౧౧. కేవట్టసుత్తం

కేవట్టగహపతిపుత్తవత్థు

౪౮౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా నాళన్దాయం విహరతి పావారికమ్బవనే. అథ ఖో కేవట్టో గహపతిపుత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో కేవట్టో గహపతిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అయం, భన్తే, నాళన్దా ఇద్ధా చేవ ఫీతా చ బహుజనా ఆకిణ్ణమనుస్సా భగవతి అభిప్పసన్నా. సాధు, భన్తే, భగవా ఏకం భిక్ఖుం సమాదిసతు, యో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా, ఇద్ధిపాటిహారియం కరిస్సతి; ఏవాయం నాళన్దా భియ్యోసో మత్తాయ భగవతి అభిప్పసీదిస్సతీ’’తి. ఏవం వుత్తే, భగవా కేవట్టం గహపతిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో అహం, కేవట్ట, భిక్ఖూనం ఏవం ధమ్మం దేసేమి – ఏథ తుమ్హే, భిక్ఖవే, గిహీనం ఓదాతవసనానం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా ఇద్ధిపాటిహారియం కరోథా’’తి.

౪౮౨. దుతియమ్పి ఖో కేవట్టో గహపతిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘నాహం, భన్తే, భగవన్తం ధంసేమి; అపి చ, ఏవం వదామి – ‘అయం, భన్తే, నాళన్దా ఇద్ధా చేవ ఫీతా చ బహుజనా ఆకిణ్ణమనుస్సా భగవతి అభిప్పసన్నా. సాధు, భన్తే, భగవా ఏకం భిక్ఖుం సమాదిసతు, యో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా ఇద్ధిపాటిహారియం కరిస్సతి; ఏవాయం నాళన్దా భియ్యోసో మత్తాయ భగవతి అభిప్పసీదిస్సతీ’’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా కేవట్టం గహపతిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో అహం, కేవట్ట, భిక్ఖూనం ఏవం ధమ్మం దేసేమి – ఏథ తుమ్హే, భిక్ఖవే, గిహీనం ఓదాతవసనానం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా ఇద్ధిపాటిహారియం కరోథా’’’తి.

తతియమ్పి ఖో కేవట్టో గహపతిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘నాహం, భన్తే, భగవన్తం ధంసేమి; అపి చ, ఏవం వదామి – ‘అయం, భన్తే, నాళన్దా ఇద్ధా చేవ ఫీతా చ బహుజనా ఆకిణ్ణమనుస్సా భగవతి అభిప్పసన్నా. సాధు, భన్తే, భగవా ఏకం భిక్ఖుం సమాదిసతు, యో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా ఇద్ధిపాటిహారియం కరిస్సతి. ఏవాయం నాళన్దా భియ్యోసో మత్తాయ భగవతి అభిప్పసీదిస్సతీ’తి.

ఇద్ధిపాటిహారియం

౪౮౩. ‘‘తీణి ఖో ఇమాని, కేవట్ట, పాటిహారియాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని తీణి? ఇద్ధిపాటిహారియం, ఆదేసనాపాటిహారియం, అనుసాసనీపాటిహారియం.

౪౮౪. ‘‘కతమఞ్చ, కేవట్ట, ఇద్ధిపాటిహారియం? ఇధ, కేవట్ట, భిక్ఖు అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభోతి. ఏకోపి హుత్వా బహుధా హోతి, బహుధాపి హుత్వా ఏకో హోతి; ఆవిభావం తిరోభావం తిరోకుట్టం తిరోపాకారం తిరోపబ్బతం అసజ్జమానో గచ్ఛతి సేయ్యథాపి ఆకాసే; పథవియాపి ఉమ్ముజ్జనిముజ్జం కరోతి సేయ్యథాపి ఉదకే; ఉదకేపి అభిజ్జమానే గచ్ఛతి సేయ్యథాపి పథవియం; ఆకాసేపి పల్లఙ్కేన కమతి సేయ్యథాపి పక్ఖీ సకుణో; ఇమేపి చన్దిమసూరియే ఏవం మహిద్ధికే ఏవం మహానుభావే పాణినా పరామసతి పరిమజ్జతి; యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేతి.

