౧౨. లోహిచ్చసుత్తం

లోహిచ్చబ్రాహ్మణవత్థు

౫౦౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి యేన సాలవతికా తదవసరి. తేన ఖో పన సమయేన లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో సాలవతికం అజ్ఝావసతి సత్తుస్సదం సతిణకట్ఠోదకం సధఞ్ఞం రాజభోగ్గం రఞ్ఞా పసేనదినా కోసలేన దిన్నం రాజదాయం, బ్రహ్మదేయ్యం.

౫౦౨. తేన ఖో పన సమయేన లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి – ‘‘ఇధ సమణో వా బ్రాహ్మణో వా కుసలం ధమ్మం అధిగచ్ఛేయ్య, కుసలం ధమ్మం అధిగన్త్వా న పరస్స ఆరోచేయ్య, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి. సేయ్యథాపి నామ పురాణం బన్ధనం ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞం నవం బన్ధనం కరేయ్య, ఏవంసమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’తి.

౫౦౩. అస్సోసి ఖో లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో – ‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సాలవతికం అనుప్పత్తో. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీ’’తి.

౫౦౪. అథ ఖో లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో రోసికం [భేసికం (సీ. పీ.)] న్హాపితం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, సమ్మ రోసికే, యేన సమణో గోతమో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన సమణం గోతమం అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛ – లోహిచ్చో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో భవన్తం గోతమం అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘‘అధివాసేతు కిర భవం గోతమో లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’తి.

౫౦౫. ‘‘ఏవం, భో’’తి [ఏవం భన్తేతి (సీ. పీ.)] ఖో రోసికా న్హాపితో లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రోసికా న్హాపితో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘లోహిచ్చో, భన్తే, బ్రాహ్మణో భగవన్తం అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతి; ఏవఞ్చ వదేతి – అధివాసేతు కిర, భన్తే, భగవా లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన.

౫౦౬. అథ ఖో రోసికా న్హాపితో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా యేన లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా లోహిచ్చం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ – ‘‘అవోచుమ్హా ఖో మయం భోతో [మయం భన్తే తవ (సీ. పీ.)] వచనేన తం భగవన్తం – ‘లోహిచ్చో, భన్తే, బ్రాహ్మణో భగవన్తం అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతి; ఏవఞ్చ వదేతి – అధివాసేతు కిర, భన్తే, భగవా లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’తి. అధివుత్థఞ్చ పన తేన భగవతా’’తి.

౫౦౭. అథ ఖో లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన సకే నివేసనే పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం పటియాదాపేత్వా రోసికం న్హాపితం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, సమ్మ రోసికే, యేన సమణో గోతమో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా సమణస్స గోతమస్స కాలం ఆరోచేహి – కాలో భో, గోతమ, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో రోసికా న్హాపితో లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో రోసికా న్హాపితో భగవతో కాలం ఆరోచేసి – ‘‘కాలో, భన్తే, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి.

౫౦౮. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన యేన సాలవతికా తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన రోసికా న్హాపితో భగవన్తం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధో హోతి. అథ ఖో రోసికా న్హాపితో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘లోహిచ్చస్స, భన్తే, బ్రాహ్మణస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘ఇధ సమణో వా బ్రాహ్మణో వా కుసలం ధమ్మం అధిగచ్ఛేయ్య, కుసలం ధమ్మం అధిగన్త్వా న పరస్స ఆరోచేయ్య – కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి. సేయ్యథాపి నామ పురాణం బన్ధనం ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞం నవం బన్ధనం కరేయ్య, ఏవం సమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి – కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’తి. సాధు, భన్తే, భగవా లోహిచ్చం బ్రాహ్మణం ఏతస్మా పాపకా దిట్ఠిగతా వివేచేతూ’’తి. ‘‘అప్పేవ నామ సియా రోసికే, అప్పేవ నామ సియా రోసికే’’తి.

అథ ఖో భగవా యేన లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసి సమ్పవారేసి.

