౧. నిబ్బానపఞ్హాసుత్తవణ్ణనా

౩౧౪. జమ్బుఖాదకసంయుత్తే జమ్బుఖాదకో పరిబ్బాజకోతి ఏవంనామో థేరస్స భాగినేయ్యో ఛన్నపరిబ్బాజకో. యో ఖో ఆవుసో రాగక్ఖయోతి నిబ్బానం ఆగమ్మ రాగో ఖీయతి, తస్మా నిబ్బానం రాగక్ఖయోతి వుచ్చతి. దోసమోహక్ఖయేసుపి ఏసేవ నయో.

యో పన ఇమినావ సుత్తేన కిలేసక్ఖయమత్తం నిబ్బానన్తి వదేయ్య, సో వత్తబ్బో ‘‘కస్స కిలేసానం ఖయో, కిం అత్తనో, ఉదాహు పరేస’’న్తి? అద్ధా ‘‘అత్తనో’’తి వక్ఖతి. తతో పుచ్ఛితబ్బో ‘‘గోత్రభుఞాణస్స కిం ఆరమ్మణ’’న్తి? జానమానో ‘‘నిబ్బాన’’న్తి వక్ఖతి. కిం పన గోత్రభుఞాణక్ఖణే కిలేసా ఖీణా ఖీయన్తి ఖీయిస్సన్తీతి? ‘‘ఖీణా’’తి వా ‘‘ఖీయన్తీ’’తి వా న వత్తబ్బా, ‘‘ఖీయిస్సన్తీ’’తి పన వత్తబ్బాతి. కిం పన తేసు అఖీణేసుయేవ కిలేసేసు గోత్రభుఞాణం కిలేసక్ఖయం ఆరమ్మణం కరోతీతి? అద్ధా ఏవం వుత్తే నిరుత్తరో భవిస్సతి.

మగ్గఞాణేనాపి చేతం యోజేతబ్బం. మగ్గక్ఖణేపి హి కిలేసా ‘‘ఖీణా’’తి వా ‘‘ఖీయిస్సన్తీ’’తి వా న వత్తబ్బా, ‘‘ఖీయన్తీ’’తి పన వత్తబ్బా, న చ అఖీణేసుయేవ కిలేసేసు కిలేసక్ఖయో ఆరమ్మణం హోతి, తస్మా సమ్పటిచ్ఛితబ్బమేతం. యం ఆగమ్మ రాగాదయో ఖీయన్తి, తం నిబ్బానం. తం పనేతం ‘‘రూపినో ధమ్మా అరూపినో ధమ్మా’’తిఆదీసు (ధ. స. దుకమాతికా ౧౧) దుకేసు అరూపినో ధమ్మాతి సఙ్గహితత్తా న కిలేసక్ఖయమత్తమేవాతి.