‘‘తమేనం అఞ్ఞతరో సద్ధో పసన్నో పస్సతి తం భిక్ఖుం అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభోన్తం – ఏకోపి హుత్వా బహుధా హోన్తం, బహుధాపి హుత్వా ఏకో హోన్తం; ఆవిభావం తిరోభావం; తిరోకుట్టం తిరోపాకారం తిరోపబ్బతం అసజ్జమానం గచ్ఛన్తం సేయ్యథాపి ఆకాసే; పథవియాపి ఉమ్ముజ్జనిముజ్జం కరోన్తం సేయ్యథాపి ఉదకే; ఉదకేపి అభిజ్జమానే గచ్ఛన్తం సేయ్యథాపి పథవియం; ఆకాసేపి పల్లఙ్కేన కమన్తం సేయ్యథాపి పక్ఖీ సకుణో; ఇమేపి చన్దిమసూరియే ఏవం మహిద్ధికే ఏవం మహానుభావే పాణినా పరామసన్తం పరిమజ్జన్తం యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేన్తం.

‘‘తమేనం సో సద్ధో పసన్నో అఞ్ఞతరస్స అస్సద్ధస్స అప్పసన్నస్స ఆరోచేతి – ‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో, సమణస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా. అమాహం భిక్ఖుం అద్దసం అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభోన్తం – ఏకోపి హుత్వా బహుధా హోన్తం, బహుధాపి హుత్వా ఏకో హోన్తం…పే… యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేన్త’న్తి.

‘‘తమేనం సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏవం వదేయ్య – ‘అత్థి ఖో, భో, గన్ధారీ నామ విజ్జా. తాయ సో భిక్ఖు అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభోతి – ఏకోపి హుత్వా బహుధా హోతి, బహుధాపి హుత్వా ఏకో హోతి…పే… యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేతీ’తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, కేవట్ట, అపి ను సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏవం వదేయ్యా’’తి? ‘‘వదేయ్య, భన్తే’’తి. ‘‘ఇమం ఖో అహం, కేవట్ట, ఇద్ధిపాటిహారియే ఆదీనవం సమ్పస్సమానో ఇద్ధిపాటిహారియేన అట్టీయామి హరాయామి జిగుచ్ఛామి’’.

ఆదేసనాపాటిహారియం

౪౮౫. ‘‘కతమఞ్చ, కేవట్ట, ఆదేసనాపాటిహారియం? ఇధ, కేవట్ట, భిక్ఖు పరసత్తానం పరపుగ్గలానం చిత్తమ్పి ఆదిసతి, చేతసికమ్పి ఆదిసతి, వితక్కితమ్పి ఆదిసతి, విచారితమ్పి ఆదిసతి – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’న్తి.

‘‘తమేనం అఞ్ఞతరో సద్ధో పసన్నో పస్సతి తం భిక్ఖుం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం చిత్తమ్పి ఆదిసన్తం, చేతసికమ్పి ఆదిసన్తం, వితక్కితమ్పి ఆదిసన్తం, విచారితమ్పి ఆదిసన్తం – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’న్తి. తమేనం సో సద్ధో పసన్నో అఞ్ఞతరస్స అస్సద్ధస్స అప్పసన్నస్స ఆరోచేతి – ‘అచ్ఛరియం వత, భో, అబ్భుతం వత, భో, సమణస్స మహిద్ధికతా మహానుభావతా. అమాహం భిక్ఖుం అద్దసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం చిత్తమ్పి ఆదిసన్తం, చేతసికమ్పి ఆదిసన్తం, వితక్కితమ్పి ఆదిసన్తం, విచారితమ్పి ఆదిసన్తం – ‘‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’’’న్తి.

‘‘తమేనం సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏవం వదేయ్య – ‘అత్థి ఖో, భో, మణికా నామ విజ్జా; తాయ సో భిక్ఖు పరసత్తానం పరపుగ్గలానం చిత్తమ్పి ఆదిసతి, చేతసికమ్పి ఆదిసతి, వితక్కితమ్పి ఆదిసతి, విచారితమ్పి ఆదిసతి – ‘ఏవమ్పి తే మనో, ఇత్థమ్పి తే మనో, ఇతిపి తే చిత్త’’’న్తి.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, కేవట్ట, అపి ను సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏవం వదేయ్యా’’తి? ‘‘వదేయ్య, భన్తే’’తి. ‘‘ఇమం ఖో అహం, కేవట్ట, ఆదేసనాపాటిహారియే ఆదీనవం సమ్పస్సమానో ఆదేసనాపాటిహారియేన అట్టీయామి హరాయామి జిగుచ్ఛామి’’.