లోహిచ్చబ్రాహ్మణానుయోగో

౫౦౯. అథ ఖో లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో భగవన్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అఞ్ఞతరం నీచం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో లోహిచ్చం బ్రాహ్మణం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సచ్చం కిర తే, లోహిచ్చ, ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘ఇధ సమణో వా బ్రాహ్మణో వా కుసలం ధమ్మం అధిగచ్ఛేయ్య, కుసలం ధమ్మం అధిగన్త్వా న పరస్స ఆరోచేయ్య – కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి. సేయ్యథాపి నామ పురాణం బన్ధనం ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞం నవం బన్ధనం కరేయ్య, ఏవం సమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’’ తి? ‘‘ఏవం, భో గోతమ’’. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి లోహిచ్చ నను త్వం సాలవతికం అజ్ఝావససీ’’తి? ‘‘ఏవం, భో గోతమ’’. ‘‘యో ను ఖో, లోహిచ్చ, ఏవం వదేయ్య – ‘లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో సాలవతికం అజ్ఝావసతి. యా సాలవతికాయ సముదయసఞ్జాతి లోహిచ్చోవ తం బ్రాహ్మణో ఏకకో పరిభుఞ్జేయ్య, న అఞ్ఞేసం దదేయ్యా’తి. ఏవం వాదీ సో యే తం ఉపజీవన్తి, తేసం అన్తరాయకరో వా హోతి, నో వా’’తి?

‘‘అన్తరాయకరో, భో గోతమ’’. ‘‘అన్తరాయకరో సమానో హితానుకమ్పీ వా తేసం హోతి అహితానుకమ్పీ వా’’తి? ‘‘అహితానుకమ్పీ, భో గోతమ’’. ‘‘అహితానుకమ్పిస్స మేత్తం వా తేసు చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి సపత్తకం వా’’తి? ‘‘సపత్తకం, భో గోతమ’’. ‘‘సపత్తకే చిత్తే పచ్చుపట్ఠితే మిచ్ఛాదిట్ఠి వా హోతి సమ్మాదిట్ఠి వా’’తి? ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠి, భో గోతమ’’. ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠిస్స ఖో అహం, లోహిచ్చ, ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా’’.

౫౧౦. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, లోహిచ్చ, నను రాజా పసేనది కోసలో కాసికోసలం అజ్ఝావసతీ’’తి? ‘‘ఏవం, భో గోతమ’’. ‘‘యో ను ఖో, లోహిచ్చ, ఏవం వదేయ్య – ‘రాజా పసేనది కోసలో కాసికోసలం అజ్ఝావసతి; యా కాసికోసలే సముదయసఞ్జాతి, రాజావ తం పసేనది కోసలో ఏకకో పరిభుఞ్జేయ్య, న అఞ్ఞేసం దదేయ్యా’తి. ఏవం వాదీ సో యే రాజానం పసేనదిం కోసలం ఉపజీవన్తి తుమ్హే చేవ అఞ్ఞే చ, తేసం అన్తరాయకరో వా హోతి, నో వా’’తి?

౫౧౧. ‘‘ఇతి కిర, లోహిచ్చ, యో ఏవం వదేయ్య – ‘‘లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో సాలవతికం అజ్ఝావసతి; యా సాలవతికాయ సముదయసఞ్జాతి, లోహిచ్చోవ తం బ్రాహ్మణో ఏకకో పరిభుఞ్జేయ్య, న అఞ్ఞేసం దదేయ్యా’’తి. ఏవంవాదీ సో యే తం ఉపజీవన్తి, తేసం అన్తరాయకరో హోతి. అన్తరాయకరో సమానో అహితానుకమ్పీ హోతి, అహితానుకమ్పిస్స సపత్తకం చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి, సపత్తకే చిత్తే పచ్చుపట్ఠితే మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి. ఏవమేవ ఖో, లోహిచ్చ, యో ఏవం వదేయ్య – ‘‘ఇధ సమణో వా బ్రాహ్మణో వా కుసలం ధమ్మం అధిగచ్ఛేయ్య, కుసలం ధమ్మం అధిగన్త్వా న పరస్స ఆరోచేయ్య, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి. సేయ్యథాపి నామ పురాణం బన్ధనం ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞం నవం బన్ధనం కరేయ్య…పే… కరిస్సతీ’’తి. ఏవంవాదీ సో యే తే కులపుత్తా తథాగతప్పవేదితం ధమ్మవినయం ఆగమ్మ ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛన్తి, సోతాపత్తిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, సకదాగామిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, అనాగామిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, అరహత్తమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, యే చిమే దిబ్బా గబ్భా పరిపాచేన్తి దిబ్బానం భవానం అభినిబ్బత్తియా, తేసం అన్తరాయకరో హోతి, అన్తరాయకరో సమానో అహితానుకమ్పీ హోతి, అహితానుకమ్పిస్స సపత్తకం చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి, సపత్తకే చిత్తే పచ్చుపట్ఠితే మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి. మిచ్ఛాదిట్ఠిస్స ఖో అహం, లోహిచ్చ, ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా.

