకం [పుబ్బకం (సీ.), సమ్భతం (స్యా.), మత్తికం (?)] పత్తం, లోహపత్తం అధారయుం.

౬౭. ‘‘సత్తరత్తిన్దివం బుద్ధో, నిసీది పుప్ఫమణ్డపే;

బోధయన్తో బహూ సత్తే, ధమ్మచక్కం పవత్తయి.

౬౮. ‘‘ధమ్మచక్కం పవత్తేన్తో, హేట్ఠతో పుప్ఫమణ్డపే;

చుల్లాసీతిసహస్సానం, ధమ్మాభిసమయో అహు.

౬౯. ‘‘సత్తమే దివసే పత్తే, పదుముత్తరో మహాముని;

ఛత్తచ్ఛాయాయమాసీనో, ఇమా గాథా అభాసథ.

(బ్యాకరణం)

౭౦. ‘‘‘అనూనకం దానవరం, యో మే పాదాసి మాణవో;

తమహం కిత్తయిస్సామి, సుణాథ మమ భాసతో.

౭౧. ‘‘‘హత్థీ అస్సా రథా పత్తీ, సేనా చ చతురఙ్గినీ;