అనుసాసనీపాటిహారియం

౪౮౬. ‘‘కతమఞ్చ, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం? ఇధ, కేవట్ట, భిక్ఖు ఏవమనుసాసతి – ‘ఏవం వితక్కేథ, మా ఏవం వితక్కయిత్థ, ఏవం మనసికరోథ, మా ఏవం మనసాకత్థ, ఇదం పజహథ, ఇదం ఉపసమ్పజ్జ విహరథా’తి. ఇదం వుచ్చతి, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం.

‘‘పున చపరం, కేవట్ట, ఇధ తథాగతో లోకే ఉప్పజ్జతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో …పే… (యథా ౧౯౦-౨౧౨ అనుచ్ఛేదేసు ఏవం విత్థారేతబ్బం). ఏవం ఖో, కేవట్ట, భిక్ఖు సీలసమ్పన్నో హోతి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదమ్పి వుచ్చతి, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదమ్పి వుచ్చతి, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం…పే… ఞాణదస్సనాయ చిత్తం అభినీహరతి అభినిన్నామేతి…పే… ఇదమ్పి వుచ్చతి, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతి…పే… ఇదమ్పి వుచ్చతి, కేవట్ట, అనుసాసనీపాటిహారియం.

‘‘ఇమాని ఖో, కేవట్ట, తీణి పాటిహారియాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని’’.

భూతనిరోధేసకభిక్ఖువత్థు

౪౮౭. ‘‘భూతపుబ్బం, కేవట్ట, ఇమస్మిఞ్ఞేవ భిక్ఖుసఙ్ఘే అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘కత్థ ను ఖో ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి?

౪౮౮. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు తథారూపం సమాధిం సమాపజ్జి, యథాసమాహితే చిత్తే దేవయానియో మగ్గో పాతురహోసి. అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన చాతుమహారాజికా దేవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా చాతుమహారాజికే దేవే ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి?

‘‘ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, చాతుమహారాజికా దేవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘మయమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామ, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి [వాయోధాతు. అత్థి ఖో (పీ. ఏవముపరిపి)]. అత్థి ఖో [వాయోధాతు. అత్థి ఖో (పీ. ఏవముపరిపి)], భిక్ఖు, చత్తారో మహారాజానో అమ్హేహి అభిక్కన్తతరా చ పణీతతరా చ. తే ఖో ఏతం జానేయ్యుం, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి.

౪౮౯. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన చత్తారో మహారాజానో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా చత్తారో మహారాజే ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, చత్తారో మహారాజానో తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘మయమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామ, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు, ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. అత్థి ఖో, భిక్ఖు, తావతింసా నామ దేవా అమ్హేహి అభిక్కన్తతరా చ పణీతతరా చ. తే ఖో ఏతం జానేయ్యుం, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి.

౪౯౦. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన తావతింసా దేవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తావతింసే దేవే ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, తావతింసా దేవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘మయమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామ, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. అత్థి ఖో, భిక్ఖు, సక్కో నామ దేవానమిన్దో అమ్హేహి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. సో ఖో ఏతం జానేయ్య, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి.

౪౯౧. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన సక్కో దేవానమిన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సక్కం దేవానమిన్దం ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, సక్కో దేవానమిన్దో తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘అహమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామి, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. అత్థి ఖో, భిక్ఖు, యామా నామ దేవా…పే… సుయామో నామ దేవపుత్తో… తుసితా నామ దేవా… సన్తుస్సితో నామ దేవపుత్తో… నిమ్మానరతీ నామ దేవా … సునిమ్మితో నామ దేవపుత్తో… పరనిమ్మితవసవత్తీ నామ దేవా… వసవత్తీ నామ దేవపుత్తో అమ్హేహి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. సో ఖో ఏతం జానేయ్య, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి.

