౩. మాతుగామసంయుత్తం

౧. పఠమపేయ్యాలవగ్గో

౧-౨. మాతుగామసుత్తాదివణ్ణనా

౨౮౦-౨౮౧. మాతుగామసంయుత్తస్స పఠమే అఙ్గేహీతి అగుణఙ్గేహి. న చ రూపవాతి న రూపసమ్పన్నో విరూపో దుద్దసికో. న చ భోగవాతి న భోగసమ్పన్నో నిద్ధనో. న చ సీలవాతి న సీలసమ్పన్నో దుస్సీలో. అలసో చాతి కన్తనపచనాదీని కమ్మాని కాతుం న సక్కోతి, కుసీతో ఆలసియో నిసిన్నట్ఠానే నిసిన్నోవ, ఠితఠానే ఠితోవ నిద్దాయతి ఏవ. పజఞ్చస్స న లభతీతి అస్స పురిసస్స కులవంసపతిట్ఠాపకం పుత్తం న లభతి, వఞ్ఝిత్థీ నామ హోతి. సుక్కపక్ఖో వుత్తవిపరియాయేన వేదితబ్బో. దుతియం పఠమే వుత్తనయేనేవ పరివత్తేతబ్బం.

౩. ఆవేణికదుక్ఖసుత్తవణ్ణనా

౨౮౨. తతియే ఆవేణికానీతి పాటిపుగ్గలికాని పురిసేహి అసాధారణాని. పారిచరియన్తి పరిచారికభావం.

౪. తీహిధమ్మేహిసుత్తాదివణ్ణనా

౨౮౩-౩౦౩. చతుత్థే మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితేనాతి పుబ్బణ్హసమయస్మిఞ్హి మాతుగామో ఖీరదధిసఙ్గోపనరన్ధనపచనాదీని కాతుం ఆరద్ధో, పుత్తకేహిపి యాచియమానో కిఞ్చి దాతుం న ఇచ్ఛతి. తేనేతం వుత్తం ‘‘పుబ్బణ్హసమయం మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితేన చేతసా’’తి. మజ్ఝన్హికసమయే పన మాతుగామో కోధాభిభూతోవ హోతి, అన్తోఘరే కలహం అలభన్తో పటివిస్సకఘరమ్పి గన్త్వా కలహం కరోతి, సామికస్స చ ఠితనిసిన్నట్ఠానాని విలోకేన్తో విచరతి. తేన వుత్తం ‘‘మజ్ఝన్హికసమయం ఇస్సాపరియుట్ఠితేన చేతసా’’తి. సాయన్హే పనస్సా అసద్ధమ్మపటిసేవనాయ చిత్తం నమతి. తేన వుత్తం ‘‘సాయన్హసమయం కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా’’తి. పఞ్చమాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

౩. బలవగ్గో

౧. విసారదసుత్తవణ్ణనా

౩౦౪. దసమే రూపబలన్తిఆదీసు రూపసమ్పత్తి రూపబలం, భోగసమ్పత్తి భోగబలం, ఞాతిసమ్పత్తి ఞాతిబలం, పుత్తసమ్పత్తి పుత్తబలం, సీలసమ్పత్తి సీలబలం. పఞ్చసీలదససీలాని అఖణ్డాని కత్వా రక్ఖన్తస్స హి సీలసమ్పత్తియేవ సీలబలం నామ హోతి. ఇమాని ఖో భిక్ఖవే పఞ్చ బలానీతి ఇమాని పఞ్చ ఉపత్థమ్భనట్ఠేన బలాని నామ వుచ్చన్తి.

౨-౧౦. పసయ్హసుత్తాదివణ్ణనా

౩౦౫-౩౧౩. పసయ్హాతి అభిభవిత్వా. అభిభుయ్య వత్తతీతి అభిభవతి అజ్ఝోత్థరతి. నేవ రూపబలం తాయతీతి నేవ రూపబలం తాయితుం రక్ఖితుం సక్కోతి. నాసేన్తేవ నం, కులే న వాసేన్తీతి ‘‘దుస్సీలా సంభిన్నాచారా అతిక్కన్తమరియాదా’’తి గీవాయం గహేత్వా నీహరన్తి, న తస్మిం కులే వాసేన్తి. వాసేన్తేవ నం కులే, న నాసేన్తీతి ‘‘కిం రూపేన భోగాదీహి వా, పరిసుద్ధసీలా ఏసా ఆచారసమ్పన్నా’’తి ఞత్వా ఞాతకా తస్మిం కులే వాసేన్తియేవ, న నాసేన్తి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి.

మాతుగామసంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.