౫౧౨. ‘‘ఇతి కిర, లోహిచ్చ, యో ఏవం వదేయ్య – ‘‘రాజా పసేనది కోసలో కాసికోసలం అజ్ఝావసతి; యా కాసికోసలే సముదయసఞ్జాతి, రాజావ తం పసేనది కోసలో ఏకకో పరిభుఞ్జేయ్య, న అఞ్ఞేసం దదేయ్యా’’తి. ఏవంవాదీ సో యే రాజానం పసేనదిం కోసలం ఉపజీవన్తి తుమ్హే చేవ అఞ్ఞే చ, తేసం అన్తరాయకరో హోతి. అన్తరాయకరో సమానో అహితానుకమ్పీ హోతి, అహితానుకమ్పిస్స సపత్తకం చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి, సపత్తకే చిత్తే పచ్చుపట్ఠితే మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి. ఏవమేవ ఖో, లోహిచ్చ, యో ఏవం వదేయ్య – ‘‘ఇధ సమణో వా బ్రాహ్మణో వా కుసలం ధమ్మం అధిగచ్ఛేయ్య, కుసలం ధమ్మం అధిగన్త్వా న పరస్స ఆరోచేయ్య, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి. సేయ్యథాపి నామ…పే… కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’తి, ఏవం వాదీ సో యే తే కులపుత్తా తథాగతప్పవేదితం ధమ్మవినయం ఆగమ్మ ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛన్తి, సోతాపత్తిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, సకదాగామిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, అనాగామిఫలమ్పి సచ్ఛికరోన్తి, అరహత్తమ్పి సచ్ఛికరోన్తి. యే చిమే దిబ్బా గబ్భా పరిపాచేన్తి దిబ్బానం భవానం అభినిబ్బత్తియా, తేసం అన్తరాయకరో హోతి, అన్తరాయకరో సమానో అహితానుకమ్పీ హోతి, అహితానుకమ్పిస్స సపత్తకం చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి, సపత్తకే చిత్తే పచ్చుపట్ఠితే మిచ్ఛాదిట్ఠి హోతి. మిచ్ఛాదిట్ఠిస్స ఖో అహం, లోహిచ్చ, ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా.

తయో చోదనారహా

౫౧౩. ‘‘తయో ఖోమే, లోహిచ్చ, సత్థారో, యే లోకే చోదనారహా; యో చ పనేవరూపే సత్థారో చోదేతి, సా చోదనా భూతా తచ్ఛా ధమ్మికా అనవజ్జా. కతమే తయో? ఇధ, లోహిచ్చ, ఏకచ్చో సత్థా యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి, స్వాస్స సామఞ్ఞత్థో అననుప్పత్తో హోతి. సో తం సామఞ్ఞత్థం అననుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేతి – ‘‘ఇదం వో హితాయ ఇదం వో సుఖాయా’’తి. తస్స సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సో ఏవమస్స చోదేతబ్బో – ‘‘ఆయస్మా ఖో యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో, సో తే సామఞ్ఞత్థో అననుప్పత్తో, తం త్వం సామఞ్ఞత్థం అననుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేసి – ‘ఇదం వో హితాయ ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స తే సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సేయ్యథాపి నామ ఓసక్కన్తియా వా ఉస్సక్కేయ్య, పరమ్ముఖిం వా ఆలిఙ్గేయ్య, ఏవం సమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి – కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’తి. అయం ఖో, లోహిచ్చ, పఠమో సత్థా, యో లోకే చోదనారహో; యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా భూతా తచ్ఛా ధమ్మికా అనవజ్జా.

౫౧౪. ‘‘పున చపరం, లోహిచ్చ, ఇధేకచ్చో సత్థా యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి, స్వాస్స సామఞ్ఞత్థో అననుప్పత్తో హోతి. సో తం సామఞ్ఞత్థం అననుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేతి – ‘‘ఇదం వో హితాయ, ఇదం వో సుఖాయా’’తి. తస్స సావకా సుస్సూసన్తి, సోతం ఓదహన్తి, అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, న చ వోక్కమ్మ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సో ఏవమస్స చోదేతబ్బో – ‘‘ఆయస్మా ఖో యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో, సో తే సామఞ్ఞత్థో అననుప్పత్తో. తం త్వం సామఞ్ఞత్థం అననుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేసి – ‘ఇదం వో హితాయ ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స తే సావకా సుస్సూసన్తి, సోతం ఓదహన్తి, అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, న చ వోక్కమ్మ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సేయ్యథాపి నామ సకం ఖేత్తం ఓహాయ పరం ఖేత్తం నిద్దాయితబ్బం మఞ్ఞేయ్య, ఏవం సమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి – కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’తి. అయం ఖో, లోహిచ్చ, దుతియో సత్థా, యో, లోకే చోదనారహో; యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా భూతా తచ్ఛా ధమ్మికా అనవజ్జా.