౪౯౨. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన వసవత్తీ దేవపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా వసవత్తిం దేవపుత్తం ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, వసవత్తీ దేవపుత్తో తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘అహమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామి యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. అత్థి ఖో, భిక్ఖు, బ్రహ్మకాయికా నామ దేవా అమ్హేహి అభిక్కన్తతరా చ పణీతతరా చ. తే ఖో ఏతం జానేయ్యుం, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి.

౪౯౩. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు తథారూపం సమాధిం సమాపజ్జి, యథాసమాహితే చిత్తే బ్రహ్మయానియో మగ్గో పాతురహోసి. అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన బ్రహ్మకాయికా దేవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా బ్రహ్మకాయికే దేవే ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, బ్రహ్మకాయికా దేవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘మయమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామ, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. అత్థి ఖో, భిక్ఖు, బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ ఇస్సరో కత్తా నిమ్మాతా సేట్ఠో సజితా వసీ పితా భూతభబ్యానం అమ్హేహి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. సో ఖో ఏతం జానేయ్య, యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’’తి.

‘‘‘కహం పనావుసో, ఏతరహి సో మహాబ్రహ్మా’తి? ‘మయమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామ, యత్థ వా బ్రహ్మా యేన వా బ్రహ్మా యహిం వా బ్రహ్మా; అపి చ, భిక్ఖు, యథా నిమిత్తా దిస్సన్తి, ఆలోకో సఞ్జాయతి, ఓభాసో పాతుభవతి, బ్రహ్మా పాతుభవిస్సతి, బ్రహ్మునో హేతం పుబ్బనిమిత్తం పాతుభావాయ, యదిదం ఆలోకో సఞ్జాయతి, ఓభాసో పాతుభవతీ’తి. అథ ఖో సో, కేవట్ట, మహాబ్రహ్మా నచిరస్సేవ పాతురహోసి.

౪౯౪. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు యేన సో మహాబ్రహ్మా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం మహాబ్రహ్మానం ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’’తి? ఏవం వుత్తే, కేవట్ట, సో మహాబ్రహ్మా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘అహమస్మి, భిక్ఖు, బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ ఇస్సరో కత్తా నిమ్మాతా సేట్ఠో సజితా వసీ పితా భూతభబ్యాన’న్తి.

‘‘దుతియమ్పి ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు తం మహాబ్రహ్మానం ఏతదవోచ – ‘న ఖోహం తం, ఆవుసో, ఏవం పుచ్ఛామి – ‘‘త్వమసి బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ ఇస్సరో కత్తా నిమ్మాతా సేట్ఠో సజితా వసీ పితా భూతభబ్యాన’’న్తి. ఏవఞ్చ ఖో అహం తం, ఆవుసో, పుచ్ఛామి – ‘‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’’’తి?

‘‘దుతియమ్పి ఖో సో, కేవట్ట, మహాబ్రహ్మా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘అహమస్మి, భిక్ఖు, బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ ఇస్సరో కత్తా నిమ్మాతా సేట్ఠో సజితా వసీ పితా భూతభబ్యాన’న్తి. తతియమ్పి ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు తం మహాబ్రహ్మానం ఏతదవోచ – ‘న ఖోహం తం, ఆవుసో, ఏవం పుచ్ఛామి – ‘‘త్వమసి బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ ఇస్సరో కత్తా నిమ్మాతా సేట్ఠో సజితా వసీ పితా భూతభబ్యాన’’న్తి. ఏవఞ్చ ఖో అహం తం, ఆవుసో, పుచ్ఛామి – ‘‘కత్థ ను ఖో, ఆవుసో, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’’’తి?

౪౯౫. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, మహాబ్రహ్మా తం భిక్ఖుం బాహాయం గహేత్వా ఏకమన్తం అపనేత్వా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘ఇమే ఖో మం, భిక్ఖు, బ్రహ్మకాయికా దేవా ఏవం జానన్తి, ‘‘నత్థి కిఞ్చి బ్రహ్మునో అఞ్ఞాతం, నత్థి కిఞ్చి బ్రహ్మునో అదిట్ఠం, నత్థి కిఞ్చి బ్రహ్మునో అవిదితం, నత్థి కిఞ్చి బ్రహ్మునో అసచ్ఛికత’’న్తి. తస్మాహం తేసం సమ్ముఖా న బ్యాకాసిం. అహమ్పి ఖో, భిక్ఖు, న జానామి యత్థిమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూతి. తస్మాతిహ, భిక్ఖు, తుయ్హేవేతం దుక్కటం, తుయ్హేవేతం అపరద్ధం, యం త్వం తం భగవన్తం అతిధావిత్వా బహిద్ధా పరియేట్ఠిం ఆపజ్జసి ఇమస్స పఞ్హస్స వేయ్యాకరణాయ. గచ్ఛ త్వం, భిక్ఖు, తమేవ భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఇమం పఞ్హం పుచ్ఛ, యథా చ తే భగవా బ్యాకరోతి, తథా నం ధారేయ్యాసీ’తి.

౪౯౬. ‘‘అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య ఏవమేవ బ్రహ్మలోకే అన్తరహితో మమ పురతో పాతురహోసి. అథ ఖో సో, కేవట్ట, భిక్ఖు మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది, ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో, కేవట్ట, సో భిక్ఖు మం ఏతదవోచ – ‘కత్థ ను ఖో, భన్తే, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి?

తీరదస్సిసకుణుపమా

౪౯౭. ‘‘ఏవం వుత్తే, అహం, కేవట్ట, తం భిక్ఖుం ఏతదవోచం – ‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖు, సాముద్దికా వాణిజా తీరదస్సిం సకుణం గహేత్వా నావాయ సముద్దం అజ్ఝోగాహన్తి. తే అతీరదక్ఖినియా నావాయ తీరదస్సిం సకుణం ముఞ్చన్తి. సో గచ్ఛతేవ పురత్థిమం దిసం, గచ్ఛతి దక్ఖిణం దిసం, గచ్ఛతి పచ్ఛిమం దిసం, గచ్ఛతి ఉత్తరం దిసం, గచ్ఛతి ఉద్ధం దిసం, గచ్ఛతి అనుదిసం. సచే సో సమన్తా తీరం పస్సతి, తథాగతకోవ [తథాపక్కన్తోవ (స్యా.)] హోతి. సచే పన సో సమన్తా తీరం న పస్సతి, తమేవ నావం పచ్చాగచ్ఛతి. ఏవమేవ ఖో త్వం, భిక్ఖు, యతో యావ బ్రహ్మలోకా పరియేసమానో ఇమస్స పఞ్హస్స వేయ్యాకరణం నాజ్ఝగా, అథ మమఞ్ఞేవ సన్తికే పచ్చాగతో. న ఖో ఏసో, భిక్ఖు, పఞ్హో ఏవం పుచ్ఛితబ్బో – ‘కత్థ ను ఖో, భన్తే, ఇమే చత్తారో మహాభూతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సేయ్యథిదం – పథవీధాతు ఆపోధాతు తేజోధాతు వాయోధాతూ’తి?

౪౯౮. ‘‘ఏవఞ్చ ఖో ఏసో, భిక్ఖు, పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో –

‘కత్థ ఆపో చ పథవీ, తేజో వాయో న గాధతి;

కత్థ దీఘఞ్చ రస్సఞ్చ, అణుం థూలం సుభాసుభం;

కత్థ నామఞ్చ రూపఞ్చ, అసేసం ఉపరుజ్ఝతీ’తి.

౪౯౯. ‘‘తత్ర వేయ్యాకరణం భవతి –

‘విఞ్ఞాణం అనిదస్సనం, అనన్తం సబ్బతోపభం;

ఏత్థ ఆపో చ పథవీ, తేజో వాయో న గాధతి.

ఏత్థ దీఘఞ్చ రస్సఞ్చ, అణుం థూలం సుభాసుభం;

ఏత్థ నామఞ్చ రూపఞ్చ, అసేసం ఉపరుజ్ఝతి;

విఞ్ఞాణస్స నిరోధేన, ఏత్థేతం ఉపరుజ్ఝతీ’తి.

౫౦౦. ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో కేవట్టో గహపతిపుత్తో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

కేవట్టసుత్తం నిట్ఠితం ఏకాదసమం.