౫౧౫. ‘‘పున చపరం, లోహిచ్చ, ఇధేకచ్చో సత్థా యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి, స్వాస్స సామఞ్ఞత్థో అనుప్పత్తో హోతి. సో తం సామఞ్ఞత్థం అనుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేతి – ‘‘ఇదం వో హితాయ ఇదం వో సుఖాయా’’తి. తస్స సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సో ఏవమస్స చోదేతబ్బో – ‘‘ఆయస్మా ఖో యస్సత్థాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో, సో తే సామఞ్ఞత్థో అనుప్పత్తో. తం త్వం సామఞ్ఞత్థం అనుపాపుణిత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేసి – ‘ఇదం వో హితాయ ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స తే సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. సేయ్యథాపి నామ పురాణం బన్ధనం ఛిన్దిత్వా అఞ్ఞం నవం బన్ధనం కరేయ్య, ఏవం సమ్పదమిదం పాపకం లోభధమ్మం వదామి, కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీ’’తి. అయం ఖో, లోహిచ్చ, తతియో సత్థా, యో లోకే చోదనారహో; యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా భూతా తచ్ఛా ధమ్మికా అనవజ్జా. ఇమే ఖో, లోహిచ్చ, తయో సత్థారో, యే లోకే చోదనారహా, యో చ పనేవరూపే సత్థారో చోదేతి, సా చోదనా భూతా తచ్ఛా ధమ్మికా అనవజ్జాతి.

నచోదనారహసత్థు

౫౧౬. ఏవం వుత్తే, లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి పన, భో గోతమ, కోచి సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో’’తి? ‘‘అత్థి ఖో, లోహిచ్చ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో’’తి. ‘‘కతమో పన సో, భో గోతమ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో’’తి?

‘‘ఇధ, లోహిచ్చ, తథాగతో లోకే ఉప్పజ్జతి అరహం, సమ్మాసమ్బుద్ధో…పే… (యథా ౧౯౦-౨౧౨ అనుచ్ఛేదేసు ఏవం విత్థారేతబ్బం). ఏవం ఖో, లోహిచ్చ, భిక్ఖు సీలసమ్పన్నో హోతి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి… యస్మిం ఖో, లోహిచ్చ, సత్థరి సావకో ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛతి, అయమ్పి ఖో, లోహిచ్చ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో. యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా అభూతా అతచ్ఛా అధమ్మికా సావజ్జా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. యస్మిం ఖో, లోహిచ్చ, సత్థరి సావకో ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛతి, అయమ్పి ఖో, లోహిచ్చ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో, యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా అభూతా అతచ్ఛా అధమ్మికా సావజ్జా… ఞాణదస్సనాయ చిత్తం అభినీహరతి అభినిన్నామేతి…పే… యస్మిం ఖో, లోహిచ్చ, సత్థరి సావకో ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛతి, అయమ్పి ఖో, లోహిచ్చ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో, యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా అభూతా అతచ్ఛా అధమ్మికా సావజ్జా… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతి. యస్మిం ఖో, లోహిచ్చ, సత్థరి సావకో ఏవరూపం ఉళారం విసేసం అధిగచ్ఛతి, అయమ్పి ఖో, లోహిచ్చ, సత్థా, యో లోకే నచోదనారహో, యో చ పనేవరూపం సత్థారం చోదేతి, సా చోదనా అభూతా అతచ్ఛా అధమ్మికా సావజ్జా’’తి.

౫౧౭. ఏవం వుత్తే, లోహిచ్చో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సేయ్యథాపి, భో గోతమ, పురిసో పురిసం నరకపపాతం పతన్తం కేసేసు గహేత్వా ఉద్ధరిత్వా థలే పతిట్ఠపేయ్య, ఏవమేవాహం భోతా గోతమేన నరకపపాతం పపతన్తో ఉద్ధరిత్వా థలే పతిట్ఠాపితో. అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ, సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య, ‘చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’తి. ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.

లోహిచ్చసుత్తం నిట్ఠితం ద్వాదసమం.